• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ādhikyaṃ

    See also ādhikya, ādhikyam.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 239, col. 3.
    ādhikyaṃ [adhikasya bhāvaḥ ṣyañ]

    1 Excess, abundance, preponderance, high degree; ṛddhirādhikyaṃ samṛddhiḥ Sk.

    2 Superiority, supremacy; ādhikyaṃ sādhitaṃ H. 3.

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 174.
    ādhikyaṃ , klī, (adhika + ṣyañ .) adhikasya bhāvaḥ .
    adhikatvaṃ . atiśayatā . yathā .
    “yugmāyāmapi rātrau cet śoṇitaṃ pracuraṃ tathā .
    kanyā ca puṃvat bhavati śukrādhikye pumān bhavet” ..
    iti jyotistattvam .. (śreṣṭhatā . utkarṣaḥ . prāba-
    lyam . yathā sāhityadarpaṇe . 10 paḥ .
    “ādhikyamupameyasyopamānāt nyūnatāthavā” .
    yathā, manuḥ 7 . 169 .
    “yadāvagacchedāyatyāmādhikya dhruvamātmanaḥ” ..
    ādhikyaṃ nāma yadāyurvede bhāṣyabhāṇe vārhaspatya-
    mauśanasam anyadvā pratisambadhārthamucyate yadvā
    punaḥ pratisambaddhamapi dvirabhidhīyate tat punarukta-
    doṣādhikaṃ tacca punaruktaṃ dvividhaṃ, arthapunaruktaṃ
    śabdapunaruktañca . tatrārthapunaruktaṃ nāma yathā, —
    “bheṣajamauṣadhaṃ sādhanam” iti, śabdapunaruktaṃ
    “punarbheṣajaṃ bheṣajam” iti carakaḥ ..)