• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ādāna

    See also ādānam, ādānaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 110.
    ādāna n. (-naṃ)

    1 Taking, receipt, acceptance.

    2 A horse's trappings.

    3 A symptom. f. (-nī) A plant: see hastighoṣā.

    E. āṅ reversing the sense, and dā to give, lyuṭ affix, fem. ṅīp.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 88, col. 1.
    ā-dāna (naṃ) 1. n. Taking; horse's
    trappings; symptom. (nī) Aplant.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 76, col. 1.
    ādāna ādāna, i. e. ā-dā + ana, n.

    1. Seizing, Vedāntas. in Chr. 209, 20.

    Seizure, Kumāras. 5, 11; Man. 7, 204.

    2. Taking, receiving, Man. 11, 15. Re-

    ceipt, Rājat. 5, 265. — Comp. Adhya-

    yana-, n. learning the Veda, Man. 11, 62.

    Nis-, adj. not taking, MBh. 3, 8501.

    Rasa-, n. drying up. Su-, n. taking

    with justice, Man. 8, 172.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 119, col. 1.
    1. ā-dāna, am, n. taking, seizing; receipt, accept-

    ance; taking for one's self, drawing near to one's

    self; receiving; taking away or off; a symptom:

    (for 2. ā-dāna see below under 2. ā-dā.) —Ādāna-

    vat, ān, atī, at, one who receives something.
    ☞ p. 119, col. 1.
    2. ā-dāna, am, n., Ved. binding, fettering; a horse's

    trappings. (For 1. ā-dāna see under 1. ā-dā.)

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 125, col. 2.
    ādāna, n. receiving. [√1dā + ā, ‘take,’ 1150.]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 61.
    ādāna n. taking, seizing, acceptance.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 39, col. 1.
    ādāna ā-dā́-na, n. grasping, taking; — away;
    receiving; seizure, appropriation; withdrawal;
    -ya, gd. having taken = with; -yin, a. inclined
    to receive gifts; -°, appropriating.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 136, col. 3.
    1. ā-dāna n. taking, seizing
    ☞ p. 136, col. 3.
    receipt, Hit. iv, 94, &c.
    ☞ p. 136, col. 3.
    receiving, taking for one's self, drawing near to one's self, Ragh. iv, 86
    ☞ p. 136, col. 3.
    taking away or off
    ☞ p. 136, col. 3.
    a cause of disease, L.
    ☞ p. 136, col. 3.
    (for 2. ā-dāna See below.)
    ☞ p. 1319, col. 2.
    (also) resumption of the object of action (one of the 13 members of the Vimarśa, q.v.), Sāh.
    ☞ p. 136, col. 3.
    2. ā-dā́na n. binding on or to, fettering, AV.
    ☞ p. 136, col. 3.
    horse-trappings, L.
    ☞ p. 136, col. 3.
    (for 3. ā-dāna See below under ā-√ do.)
    ☞ p. 138, col. 1.
    3. ā-dāna n. reducing to small pieces, crushing, Jaim.
    ☞ p. 138, col. 1.
    a part
    ☞ p. 138, col. 1.
    (for 1. and 2. ādāna See ā- √ 1. dā and ā- √ 4. dā.)

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 91, col. 1.
    ādāna

    n. (-naṃ)

    1. Taken, receipt, acceptance.

    2. A horse's trappings.
    3. A symptom.

    f. (-nī) A plant: see hastighoṣā.

    E. āṅ reversing the
    sense, and dā to give, lyuṭ affix, fem. ṅīp.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 72, col. 2.
    ādāna ādāna n. (dā) action de se donner, de prendre, de recevoir, de commencer;

    de commencer à parler; discours.

    Effort de prononciation.

    Harnais de cheval.

    — F. ādānī plante, la hastighoṣā.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 114, col. 2.
    ā-dāna- nt. prise ; réception ; fait d'attirer ou d'enlever ; -vant- a. qui reçoit.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 629.
    1. ādā́na (wie eben) n.

    1) das Ansichnehmen, Ergreifen, = grahaṇa H. an. 3, 359. MED. n. 37. srucorādānasya ŚAT. BR. 11, 4, 2, 1. KĀTY. ŚR. 1, 10, 9. 3, 6, 3. 4, 2, 19. NIR. 7, 11. kuśāṅkurādānaparikṣatāṅguliḥ KUMĀRAS. 5, 11. uñcho dhānyakaṇādānam H. 865.

    — 2) das Fürsichnehmen, Ansichziehen, Empfangen, Wegnehmen, Entziehen AK. 3, 4, 239. ādānamāpriyakaraṃ dānaṃ ca priyakaram . abhīpsitānāmarthānāṃ kāle yuktaṃ praśasyate .. M. 7, 204. anādeyasya 8, 171. ninditebhyo dhanādānam 11, 69. balīnāṃ samyagādānāt MBH. 2, 1205. svādāna M. 8, 172. draviṇā° YĀJÑ. 1, 61. ādānanityāccādātuḥ M. 11, 15. ādānaṃ hi visargāya satāṃ vārimucāmiva RAGH. 4, 86. ādānasya pradānasya HIT. IV, 94. bhakṣyamāṇo hyanādānātkṣīyeta himavānapi MBH. 3, 1211. ādānaṃ pāñcabhautikam das Aufnehmen der fünf Elemente YĀJÑ. 3, 175. bhṛtāccādhyayanādānam Empfang des Unterrichts von einem bezahlten Lehrer M. 11, 62. YĀJÑ. 3, 235. atyādānātsravedraktam SUŚR. 2, 129, 18. vasteḥ 221, 1. jīvā° (s. d.) 190, 6. nirādāna von dem nichts genommen wird, der nichts verliert MBH. 3, 8501. 12636.

    — 3) Krankheitssymptom RĀJAN. im ŚKDR.

    — Vgl. vratādāna .

    ☞ vol. 1, p. 629.
    2. ādā́na (von dā, dyati mit ā) n.

    1) das Binden, Fesseln: ā̀dānêna sàṃdānênā̀mitrā̀nā dyā̂masi AV. 6, 104, 1. 2. 3. ā râbhetāmādānasaṃdā̀nābhyā̂m 11, 9, 3.

    — 2) Pferdeschmuck H. an. 3, 358. MED. n. 37.

    ☞ vol. 5, p. 1099.
    1. ādāna

    1) VEDĀNTAS. (Allah.) No. 74.

    — 2) bhādānam WEBER, JYOT. 56. 58. 74. tithibhādānikāḥ kalāḥ 74.

    — 4) in der Dramatik kurze Angabe der Haupthandlung, = kāryasaṃgraha DAŚAR. 1, 43. SĀH. D. 389.

    — Vgl. durādāna, nirādāna .

    ☞ vol. 5, p. 1099.
    2. ādāna

    1) (von 3. dā) lies das Zerstückeln, Zermalmen.

    — 3) das Binden, Gebundensein: pudgalānāṃ karmabandhayogyānāmādānamupaśleṣaṇaṃ yatkaroti sa bandhaḥ . taduktaṃ sakaṣāyatvājjīvaḥ karmabhāvayogyānpudgalānādatte(!) sa bandha iti SARVADARŚANAS. 37, 11. fgg.

    ☞ vol. 7, p. 1708.
    1. ādāna

    2) das Nehmen, Anfassen HEM. YOGAŚ. 1, 26. 34. °samiti 38.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 169, col. 3.
    1. ādāna n.

    — 1) das Ergreifen , Anfassen 269,14.

    — 2) das Ansichziehen , Fürsichnehmen KAP. 4,13. Empfangen , Wegnahme , Entziehung. pāñcabhautika das Ansichziehen der fünf Elemente. rudhirādāna Blutentziehung Spr. 7687.

    — 3) in der Dramatik kurze Angabe der Haupthandlung.

    — 4) *Krankheitsursache RĀJAN. 20,67.

    ☞ vol. 1, p. 169, col. 3.
    2. ādā́na n.

    — 1) das Zerstückeln , Zermalmen , Kleinmachen JAIM. 4,2,6.

    — 2) Theil. bhādāna WEBER, JYOT. 56,58. 74.

    ☞ vol. 1, p. 170, col. 1.
    3. ādāna n.

    — 1) das Binden , Gebundensein.

    — 2) *Pferdeschmuck.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 41, col. 1.
    ādāna n. das Begreifen, Packen, Wegnehmen.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 94, col. 2.
    ādāna n. °Menge, H 5, 134. ° = prapañca, Yudh. 6, 81 in vāgādāna = vākprapañca).

    — Vgl. ātāna!

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 30, col. 1.
    ādāna n. (r. dā praef. ā sumere, accipere) actio sumendi,

    accipiendi. HIT. 128. 7.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 693, col. 2.
    ādāna na0 ā + dā—bhāve lyuṭ . grahaṇe . “kuśāṅkurādāna
    parikṣatāṅgulī” kumā0 . “ādānaṃ hi visargāya satāṃ
    vārimucāmivaṃ” raghuḥ . “ādānamapriyakaraṃ dānañca priya-
    kārakam” “ādānanityāccādātuḥ” “ninditebhyodha-
    nādānaṃ bāṇijyaṃ śūdrasevanam” manuḥ ādāne niyamaviśe-
    ṣāśca smṛtau darśitāḥ . “bhūmeḥ pratigrahaṃ kuryyādbhūmeḥ
    kṛtvā pradakṣiṇam” . viṣṇudha0 . pradakṣiṇaṃ na sarvvasyā bhūmeḥ
    kintu tatrasthāyāḥ pradakṣiṇāvarttanamātraṃ bhūmerasannidhāne
    tāmuddiśya pradakṣiṇam raghu0 tatraiva . “kare gṛhya tathā kanyāṃ
    dāsadāsyaudvijottamāḥ! . karantu hṛdi vinyasya dharmmyojñeyaḥ
    pratigrahaḥ . āruhya ca gajasyoktaḥ karṇe cāśvasya kīrttitaḥ .
    tathācaikaśaphānāntu sarvveṣāmaviśeṣataḥ . pratigṛhṇīta gāṃ
    pucche pucche kṛṣṇājinaṃ tathā . āraṇyāḥ paśavaścānye
    grāhyāḥ pucche vicakṣaṇaiḥ . pratigrahamathoṣṭrasya āruhya ca
    tathā caret . vījānāṃ muṣṭimādāya ratnānyādāya sarvvataḥ .
    bastraṃ daśāntamādadyāt paridhāya tathā punaḥ . āruhyo-
    panāhau yānamāruhyaiva ca pāduke . īśāyāntu ratho grāhya
    śchatradaṇḍau ca dhārayet . āyudhāni samādāya tathā
    bhūṣyaṃ vibhūṣaṇam . dharmmadhvajau tathā spṛṣṭvā praviśya ca tathā
    gṛham . avatīrya ca sarvvāṇi jalasthānāni vai dvijāḥ! .
    dravyāṇyanyānyathādātā spṛṣṭvā yobrāhmaṇaḥ paṭhet . prati-
    grahītā sāvitrīṃ sarvatraiva prakīrttayet . tatastu sārddhaṃ dra-
    vyeṇa tasya dravyasya daivatam” . bhūmirviṣṇudevatāketyādi
    kīrttayedityarthaḥ . “samāpayettataḥ paścāt kāmastutyā prati-
    graham . vidhiṃ dharmmamathojñātvā yastu kuryyāt pratigraham .
    dātrā saha taratyeva kāladurgāṇi vai dvijaḥ” . viṣṇudha0
    “gāṃ pucche kariṇaṃ kare” mitā0 vākyasya prathamaṃ kare gṛhītvā
    paścādāroha ityarthaḥ evamanyatra virodhaḥ samādheyaḥ .
    ādīyate auṣadhārthaṃ vaidyaiḥ ā + dā—karmaṇi lyuṭ ṅīp .
    2 hastighoṣāyāṃ strī ratnamālā .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 12, col. 2.
    Ādāna, a name of Earth. § 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 62,

    3114.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    ☞ p. 93, col. 1.
    ādāna (= Pali id.; from Skt. ā-dā, suffix -ana),

    grasping, clinging (to existence or to worldly things):

    Mvy 2018 ādāna-vijñānam (follows ālaya-vij°, q.v.):

    an-ād°, neg. Bhvr., Ud iii.18 (= Pali Sn 741) vītatṛṣṇo

    hy anādānaḥ…parivrajet.

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 5.
    ādāna (IE 8-5; EI 12; CII 4), a levy or impost; same

    as ādāya.

    Tāntrikābhidhānakośa

    ☞ vol. 1, p. 188.