• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ābhyudayika


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 116.
    ābhyudayika mfn. (-kaḥ-kī-kaṃ)

    1 Relating to prosperity, &c.

    2 High, exalted.

    3 Important. n. (-ka) A Śrāddha or offering to ancestors on occasions of rejoicing.

    E. abhyudaya elevation. prosperity, ṭhak aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 93, col. 1.
    ābhyudayika (kaḥ-kā-kaṃ) a. Prospe-
    rous, high, important. 1. n. A
    shrāddha on a joyful occasion.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 82, col. 1.
    'ābhyudayika -ābhyudayika, i. e.

    abhyudaya + ika, adj. Causing pros-

    perity, increase, Man. 12, 88. — Comp.

    An-, Not causing prosperity, Mṛcch.

    111, 5.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 125, col. 1.
    ābhyudayika ābhyudayika, as, ī, am (fr.

    abhy-udaya), connected with the rising or begin-

    ning of anything; relating to or granting prosperity;

    high, exalted, important; (am), n. a Śrāddha or offer-

    ing to ancestors on occasions of rejoicing.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 248, col. 2.
    ābhyudayika a. (kī f.) [ abhyudayaṭhak]

    1 Tending to good, granting prosperity; anābhyadayikaṃ śramaṇakadarśanaṃ Mk. 8.

    2 Relating to the rise or beginning of anything; sukha° Ms. 12. 88.

    3 High, exalted, important.

    — kaṃ A Śrāddha or offering to ancestors; an occasion of rejoicing.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 40, col. 3.
    ābhyudayika ābhyudayika, a. causing prosperity;
    n. kind of sacrifice to the Manes.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 146, col. 1.
    ābhyudayika mfn. (fr. abhy-udaya), connected with the beginning or rising of anything, Mn.
    ☞ p. 146, col. 1.
    relating to or granting prosperity, Mṛcch.; Uttarar. &c.
    ☞ p. 146, col. 1.
    ābhyudayika n. N. of a Śrāddha or offering to ancestors on occasions of rejoicing, ĀśvŚr.; Gaut.; Gobh. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 95, col. 1.
    ābhyudayika

    mfn. (-kaḥ-kī-kaṃ)

    1. Relating to prosperity, &c.

    2. High,
    exalted.

    3. Important.

    n. (-kaṃ) A Sraddha or offering to ancestors
    on occasions of rejoicing.

    E. abhyudaya elevation, prosperity, ṭhak
    affix.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 344.
    ābhyudayika a. (-kī f.) [abhyudaya-ṭhak] 1 Tending to good, granting prosperity; anābhyudayikaṃ śramaṇakadarśanam Mk.8. -2 Relating to the rise or beginning of anything; sukha˚ Ms.12.88. -3 High, exalted, important. -kam A Śrāddha or offering to ancestors; an occasion of rejoicing.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 119, col. 1.
    ābhy-udayika- a. qui porte bonheur ; ifc. concernant le début de.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 667.
    ābhyudayika (von abhyudaya)

    1) adj.

    a) am Ende eines adj. comp. mit dem Aufgange, dem Beginn von dem und dem verbunden: sukhābhyudayika M. 12, 88.

    — b) heilbringend: kathamabhimukhamanābhyudayikaṃ śramaṇakadarśanam MṚCCH. 111, 5. Verz. d. B. H. No. 1042.

    — 2) n. eine bestimmte Form eines Manenopfers ĀŚV. ŚR. 4, 7. ābhyudayikeṣu, śrāddheṣu P. 5, 4, 42, Vārtt., Sch.

    ☞ vol. 5, p. 1112.
    ābhyudayika

    1)

    b) Schol. zu KĀTY. ŚR. 7, 1, 31. 32.

    — 2) Verz. d. Oxf. H. 40,a,14. °śrāddha Ind. St. 5, 299.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 179, col. 1.
    ābhyudayika

    — 1) Adj. heilbringend UTTARAR. 38,19 (52,12).

    — 2) n. ein best. Manenopfer GAUT. 11,17.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 759, col. 2.
    ābhyudayika na0 abhyudayaḥ prayojanamasya ṭhak . 2 vṛddhinimitte
    śrāddhabhede tatra chandogānāmābhyuyikaśrāddhavidhirgobhila-
    sūtrachandogapariśiṣṭayoruktaḥ yathā .
    gobhilaḥ . “athābhyudayike śrāddhe yugbhānāśayet .
    pradakṣiṇamupacāraḥ ṛjavo darbhāḥ yavaistilārthaḥ sampanna-
    miti tṛptipraśnaḥ dadhibadarākṣatamiśrāḥ piṇḍāḥ nāndī-
    mukhāḥ pitaraḥ prīyantāmiti daive vācayitvā nāndī-
    makhebhyaḥ pitṛbhyaḥ pitāmahebhyaḥ prapitāmahebhyo mātā-
    mahebhyaḥ pramātāmahebhyo vṛddhapramātāmahebhyaśca prīyantāṃ, na
    khadhāñca prayuñjīta” iti . “ādhyudayike abhyudayanimi-
    ttake abhyudaya iṣṭalābhaḥ vivāhādiḥ tadarthaṃ śrāddhaṃ
    ābhyudayikam . tacca bhūtabhaviṣyadbhedena dvividhaṃ tatra bhūtaṃ
    putrajanmādi bhaviṣyadvivāhādi evañca śrāddhavivekādo śrā-
    ddhabhedagaṇane vṛddhiśrāddhatvena karmmāṅgatvena ca yadubhayatva-
    muktaṃ tadubhayamevābhyudayikatvenopapannaṃ tenābhilāpe ā-
    bhyudayikaśrāddhamiti prayojyam . tatra yavaistilārthaityanena
    pārvaṇaśrāddhaprāptatilasthāne yavavidhānādābhyudayikasyāpi
    pārvvaṇaprakṛtikatvaṃ pratīyate . anyathā tilārthaityupā-
    dānaṃ vyarthaṃ syāt . tataśca pārvaṇṇaprakṛtikatvena pitṛpakṣe'-
    yugmabrāhmaṇaprāptau tannirāsāya pitṛpakṣe brāhmaṇayugmatvo-
    padeśaḥ . daive yugmatvasya pārvvaṇatvena prāptatvānna tadarthopadeśaḥ
    “apasavyaṃ tataḥ kṛtvā pitṝṇāmapradakṣiṇam” iti yājña-
    valkyavacanena devakarmmānantaraṃ pitṛkarmmakaraṇe prāptavāmo-
    pacāranirāsāya pradakṣiṇamupacārastena daivapitṛkarmmakara-
    ṇāya dakṣiṇāvarttena gantavyam . dviguṇabhugnatvanirāsāya
    ṛjavodarbhā iti ṛjutvopadeśaḥ . tṛptāḥ stha ityanena
    tṛptipraśne sampannamiti praṣṭavyaṃ yogyatvāt sampannamiti
    prāpte vakṣyamāṇacchandogapariśiṣṭavacanācca susamprannamityu-
    ttaram . etaddarbhamayabrāhmapakṣe'pyabāvitatvādvācyam . dadhi-
    badarākṣatamiśrāityanena dadhyādimiśraṇamāvaśyakam . akṣato-
    yavaḥ “akṣatāśca yavāḥ proktā bhṛṣṭā dhānā bhavanti te” iti
    bhaṭṭanārāyaṇadhṛtakoṣāt ataeva vakṣyamāṇacchandogapariśiṣṭa-
    vacane'kṣatamanuktvā “saṃyojya yavakarkandhūdadhibhiriti” niḥ-
    sandigdhamuktam . svadhāvācanapraśnanivṛttaye nāndīmukhāḥ
    pitaraḥ prīyantāmityupadeśaḥ . tatra svadhāṃ vācayiṣya iti
    pitṛpakṣaevapraśnaḥ . ataevatannivṛttaye daiva iti . devapakṣe
    nāndīmukhāḥ pitaraḥ prīyantāmiti praśnaḥ . uttarañca
    prīyantāmiti . tataḥ pitṛpakṣe svadhāvācanasthānīyatvena
    vṛddhapramātāmahe yaśceti cakāranirddeśena ca svadhocyatāmi-
    tivat pratyekameva prīyantāmiti pṛcchet . pratyuttarañca
    astu svadheti vat tanteṇaiva prīyantāmiti . atra nāndī-
    mukhāḥ pitaraityādi nāndīmukhebhyaḥ pitṛbhyaḥ iti ni-
    rdeśena ca “nāndīmukhaṃ pitṛgaṇamiti” viṣṇupurāṇena ca
    “mātāmahebhyaśca tathā nāndīmukhebhya eva ceti” brahmapurāṇe
    ca nāndīmukhapadaśrutestadviśeṣaṇaviśiṣṭasyaivābhyudayike deva-
    tvātvaṃ tataścātrāpi prīyantāmitivannāndīmukhebhyaḥ prapitā-
    mahebhya ityādi vācyam” śrā0 ta0 raghu0 . chandoga0 “karmā-
    diṣu tu sarveṣu mātaraḥ sagaṇādhipāḥ . pūjanīyāḥ prayatnena
    pūjitāḥ pūjayanti tāḥ . pratimāsu ca śubhrāsu likhitā
    vā paṭādiṣu . api vākṣatapuñjeṣu naivedyaiśca pṛthagvidhaiḥ .
    kuḍyalagnāṃ vasordhārāṃ sapta vārān ghṛtena tu . kārayat
    pañca vārān vā nātinīcāṃ nacocchritama . āyuṣmā-
    niti śāntyarthaṃ jatvā tatra samāhitaḥ . ṣaḍbhyaḥ pitṛ-
    bhyastadanu śrāddhadānamupakramet . vaśiṣṭhoktakidhiḥ kṛtsno-
    draṣṭavyo'tra nirāmiṣaḥ . ataḥparaṃ pravakṣyāmi viśeṣa
    iha yo bhavet . prātarāmantyitān viprān yugmānubhaya-
    tastathā . upaveśya kuśāndadyāt ṛjūneva hi pāṇinā”
    tathā “nipātona hi savyasya jānuno vidyate kvacit .
    sadā paricaredbhaktyā pitṛnapyatra daivavat . pitṛbhya iti
    datteṣu upaveśya kuśeṣu tān . gotranāmabhirāmantrya pitṝ-
    narghyaṃ pradāpayet . nātrāpasavyakaraṇaṃ na pitryaṃ tīrthami-
    ṣyate . pātrāṇāṃ pūraṇādīni daivenaiva tu kārayet .
    jyeṣṭhottarakarān yugmān karāgrāgrapravitrakān . kṛtvārghyaṃ
    sampradātavyaṃ naikaikasyātra dīyate . madhumadhviti yastatra
    trirjapo'śitumicchanām . gāyatryanantaraṃ so'tra madhumantra-
    vivarjjitaḥ . nacāśnatsu japedatra kadācit pitṛsaṃhi-
    tām . anyaeva japaḥ kāryyaḥ somasāmādikaḥ śubhaḥ .
    prakāro'nnasya yastatra tilavadyavavattathā . ucchiṣṭasannidhau
    so'tra tṛpteṣu viparītakaḥ . sampannamiti tṛptāḥ smaḥ
    praśnasyānu vidhīyate . susampannamitiprokte śevamannaṃ nive-
    dayet . prāgagreṣvatha darbheṣu ādyamāmantrya pūrvavat . apaḥ
    kṣipenmūladeśe'vanenikṣveti nistilāḥ . dvitoyañca tṛtī-
    yañca madhyadeśāgradeśayoḥ . mātāmahaprabhṛtīṃstu eteṣāmeva
    vāmataḥ . sarvasmādannamuddhṛtya vyañjanairupasicya ca . saṃyojya
    yavakarkandhūdadhibhiḥ prāṅmusvasthitaḥ . avanejanavat piṇḍān
    dattvā vilvapramāṇakān . tatpātrakṣālanenātha punarapyava-
    nejayet . uttarottaradānena piṇḍānāmuttarottaram . bhave-
    dadhaścādharaṇāmadho'dhaḥ śrāddhakarmmasu . tasmāt śrāddheṣu sarveṣu
    vṛddhimatsvitareṣu ca . mūlamadhyāgradeśeṣu īṣatsaktāṃśca ni-
    rvapet . gandhādīnniḥ kṣipet tūṣṇīṃ tata ācāmayet dvijān .
    anyatrāpyeṣaeva syāt yavādirahito vidhiḥ . dakṣiṇā-
    plavane deśe dakṣiṇābhimukhasya tu . dakṣiṇāgreṣu darbheṣu eṣo-
    'nyatra vidhiḥ smṛtaḥ . athāgrabhūmimāsiñcet susuprokṣi-
    tamastviti . śivā āpaḥ santviti ca yugmānevodakena ca .
    saumanasyamastviti ca puṣpadānamanantaram . akṣatañcā-
    riṣṭañcāstvityakṣatānapi dāpayet . akṣayyodakadānantu
    arghyadānavadiṣyate . ṣaṣṭhyaiva nityaṃ tat kuryyānna caturthyā kadā-
    cana . prārthanāsu pratiprokte sarvāsveva dvijottamaiḥ . pavi-
    trāntarhitān piṇḍān siñceduttānapātrakṛt . yugmā-
    neva svastivācyānaṅguṣṭhagrahaṇaṃ sadā . kṛtvā dhūryyasya
    viprasya praṇamyānuvrajettataḥ” .
    atra ṣaḍbhya iti kīrttanaṃ chandogānāṃ mātṛpakṣanirāsārtham
    anyavedināṃ tu mātṛpakṣādhikyamatrāsti “mātṛśrāddhaṃ
    tu pūrvvaṃ syāt pitṝṇāṃ tadanantaram . tato mātāmahānāñca
    vṛddhau vṛddhau bhavet tathā” śrā0 ta0 śātātapokteḥ

    kutra kutrābhyudayikaṃ karttavyaṃ taddarśitaṃ ni0 si0
    brāhme “janmanyathopanayane vivāhe putrakasya ca . pitṝ-
    nnāndīmukhānnāma tarpayedvidhipūrvvakam . vedavrateṣu cādhāna
    yajñapuṃsavaneṣu ca . nabānnabhojane snāne ūḍhāyāḥ prathamārtave .
    devārāmataḍāgādipratiṣṭhāsūtsaveṣuca . rājābhiṣeke bālā-
    nnabhojane vṛddhisaṃjñakān . vanasthādyāśramaṃ gacchan pūrvvedyuḥsva-
    dhayā pitṛn . pūrboktavidhinā samyak tarpayet karmasiddhaye” .
    viṣṇupurāṇe “yajñodvāhapratiṣṭhāsu mekhalābandhamokṣayoḥ .
    putrajanmavṛṣotsarge vṛddhiśrāddhaṃ samācaret” bahvṛcakārikā-
    yām “syādābhyudayikaṃ śrāddhaṃ vṛddhiyukteṣu karmasu . puṃsavana-
    sīmantacaulopanayaneṣviha . vivāhe cānalādheyaprabhṛtiśrauta-
    karmaṇi . idaṃ śrāddhaṃ prakurvanti dvijā vṛddhinimittakam .
    anyaiḥ ṣoḍaśasaṃskārasaraṇyādiṣvapīṣyate . vāpyādyu dyāpa-
    nādau tu kuryuḥ pūrttanimittakam” vopadevakālādarśau “soma-
    ntavratacaulanāmakaraṇānnaprāśanopāyanasnānāthānavivāhayajña-
    tanayotpattipratiṣṭhāsu ca . puṃsūtyāvasathapraveśanasutādyāsyā-
    valokāśramasvīkārakṣitipābhiṣekadayitādyarttau ca nāndī-
    mukham” śrāddhakaumudyāṃ nirṇayāmṛte ca mātsye “annaprāśe
    ca somante putrotpattinimittake . puṃ save ca niṣeke ca
    navaveśmapraveśane . devavṛkṣajalādīnāṃ pratiṣṭhāyāṃ viśeṣataḥ .
    tīrthayātrāvṛṣotsarge vṛddhiśrāddhaṃ prakīrttitam . tatra garbhādhāne
    ābhyudayikaṃ chandogetaraparaṃ yathoktaṃ śrāddhatattve
    chando0 pa0 . vṛṣotsarge vṛddhiśrāddhaṃ kāmya viṣayam .
    aśaucāntadvitīyadinādivihite na vṛddhiśrāddhamiti
    bhedaḥ . “asakṛdyāni karmmāṇi kriyeran karmmakā-
    riṇā . pratiprayīgaṃ naiva syurmmātaraḥ śrāddhameva ca . ādhāne
    homayajñe ca vaiśvadeve tathaivaca . balikarmmaṇi darśe ca paurṇa-
    māse tathaiva ca . navayajñe ca yajñajñā vadantyevaṃ manīṣiṇaḥ .
    ekameva bhavet śrāddhameteṣu na pṛthak pṛthak . nāṣṭakāsu
    bhavet śrāddhaṃ na śrāddhe śrāddhamiṣpate . na soṣyantījāta-
    karmma proṣitāgatakarmmasu . vivāhādiḥ karmmagaṇo ya ukto
    garbhādhānaṃ śuśrama yasya cānte . vivāhādāvekamevātra
    kuryyāt śrāddhaṃ nādau karmmaṇaḥ karmmaṇaḥ syāt . tathāgaṇaśaḥ
    kriyasāṇeṣu mātṛbhyaḥ pūjanaṃ sakṛt . sakṛdeva bhavet śrāddha-
    mādau na pṛthagādiṣu . yatra yatra bhavet śrāddhaṃ tatra tatraiva
    mātaraḥ” . idaṃ cāvaśyakam . “vṛddhau na tarpitāye vai
    pitaro gṛhamedhibhiḥ . taddhīnamaphalaṃ jñeyamāsurovidhireva
    sa” iti śātātapokteḥ . “aṣṭakāmāsyābhyudayāstīrtha
    pātropapattayaḥ . pitṝṇāmatireko'yaṃ māsikānnātdhruvaḥ
    smṛta iti devī0 pu0 ukteśca dhruva āvaśyaka iti śrā0 ta0
    radhu0 . atra śrāddhatrayamāha śātā0 . “mātṛśrāddhaṃ tu pūrvvaṃ
    syāt pitṝṇāṃ tadanantaram tato mātāmahānāñca vṛddhau śrāddha-
    trayaṃ smṛtam” tatkālamāha pṛthvīcandrodaye gārgyaḥ “mātṛ-
    śrāddhaṃ tu pūrvedyuḥ karmāhani tu paitṛkam . mātāmahaṃ
    cottaredyurvṛddhau śrāddhatrayaṃ smṛtam” . atrāpyaśaktau sa eva
    “pṛthakdineṣvaśaktaścedekasmin pūrvavāsare . śrāddhatraya
    prakurvvīta vaiśvadevaṃ tu tāntrikamiti” vṛddhamanurapi “alā-
    bhe'bhinnakālānāṃ nāndīśrāddhvatrayaṃ budhaḥ pūrvedyurvai praku
    rvvīta pūrvāhṇe mātṛpūrvakam” atra “mahatsu pūrvedyustada-
    haralpeṣviti” gṛhyapariśiṣṭavyavasthā jñeyā . karmmadivasa eveti
    gauḍācāraḥ . tacca prātareva . “pārvaṇañcāparahṇe tu
    prātarvṛddhinimittakamiti” nirṇṇa0 si0 śātātapokteḥ .
    atra prātaḥśabdaḥ sārddhyaharaparaḥ “praharo'pyardhasaṃyuktaḥ
    prātarityabhidhīta iti” gārgyokteriti pṛthvīcandrodayaḥ .
    “āvarttanasamīpe vevā, ikteḥ madhyāhnāvadhiriti” gauḍāḥ .
    idaṃ ca putrajanmātiriktaviṣayam tadāhātriḥ “pūrvvāhṇe
    vaiśvavadvṛddhirvinā janmanimittakam . putrajanmani kurvītaśrāddhaṃ
    tātkālikaṃ budha iti” etadaniyatanimittaparam “niya-
    teṣu nimitteṣu prātarvṛddhinimittakam . teṣāmaniyatatve
    tu tadānantaryamiṣyata” iti logākṣismṛteḥ . ādhānāṅgaṃ
    nāndīśrāddhaṃ tvaparāhṇe eva “āmaśrāddhaṃ tu pūrvvāhṇe
    siddhānnena tu madhyataḥ . pārvaṇaṃ cāparāhṇe tu vṛddhiśrāddhaṃ
    tathāgnikamiti” nirṇayāmṛte gālavokteḥ “nāndīmukhā-
    dayaḥ prātarāgnikaṃ tvaparāhṇata” iti viṣṇūkteśca .
    idaṃ ca mātṛpitṛmātāmahādikrameṇa chandogetaraiḥ
    navadaivatyaṃ kāryyam tatra mātāmahādayastu sapatnīkāḥ
    “mātāmahapramātāmahavṛddhapramātāmahānāṃ sapatnīkānāmiti”
    pṛthvīcandrodaye gadyarūpeṇa gāruḍavākyāt . hemādrau śaṅkhaḥ
    “nāndīmukhe satyavasū saṃkīrtyau vaiśvadevike” . vṛddhaparāśaraḥ
    “nāndīkhebhyodevemyaḥ pradakṣiṇakuśāsanam . pitṛbhyasta-
    nmukhebhyaśca pradakṣiṇamiti smṛtiḥ” . śrāddhe mālādāna
    niṣedhe'pi vṛddhau mālāviśeṣadānaṃ vihitam . “mālatyāḥ
    śatapatrāyā mallikākubjayorapi . ketakyāḥ pāṭhalāyā vā
    deyā mālā na lohitā” kū0 pu0 ukteḥ . “kuśasthāne ca
    dūrvāḥsyurmaṅgalasyābhivṛddhaya” iti hemā0 brahmā0 pu0
    “ṛjavodarbhā iti prāguktaṃ vākyaṃ tu chandogaviṣayam .
    atrādhikārī nirūpyate . “jātasya jātakarmāṇi kriyā-
    kāṇḍamaśeṣataḥ . pitā putrasya kurvvīta śrāddhaṃ cābhyudayā-
    tmakam” viṣṇu0 pu0 . “svapitṛbhyaḥ pitā dadyāt sutasaṃ-
    skārakarmasu . piṇḍānodvahanāt teṣāṃ tadabhāve'pi tat-
    kramāt” chandoga0 . “jīvatpitṛkasyāpyatrādhikāraḥ .
    anagniko'pi kuvvīṃta janmādau vṛddhikarmaṇi . yebhya eva
    pitā dadyāt tānevoddiśya tarpayediti” hārītokteḥ “udvāhe
    putrajanane putreṣṭyāṃ saumike makhe . tīrthe brāhmaṇa āyāte
    ṣaḍete jīvataḥ pituḥ . maitrāyaṇapariśiṣṭam “jīvataḥ jīvantaṃ
    pitaramamādṛtya ullaṅghyetyarthaḥ . prathamavivāhe eva pituradhi-
    kāraḥ dvitīye tu svasyaiveti bhedaḥ . “nāndīśrāddhaṃ pitā kuryyāt
    ādye pāṇigrahe budha! . ata ūrddhaṃ prakurvvīta svayameva tu
    nāndikam” ni0 si0 dhṛtasmṛteḥ . chandoga0 vākye tadabhāve
    tasya piturabhāve tatkramāt “asaṃskṛtāstu saṃskāryyā bhrātṛbhiḥ
    pūrvvasaṃskṛtairiti” yā0 yaḥ karttṛkramaḥ tena krameṇa jyeṣṭhabhrātā-
    dadyāt iti pṛthvīcandrodayaḥ . hemādristu piturabhāve yaḥ
    pitṛvyamātulādiḥ saṃskuryyāt sa tatkramāt saṃskāryya
    pitṛkramāt na tu svapitṛbhya iti vyācakhyau . tena amu-
    kasyeti saṃskāryyanāmābhidhāya pituriti prayojyameva
    meva raghunandanādayaḥ . “vṛddhau tīrthe ca saṃnyaste tāte ca
    patite sati . yebhya eva pitā dadyāt tebhyo dadyāt svayaṃ
    sutaḥ . kātyā0 smṛteḥ jīvatpitṛkasya tīrthādau viśeṣaḥ
    pitari saṃnyaste proṣite patite vā yadā'nyastatputraṃ dharmma-
    buddhyā saṃskuryyāt tadā saṃskāryyapituḥ pitrādibhyo dadyāt
    na saṃskāryyapitrādibhyaḥ nirṇṇa0 si0 . evaṃ jīvanmā-
    tṛkeṇāpi mātaramatikramya pitāmahyādīnāṃ tisṛṇām
    śrāddhaṃ chandogetareṇa karaṇīyamiti “yoyo jīvati
    tamati dadyāditi” smṛtau puṃstvasyāvivakṣitatvāt .
    pitrāditrikasya jīvane tu tadvargaśrāddhanivṛttiḥ kintu jīva-
    dbhireva taiḥ tacchāddhaṃ bhojyaṃ “pitāmaho vā tatśrāddhaṃ svayaṃ
    bhuñjīteti” manuvacanāt . evaṃ sātrāditraye'pi bodhyam tena
    jīvadvargaparityāgenetaravargaśrāddhaṃ karaṇīyam “yadi jīvati
    vargastu taṃ vagaṃ tu parityajet” ni0 si0 vacanāt .