• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ābhogaḥ

    See also ābhoga.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 248, col. 1.
    ābhogaḥ [ā-bhuj-ghañ]

    1 Curving, winding.

    2 A curve; ābhogakuṭilā (gaṅgā) Mb.; crumpling.

    3 Circuit, circumference, expanse, extension, precincts, environs; akathito'pi jñāyata eva yathāyamāmogaratapovanasyeti Ś. 1; gaganābhogaḥ the expanse of heaven, wide firmament of the sky; Bh. 3. 57; Mv. 6. 30; Māl. 9. 16.

    4 Magnitude, fulness, extent. expansive form; gaṃḍābhogāt Me. 92 from the broad cheek; pratiravābhoga Māl. 3. 8, 4. 10, 5. 11; pratibhayābhogaiḥ plavaṃgādhipaiḥ Mv. 6. 24 bodily form or stature; U. 2, 2. 14; bhavābhogodvignāḥ Bh. 3. 42, 86; Mv. 2; K. 305, 333.

    5 Effort.

    6 The expanded hood of a cobra (used by Varuṇa as his umbrella).

    7 Enjoyment, satiety, (pb) completion; viṣayābhogeṣu naivādaraḥ Śāntilakṣaṇa.

    8 A serpent.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 344.
    ābhogaḥ [ā-bhuj-ghañ] 1 Curving, winding. -2 A curve; ābhogakuṭilā (gaṅgā) Mb.; crumpling. -3 Circuit, circumference, expanse, extension, precincts, environs; akathito'pi jñāyata eva yathāyamābhogastapāvenasyeti Ś.1; gaganābhogaḥ the expanse of heaven, wide firmament of the sky; Bh.3.57; Mv.6.30; śailābhogabhuvo bhavanti kakubhaḥ Māl.9.16. prāsādābhogaḥ the middle part of a palace; prāsādābhogavistīrṇaḥ stutiśabdo hyavartata Rām.2.65.3. -4 Magnitude, fulness, extent, expansive form; gaṇḍābhogāt Me.93 from the broad cheek; pratiravābhoga Māl.3.8;4.10;5.11; pratibhayābhogaiḥ plavaṅgādhipaiḥ Mv.6.24 bodily form or stature; U.2.14; bhavābhogodvignāḥ Bh.3.42,86; Mv.2; K.305,333. -5 Effort. -6 The expanded hood of a cobra (used by Varuṇa as his umbrella). -7 Enjoyment, satiety, completion; viṣayābhogeṣu naivādaraḥ Śāntilakṣaṇa. -8 Serpent. ābhogaṃ hanmanā hatam Rv.7.94.12.

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 179.
    ābhogaḥ , puṃ, (āṅ + bhuja + ghañ .) paripūrṇatā .
    ityamaraḥ .. (yathā meghaṭūte, uttarameghe 21 .
    “gaṇḍābhogātkaṭhinaviṣamāmekaveṇīṃ kareṇa” .
    yathā śākuntale . “akathito'pi jñāyata eva
    yathāyamābhogastapovanasya” ..)
    varuṇasya chatraṃ . yatnaḥ . iti medinī .. kavināma-
    yuktagānasamāpakakavitā . bhaṇitā iti bhāṣā .
    yathā, —
    “yatraiva kavināma syāt sa ābhoga itīritaḥ” .
    iti saṅgītadāmodaraḥ ..