ābhogaḥ
See also
ābhoga.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 248, col. 1.
ābhogaḥ [
ā-bhuj-ghañ]
1 Curving, winding.
2 A curve;
ābhogakuṭilā (
gaṅgā)
Mb.; crumpling.
3 Circuit, circumference, expanse, extension, precincts, environs;
akathito'pi jñāyata eva yathāyamāmogaratapovanasyeti Ś. 1;
gaganābhogaḥ the expanse of heaven, wide firmament of the sky;
Bh. 3. 57;
Mv. 6. 30;
Māl. 9. 16.
4 Magnitude, fulness, extent. expansive form;
gaṃḍābhogāt Me. 92 from the broad cheek;
pratiravābhoga Māl. 3. 8, 4. 10, 5. 11;
pratibhayābhogaiḥ plavaṃgādhipaiḥ Mv. 6. 24 bodily form or stature;
U. 2, 2. 14;
bhavābhogodvignāḥ Bh. 3. 42, 86;
Mv. 2;
K. 305, 333.
5 Effort.
6 The expanded hood of a cobra (used by Varuṇa as his umbrella).
7 Enjoyment, satiety, (
pb) completion;
viṣayābhogeṣu naivādaraḥ Śāntilakṣaṇa.
8 A serpent.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 344.
ābhogaḥ [ā-bhuj-ghañ] 1 Curving, winding. -2 A curve; ābhogakuṭilā (gaṅgā) Mb.; crumpling. -3 Circuit, circumference, expanse, extension, precincts, environs; akathito'pi jñāyata eva yathāyamābhogastapāvenasyeti Ś.1; gaganābhogaḥ the expanse of heaven, wide firmament of the sky; Bh.3.57; Mv.6.30; śailābhogabhuvo bhavanti kakubhaḥ Māl.9.16. prāsādābhogaḥ the middle part of a palace; prāsādābhogavistīrṇaḥ stutiśabdo hyavartata Rām.2.65.3. -4 Magnitude, fulness, extent, expansive form; gaṇḍābhogāt Me.93 from the broad cheek; pratiravābhoga Māl.3.8;4.10;5.11; pratibhayābhogaiḥ plavaṅgādhipaiḥ Mv.6.24 bodily form or stature; U.2.14; bhavābhogodvignāḥ Bh.3.42,86; Mv.2; K.305,333. -5 Effort. -6 The expanded hood of a cobra (used by Varuṇa as his umbrella). -7 Enjoyment, satiety, completion; viṣayābhogeṣu naivādaraḥ Śāntilakṣaṇa. -8 Serpent. ābhogaṃ hanmanā hatam Rv.7.94.12.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 179.
ābhogaḥ , puṃ, (āṅ + bhuja + ghañ .) paripūrṇatā .
ityamaraḥ .. (yathā meghaṭūte, uttarameghe 21 .
“gaṇḍābhogātkaṭhinaviṣamāmekaveṇīṃ kareṇa” .
yathā śākuntale . “akathito'pi jñāyata eva
yathāyamābhogastapovanasya” ..)
varuṇasya chatraṃ . yatnaḥ . iti medinī .. kavināma-
yuktagānasamāpakakavitā . bhaṇitā iti bhāṣā .
yathā, —
“yatraiva kavināma syāt sa ābhoga itīritaḥ” .
iti saṅgītadāmodaraḥ ..