• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āśvalāyana

    See also āśvalāyanaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 125.
    āśvalāyana m. (-naṃ) The name of a sage and legislator, &c.

    E. aśvalāyana and aṇ patronymic aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 101, col. 2.
    āśva-lāyana (naḥ) 1. m. A sage.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 134, col. 2.
    āśvalāyana āśvalāyana, as, m. (patronymic

    fr. aśvala), N. of the author of a ritual work, called

    the Āśvalāyana Sūtras; he was a disciple of Śaunaka;

    (as, ī, am), belonging to Āśvalāyana.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 43, col. 2.
    āśvalāyana āśvalāyana, m. N. of a teacher.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 159, col. 2.
    āśvalāyana m. (fr. aśvala g. naḍādi, Pāṇ. iv, 1, 99), N. of a pupil of Śaunaka's, author of Sūtra or ritual works (relating to the Ṛg-veda) and founder of a Vedic school
    ☞ p. 159, col. 2.
    āśvalāyana mf(ī)n. relating or belonging to Āśvalāyana
    ☞ p. 159, col. 2.
    āśvalāyana m. the school of Āśvalāyana.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 103, col. 1.
    āśvalāyana

    m. (-naḥ) The name of a sage and legislator, &c.

    E. aśvalāyana
    and aṇ patronymic aff.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 127, col. 2.
    āśvalāyana- m. n. d'un maître védique et auteur de Sūtra.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 727.
    āśvalāyaná patron. von aśvala gaṇa naḍādi zu P. 4, 1, 99. Verfasser eines Rituals, der nach ihm benannten Sūtra, ein Schüler Śaunaka's. sahasrakāṇḍaṃ svakṛtaṃ sūtraṃ brāhmaṇasaṃnibham . śiṣyāśvalāyanaprītyai śaunakena vipāṭitam .. ṢAḌGURUŚIṢYA zu ṚV. ANUKR. kauśalyaścāśvalāyanaḥ PRAŚNOP. 1, 1. WEBER, Lit. 33 u.s.w. Ind. St. 1, 18 u.s.w. Verz. d. B. H. No. 104 u. s. w. — adj.: āśvalāyanī śākhā COLEBR. Misc. Ess. I, 19.
    ☞ vol. 5, p. 1128.
    āśvalāyana m. pl. N. einer Schule Ind. St. 3, 253. Prātiśākhya des Āśv. 4, 333. fgg. °gṛhyakārikā Verz. d. Oxf. H. 405,a, No. 8. °brāhmaṇa 291,b,5 v. u. 292,a,20. °śākhā 398,a, No. 144. °śākhin 271,a,3.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 192, col. 3.
    1. āśvalāyana m. Patron. von Aśvala , N.pr. eines Lehrers. °gṛhyakārikā f. und °brāhmaṇa n. Titel von Werken. °śākhā f. die Schule des A. °śākhin. Adj. zu dieser Schule gehörig.
    ☞ vol. 1, p. 192, col. 3.
    2. āśvalāyana

    — 1) Adj. (f. ī) zu Āśvalāyana in Beziehung stehend.

    — 2) m. Pl. N.pr. einer Schule.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 846, col. 1.
    āśvalāyana pu0 aśvala + aśvagrāhakaḥ munibhedastasyāpatyaṃ
    naḍā0 phak . ṛgvedīyaśrautragṛhyasūtrakārake ṛṣibhede
    “sahasrakāṇḍaṃ svakṛtaṃ sūtraṃ brāhmaṇasannibham śiṣyāśvalāyana
    prītyai śaunakena vipāṭhitam” ityukteḥ śaunakopadiṣṭena tena
    ca “athaitasya sanāmnā yasya vitāne yogāpattiṃ vakṣyāmaḥ”
    ityupakramya “namaḥ śaunakāya” ityantam adhyāyacatuṣṭayātmakaṃ
    vaitānikakarmopayogi śrautrasūtram “uktāni vaitānikāni
    gṛhyāṇi vakṣyāmaḥ” ityupakramya “namaḥ śaunakāya” ityantam
    adhyāyacatuṣṭayātmakaṃ gṛhyakarmopayogi gṛhyasūtraṃ, tat pari-
    śiṣṭañcādhyāyacatuṣṭayātmakaṃ sūtraṃ śaunakācāryyaprasādāt
    racitam . tadīyasūtropari devasvāminā bhāṣyaṃ kṛtaṃ tanmūlaka-
    tayā gargagotreṇa narasiṃhaputreṇa nārāyaṇopādhyāyena vṛttiḥ
    rucitā tatra śrautrasūtre pratipādyaviṣayāstāvadabhidhīyante .

    tatra prathamādhyāye pradhānasyāṅgasaṃhatijñānāya sarvādau
    darśapūrṇṇamāsayorvyākhyānam . 1 agnihotrādiṣu ṛksamāmnā
    yasya prayogasvarūpakathanapratijñā . 2 ṛksamāmnātakarmasu ā-
    hitāgneradhikārakathanam . 3 aṅgasaṅgharūpavidhyantarajñānāyādau
    darśapūrṇamāsayorvyākhyāna pratijñā . 4 darśapūrṇamāsayorvyākhyā-
    rambhaḥ . 5 anoṣadhihaviṣkarūpe'praṇīte karmaṇi apareṇedhma-
    prapadanam . 6 avaṭarūpacātvālavatsu paśusomādiṣu apa-
    reṇa cātvālaprapadanam . 7 cātvālarūpasyādhvano vaidikī
    tīrthasaṃjñā . 8 hotuḥ prāṅmukhatvasya manovākkāyayantraṇā-
    dīnāñca ceṣṭāyā nityatā . iti paripāṣā saṃgrahaḥ .
    9 urūpasthīkaraṇarūpāyā aṅkadhāraṇāyā nityatvam . 10
    yajñopavītagrahaṇaniyamasyāntarvihāre śaucaniyamasya ca nitya
    tvam . 11 vihāre karma kurvatastatpṛṣṭhataḥ karaṇaniṣedhaḥ .
    12 ekāṅgollekhe dakṣiṇapratītiḥ . 13 sarvvadakṣiṇā-
    nullekhe'pi dakṣiṇapratītiḥ . 14 kartṛrahite kriyā-
    vidhau hotaryyeva kartṛjñānam . 15 dānavidhau yajamāne
    kartṛjñānam . 16 kuhoti japatīti prāyaścitte brahmaṇi
    kartṛjñānam . 17 ṛco mūlagrahaṇe ṛtvigvedanam . 18
    sūktādau gāyatryādibhāgarūpe pāde hīne gṛhyamāṇe sūkta-
    jñānam . 19 sūktādāvasūktādau cādhikapādagrahaṇe tṛca-
    jñānam . 20 asmin śāstre japādīnāmupāṃśuprayoktavya-
    tvam . 21 mantrāṇāṃ karmakaraṇānāñcopāṃśutvakathanam .
    22 sāmānyaviśeṣayorviśeṣavidherbalīyastvam . 23—24
    hoturavasthānakathanam . 25 karturāsanakathanam . 26 vaca-
    nādatiriktasya karttavyatvam . 27 sāmidhenyarthaṃ preṣitasya
    hoturjapavidhānam . 27 sūtrāṇi prathama kaṇḍikāyām .
    1 sākidhenyarthajapaḥ . 2 tajjapānantaraṃ sāmidhenīnām ṛcā-
    manuvacanam . 3 hiṅkakaraṇapūrvakapraṇavāntavyāhṛtitrayajapa-
    bidhānam . 4 sajapahiṅkārasyābhihiṅkārasaṃjñākathanam .
    5 kautsamate niroṅkāravyāhṛtitrayajapānantarahiṅkaraṇadarśa-
    nam . 6 kautsamate sāmidhenyarthoktajapasyākaraṇam . 7 ṛcā-
    meva sāmidhenītvapradarśanam . 8 sāmīdhenīnām ṛcāmaikaśrutyena
    sāntatyena cānuvacanam . 9 aikaśrutyalakṣaṇam 10 santatalakṣaṇam
    11 santatasyāvasānatvakathanam . 12 pūrvocchvāsāvibhreṣe utta-
    rocchvāsārambhaḥ . 1 3 praṇavenāvasānakathanam . 14 vihite
    evāvasāne praṇavasya caturmātratvenoccāraṇam . 15 praṇavā-
    ntamakārasya varṇāntarāpattikathanapratijñā . 16 praṇavānta-
    makāreṇa svasmāt parasya yasya kasyacit sparśavarṇasya tadvargī-
    yāntavarṇāpādanam . 17 praṇavāntamakāreṇa yavalānta-
    sthāṃsu parāntasthānāmanunāsikatvāpādanam . 18 rephoṣmasu
    varṇeṣu praṇavāntamakārasyānusvāratvāpattiḥ . 19 prathamo-
    ttame ṛcau triradhyardhīkṛtya tayoranuvacanam . 20 adhyardhayo
    rṛcorvacanāvasāne'dhyardhacatuṣkātmikayordvayorṛcorvacanam .
    21 uttamāyāmṛci ādau dve paścāt adhyardhā . 22 e-
    kādaśānāmṛcāṃ dvayostrirabhyāsayogena pañcadaśasaṃkhyāpūraṇa-
    nidarśanam . 23 śastrayājyādiṣu sāmidhenīnāṃ katipayadharmā-
    tideśaḥ . 24 sāmīdhenībhyo'nyatrādhyardhakaraṇapratiṣedhādayaḥ
    25 vihite'vasāne'bhihiṅkārābhyāsaniṣedhaḥ . 26 śastre-
    ṣveva hotrakāṇāmabhihiṅkāravidhānāt grāvastutastanniṣe-
    dhasādhanam . 27 praṇavena nigadasandhānānantaraṃ tenaiva tada-
    vasānavidhānam . 27 sū0 1 a0 2 ka0 . 1 yajamānasyārṣeya-
    pravaraṇam . 2 anyakṣetrajātadvyāmuṣyāyaṇārthamārṣeyapravaraṇa-
    prakāraḥ . 3 rājanyaviśāṃ traivarṇikānulomastrījātānāñca
    purohitārṣeyabhāgitvam . 4 rājñāṃ rājarṣipravaraṇaṃ paurohitya
    pravaraṇaṃ vā 5 pravarājñāne tatsaṃśaye ca varṇatrayasya mānava-
    pravaraḥ . 6 caturdaśanivitpadakathanam āvāhananigadakathanaṃ,
    sāmidhenyādīnāṃ cāvāhanīyābhidhāyitvam . 7 agnirūpa-
    prathamadevatāvāhanam . 8 agnīṣoma daivatājyabhāgayāga-
    yorākhyā . 9 agneragnīṣomayośca paurṇṇapāsyāṃ pradhāna-
    devatātvam . 10 amāvāsyāyāṃ dadhipayobhyāṃ yāgamakurvato-
    'gnīṣomayoḥ sthāne indrāgnyoḥ pradhānadevatātvam . 11 ta-
    ddine uktayāgarūpasannayanakāriṇo'gnīṣomasthāne indramahe-
    ndrayoranyatarāvāhanam . 12 ubhayorapi parvaṇoraitareyiṇām
    viṣṇudevatākopāṃśuyāgakaraṇam . 13 śākhāntarīyāṇām
    ubhayorapi pakṣayorupāṃśuyāgabhinnayāgābhāvaḥ . 14 pitryādyaṅgo-
    pāṃśuyāgānām āvāhanādinigadacatuṣṭaye āvāhanādīnāṃ
    ṣaṇṇāṃ padānām uccairitisaṃjñāvidhānam . 15 upāṃśuyāja-
    vacanānāmanyeṣām parokṣāṇām upāṃśutvānuvādaḥ, vikalpe-
    noccaiḥ saṃjñāvidhānaṃ ca . 16 vihitadevatānāmarūpasya pra-
    tyakṣasyopāṃśutvam . 17 pratinoditadevatamāvāhanabhedaḥ .
    18 ekapradānānāṃ sarvāsāṃ devatānāmāvāhane sakṛdevāvaha-
    śabdaprayogaḥ . 19 uttaranigameṣu ekadevatātvena saṃstavaḥ .
    20 ekaprayojanārthāyā devatāyāḥ kāraṇavaśāt ekava-
    vanenaiva samānatā . 21 aparāvyavahitāyā devatāyā nigameṣu
    sakṛdekavacanabhāktvam . 22 āvāpoddhārayogyāsu pradhānadeva-
    tāsu kṛtāvāhanāsu devājyapāsviṣṭakṛtāmāvāhanaprakiyā .
    23 āśrāvayiṣyate'dhvaryave'numantraṇaṃ tadanantarakaraṇīyañca .
    24 utthānapūrvakaṃ ṣaṣṭiścetimantrapāṭhaḥ . 25 aṃse pārśa-
    sthena pāṇinādhvaryvanvārambhaṇam . 26 savyena pāṇināṅke-
    noruṇā vā''gnīdhrakartṛkamanvārambhaṇam . 27 uktobhayā-
    nvārambhaṇe sādhāraṇamantraḥ . 28 idhmasannahanarūpaistṛṇairā-
    tmamukhasaṃmārjanam . 29 saṃskārakarmmāvṛttimātre sakṛnma-
    ntreṇa dvistūṣṇīṃ saṃskaraṇam . 30 udakasparśānantaraṃ ho-
    tṛṣadanābhimantraṇam . 31 dakṣiṇottariṇopasthenopaveśanaṃ
    hotṛṣadanāt tṛṇanirasanañca . 32 uktayoretayornira-
    sanopaveśanayoḥ sarvāsaneṣu prathamaprayoga eva samānatvam .
    33 gautamācāryyamate dvitīye'pi prayoge tādṛśanirasanopa-
    veśanayoḥ sadbhāvaḥ . 33 sū0 1 a0 3 ka0 . 1 agnyādheye
    brahmaudanaprāśanakāle brahmaṇo dvirnirasanopaveśanakaraṇam .
    2 sarveṣu someṣu bahiṣpavamānāt pratyetya brahmaṇaḥ
    pūrvvāsane punaḥ karaṇam . 3 āsane paśvarthamupaviṣṭasya
    hotuḥ sadaḥprasarpaṇānantaraṃ tatraiva punaḥ karaṇam . 4 paśau
    svāhākṛtyarthayoḥ srugavadāpanayoḥ punaḥ karaṇam . 5 patnī-
    saṃyājārthopaveśanākaraṇam . 6 kautsamate hotṛbhinnā-
    nāmetayorniraśanopaveśanayorakaraṇam . 7 upaviśyānantaraṃ
    devetyādimantrapāṭhaḥ . 8 jānvagreṇa barhirupaspṛśya a-
    bhihiṣetyādimantrajapaḥ . 9 idhmapradīpte uktajapānantaraṃ
    bhūpataye nama iti nigadenādhvaryave srugāvadāpanam . 10
    agnirhoteti nigadamavasāya hotāramavṛthā iti mantrajapaḥ
    11 agnirhotetyādinā saha ghṛtavatītyādikamekanigadaṃ
    vidhāya tatsamāpanam . 12 uktanigade samāpte'dhvaryukartṛ-
    kamāśrāvaṇam . 13 utkaradeśe tiṃṣṭhata āgnīdhraṃ pratyā-
    śrāvaṇaprakāraḥ . 13 sū0 1 a0 4 ka0 . 1 śābdalakṣaṇaprayā-
    jairyajanam . 2 tanūnapānnarāśaṃsayoranyatareṇa prayājānāṃ
    pañcasaṅkhyākatvam . 3 sakṛtpreṣitasya na sarvayajanam .
    4 ananuyājānāṃ sarvāsāṃ yājyānāmādirāgū-
    rbhavatīti . 5 ye yajāmaha iti āgūḥ svarūpaṃ, vaṣaṭkārasva-
    rūpañca . 6 yājyāyā eva uccaistaratvabalīyastvobhayadharma-
    vattvam . 7 āgūrvaṣaṭkārayorādyoḥ plutikaraṇam .
    8 yājyāntasya plāvanam . 9 viviktayoḥ sandhijāta
    yorekāraikārayorokāraukārayo ā i, iti āu ityevaṃ,
    vyañjanāntānāṃ sandhyakṣarāṇāṃ sarvadā svarūpeṇaiva ca plāvanam .
    10 anavarṇopadhasya visarjanīyasya rephibhāvaḥ . 11 rephi-
    saṃjñino'varṇopadhasya visasarjanīyasya rephibhāvaḥ . 12 vaṣaṭ-
    kārasandhau arephasaṃjñasyāvarṇopadhasya visarjanīyasya lopaḥ .
    13 vargāṇāṃ prathamasya svavargīyatṛtīyavarṇāpādanam . 14 ma-
    kāre sānunāsikabhāvasya nityatvam . 15 vauṣaṭśabdasya
    vaṣaṭakārasvarūpatvam . 16 ityevaṃrūpaḥ prathamaprayājaḥ . 17
    vaṣaṭkāroccāraṇapūrvvako'numantraṇaprakāraḥ . 1 8 vaṣaṭkārasya
    divākīrttanīyatvam . 19 anumantraṇasyāpi divākīrtta-
    nīyatvam . 20 ityevaṃ yājyāsvarūpam . 21 vaśiṣṭhādi-
    bhinnānā tanūnapādityādiḥ dvitīyaprayājaḥ . 22 vaśiṣṭhādīnāṃ
    narāṃśa sa ityādiḥ dvitīyaprayājaḥ . 23 iḍo agna ityādiḥ
    sarveṣāṃ tṛtīyaprayājaḥ 24 barhiragne ityādiḥ caturthaḥ svāhā-
    mumityādi pañcamaprayājaḥ . 25 agnimanthanādau mandrasvarapra-
    yojaḥ . 26 śaṃyuvākādūrdhvaṃ mandrasvareṇa prayogaḥ . 27 prayājebhya
    ūrddhvamāsviṣṭakṛto madhyamena prayogaḥ . 28 iḍādiśaṃyu-
    vākāntarūpasya śeṣasyottamena prayogaḥ . 29 pūrvvottarayo-
    rājyabhāganāmakayāgayorāgoraṇadevatādeśayājyāsandhānapūrbako
    yāgaḥ . 30 anuvākyāvatīnāmapraiṣāṇāṃ cānyāyā-
    tyābhyo'nyāsāṃ devatānām ādeśapūrvvakayāgaḥ . 31 aṅga-
    pradhānarūpe somakarmmaṇi vaiśvānarīyapratnīsaṃyājaśabdabodhi-
    tayoḥ padārthayormadhye tatrotpannābhyo devatābhyo'nyāsām
    ādeśapūrvvako yāgaḥ . 32 paurṇamāsyāmājyabhāgayoḥ
    sanimittā vārtraghnasaṃjñā . 33 anuvākyātaevavicārā-
    vagamādi . 34 yājyayorānuvākyādevatānanyatvam . 35
    ādita ārabhyājyabhāgaparyyantaṃ vāgyamanam . 36 yājyā-
    dibhyo'nyadapyārabhyāsamāptervāgyamanam . 37 yajñasādhana-
    vacaso'nyatra vāgyamananiyamaḥ . 38 vāgyamananiya-
    mātikrame ato devā avantu na iti vaiṣṇavyā ṛco
    japaḥ . 39 uktātikrame'nyasyā api vaiṣṇavyā ṛco japa-
    vidhānam . 39 sū0 1 a0 5 ka0 . 1 vidhikramaprāptānāṃ devatānāṃ
    vakṣyamāṇaliṅgakramābhyāṃ yājyānuvākyāyojanā . 2 pradhā-
    nānantaraṃ sviṣṭakṛto yāgaḥ sarvatra ca pūrvvamanuvākyāyāḥ
    paścādyājyāyā prayogaḥ . 3 ye yājamahe ityuktvā ṣaṣṭhyā
    vibhaktyā devatāmādiśya priyā dhāmānyayāḍiti mantrapāṭhaḥ .
    4 prathamadevatāyāḥ purastādayāḍagniśabdantyaktvā uttarāsāma-
    yāṭśabdasyaiva sarvvāsāmupariṣṭāt priyā dhāmāniśabdasya ca
    sana taprayogaḥ . 5 yājyāviśeṣe'nucchvāsasya karttavyatvam .
    6 yājyāpāṭhe ardharce voñchvāsakarttavyatā . 6 sū0 1 a0 6 ka0
    1 adhvaryuṇā pradeśinīparvāñjanapūvakauṣṭhāpavargaśodhane . 2
    oṣṭhādharaśodhanasya mantraviśeṣaḥ . 3 adhvaryuṇā iḍā-
    grahaṇapūrvakāvāntareḍāvadāpanaprakāraḥ . 4 svayaṃ yaja mānena
    iḍāyā avāntareḍāgrahaṇaprakāraḥ . 5 adhvaryukartṛkaṃ vā
    tadgahaṇam . 6 iḍopahvānaprakāraḥ . 7 saha divetyādinā
    tasminnupahvata ityantena mantreṇa iḍopahvānam . 8 hoturya-
    jamānapañcamānāṃ vā sarvveṣāmavāntareḍābhakṣaṇapūrvvakeḍābhakṣa-
    ṇam . 8 sū0 a0 7 ka0 . 1 iḍābhokturmārjanapūrvvakamanu-
    yājacaraṇam . 2 mārjanaprakāraḥ . 3 anuyājalakṣaṇam .
    4 prayājānuyājayorguṇakathanam . 5 anuyājānāṃ tritva-
    vyavasthāpanam . 6 ekaikaṃ preṣitasya yajanavidhānam .
    7 anuyājamantrāṇāṃ sthalaviśeṣe kvacidavasānapūrvvakaṃ kvaci-
    cvānavasānapūrttakaṃ yajanavidhānam . 7 sū0 a0 8 ka0 . 1 sūkta-
    vākāya sampreṣitasya devatādeśānantaram idaṃ havirityupasa-
    ntananam . 2 uttarā api devatā ādiśyedaṃ havirityeva-
    mupasantananam . 3 dvidaivatabahudaivatayorarthavaśenākṛtetyasya
    sthāne akrātāmakratetyūhasya karttavyatā . 4 āvaha svāheti-
    nigadasya paśuyāge'pi prayogaḥ . 5 āvāpikadevatākramaprāptya-
    rtham āvāpikāntamityetadādikathanam . 5 sū0 1 a0 9 ka0 .
    1 śaṃyuvākāya preṣitasya tacchaṃyoriti mantrapāṭhe praṇavaniṣedhaḥ .
    2 tādṛśapreṣitāyādhvaryuṇā vedadānam . 3 vedagrahaṇe
    vedo'sīti mantrapāṭhaḥ . 4 prakṛtivikārabhāve'pi kṛtsnamantra-
    prāptiḥ, ājyena somayāga eva yājyānuvākyāvyavasthāpanaṃ
    yāgaeva kevalaṃ devatāviśeṣāṇāmanuvṛttikathanaṃ ca . 5 mantra-
    bhedānāṃ patnīsaṃyājasaṃjñāvidhānam . 6 prajākāmasya yaja-
    mānasya yāgabhedaḥ . 7 yajamāne sannihite'pi hotureva kartṛtvaṃ
    yājyānuvākyayorhotṛkarttṛtvasyānyataḥ prasiddhiḥ, kuhūmaha-
    miti mantrapāṭhe yajamānasya svayaṃkartṛtvaṃ ca . 8 pāṇi-
    talasthājyarūpeḍopahnānānantaraṃ tadbhakṣaṇavidhiḥ . 9 ājye-
    ḍāyā ūrddhvaṃ śaṃyuvāko mavati na veti saṃśaye itikarttavyatā-
    vidhānam . 9 sū0 1 a0 10 ka0 . 1 hotrā'dhvaryuṇā vā patnyai
    vedaṃ pradāya vedo'sītyādi—kāmāyetyevamantamantravācanam .
    2 prajākāmāyāḥ patnyā vedaśirasā svanābhyālambhanam .
    3 kāmanābhāve vācanānantaraṃ yoktravimokaḥ . 4 dviguṇitaṃ
    yoktraṃ nidhāya tasyopariṣṭāt vedatṛṇānāṃ nidhānam .
    5 tṛṇebhyaḥ purastāt vedatṛṇasaṃśliṣṭasya pūrṇapātrasya nidhānam .
    6 ātmānamabhibhṛśatīṃ patnīmabhiśamṛtaḥ pūrṇamasīti mantravāca-
    nam . 7 pūrṇṇapātrādudakaṃ gṛhītvā tadudukṣan tāṃ caivaṃ kurvatīṃ
    vācayatītyuktiḥ . 8 yoktrasyādhastāt patnyañjalimuttānamātmanaśca
    savyaṃ pāṇimuttānaṃ nidhāya pūrṇṇapātraṃ ninayan māhaṃ prajā-
    miti tāṃ vācayatītyuktiḥ . 9 vedatṛṇāni gṛhītvā gārhapatyā-
    dārabhya tantu tanvannityādinā santataṃ stṛṇan āhavanīyaṃ
    gacchatītyuktiḥ . 10 sarvvāṇi vedatṛṇāni na staritavyāni
    niyamena śeṣitavyānyuttarakriyārthamityuktiḥ . 11 śrautā-
    tirikteṣu gārhyeṣvapi mantrasādhyeṣu karmmasu svāhākārasyaiva
    karttavyatvaṃ na vaṣaṭkārasyetyuktiḥ . 12 avihitaviśeṣāṇāṃ
    homābhyādhānopasthānānāṃ, tattaditikarttavyatāprakārasya ca
    vidhānam . 13 ekamantrāṇi karmmāṇīti nyāyena vyāhṛ-
    timiriti bahuvacananirdeśāt caturṇāṃ karmmaṇāṃ krameṇaiva
    karaṇam . 14 prayogamadhye mārgāntareṇa niṣkrāntasyāpi
    niyamā bhavantyevetyasya vyatirekamukheṇa vyavasthāpanam . 15
    saṃsthājapaḥ tasya ca someṣṭiṣuniṣedhaḥ . 16 hotureva kevala-
    metāvattvam agnīdhrasyānyadapītyuktiḥ . 16 sū0 1 a0 11 ka0 .
    1 brahmādhikāre vidhayaḥ . 2 vyākhyātānāṃ hotrācamana-
    yajñopavītaśaucānāṃ brahmādhikāre'tideśanam . 3 tatra karmmasu
    kaścidgacchati kaścittiṣṭhati tatra bhūyasāmeva dharmmasyācaraṇaṃ
    brahmaṇaḥ iti vyavasthāpanam . 4 bahirvedi ṛtvijāmabhimukhā-
    yādiśaḥ prācītvoktiḥ . 5 ekasminnapi prayoge kvacidāsanasya
    kvacit sthānasya ca lābhoktiḥ . 6 tiṣṭhatāṃ homeṣu ava-
    ṣaṭkāreṣu ca sthānāsanayorvikalpaḥ . 7 anantarasūtradvayaviṣa-
    yādanyatrāsanakathanam . 8 samastapāṇyaṅguṣṭhasyāgreṇāhavanīyaṃ
    parītya tasya dakṣiṇataḥ kuśeṣūpaveśanam . 9 uktopaveśanā-
    nantaraṃ mantrabhedajapaḥ . uktajapasya brahmajapatvam . 11 adhva-
    ryukartṛkam upaviṣṭātisarjanam . 12 oṃ praṇayetyetā-
    dṛśātisarjanarūpānujñāprakāraḥ . 13 karmmānurūpāṇām
    ādeśānāṃ karttavyatoktiḥ . 14 uttaravivakṣārtham uccaiḥ
    praṇavādikathanam . 15 praṇavādūrddhvaṃ vā uccairbhāvoktiḥ .
    16 praṇītāpraṇayanakālādūrddhvaṃ haviṣkṛnmantroccāraṇaparyantaṃ
    vāgyamanapūrvva kamāsanam . 17 paśuyāge cātvālamārjana-
    paryyantaṃ vākyasaṃyamaḥ . 18 sarvvasomeṣu dharmmābhipraiṣā-
    rambhapūrvvakaṃ subrahmaṇyāparyyanta vāṅniyamaḥ . 19 prāta-
    ranuvākakālāt param antaryāmagrahayāgaparyyantaṃ vāgya-
    manoktiḥ . 20 savanatraye'pi puroḍāśapracārādi, tadiḍā-
    paryyantaṃ vāgyamanoktiśca . 21 stotrādau studhvamityādi-
    śastrayājyāvaṣaṭkāraparyyantaṃ vāgyamanoktiḥ . 22 pava-
    mānastotreṣu upākaraṇādi samāptiparyyantaṃ vāgyamanoktiḥ
    23 sarvvatra mantravati karmmaṇi vāgyamanoktiḥ .
    24 uktādanyatrāpi viṣaye hotṛtulyavāgyamanabhāvaḥ .
    25 vāgyamanabhreṣe prāyaścittavidhānam . 26 agnīṣo-
    mīyapraṇayanāvadhivāgyamanam . 27 dakṣiṇato brajata
    evāśuḥśiśāna iti sūktajapaḥ . 28 gamanāparisamāptāvapi
    upaveśanādikaraṇaṃ, brahmajapavidhānañca . 29 somayāge
    agnipraṇayanānte brahmajapaniṣedhaḥ . 30 visṛṣṭavākyasyāpi
    yajñamanastvoktiḥ . 31 viparyyāsāntaritayoḥ prāyaścitta-
    viśeṣoktiḥ . 32 vedabhedena bhreṣe'gnibhede prāyaścittabhedaḥ .
    33 sarvvebhyī vedebhyo yūgapadbhreṣāpāte samastābhi-
    rṛgmirekāhutirūpaprāyaścittam . 34 srugādāpanāt
    prāgaṅgārasya bahiḥparidhi pāte karmmabhedaḥ . 35 tatra
    digbhedena nirgatau homabhedaḥ karmmaṇi svāhākārāntatva-
    bhāvaḥ . 36 adhvarṣvanupraharaṇoktiḥ 37 . sahasraśṛṅga
    ityādinā prakṛtāṅgārahomoktiḥ . 37 sū0 1 a0
    12 ka0 . 1 prāśitraharaṇanidhānapūrvvakaṃ tatprāśanam .
    2 iḍābhakṣaṇamārjanapūrvvakaṃ caturdhākaraṇe kṛte prāśitra-
    haraṇe brahmaṇa ānītabrahmabhāgasya nidhānam . 3 prāśitra
    haraṇadeśasya paścāt kuśeṣu yajamānabhāganidhānam .
    4 prajāpaterityādi mantreṇānvāhāryyāvekṣaṇam . 5 anye-
    nāṅgenānvāhāryyāvaghrāṇavidhānaṃ brahmabhāge śiṣṭabhāgavidhā-
    nañca . 3 prasthāsyāma iti adhvarrumantrapāṭhānantaraṃ prati-
    ṣṭhetyevānujñoktiḥ . 7 samidanujñānaṃ, jaghanyībhavataḥ
    sarvaprāyaścittahomaḥ, āgnīdhrasya brahmānvārambhaṇaṃ ca .
    8 itareṣāṃ hotrārambhaṇavidhiḥ . 9 uktayoretayorhoma
    eva kāryye anvārambhasya parasparabhāvaḥ . 10 sarveṣāṃ homa-
    kartṝṇāmanvārambhakartṝṇāṃ ca saṃsthājapena upāsanavidhā-
    nam . 10 sū0 1 adhyāye 13 ka0 .

    1 paurṇṇamāseneṣṭipaśusomānāmupadiṣṭatvam . 2 upa-
    diṣṭairiṣṭipaśusomairamāvāsyāyāṃ paurṇṇavāsyāṃ vā yāgasya
    karttavyatvoktiḥ . 3 kṣatriyavaiśyayoḥ parvvaṇorevāgni-
    hotrahomakarttavyatāvidhānam . 4 rājanyavaiśyayoḥ
    parvvetareṣu kāleṣu tapasvibrāhmaṇāyaudanadānam . 5 ṛta-
    satyasvabhāvasya somayājinaśca kṣatriyasya vaiśyasya vā sadā
    homavidhānaṃ na kevalaṃ parvvaṇorityuktiḥ . 6 bahūnāṃ
    samānānāṃ paścādvidhāne sati krameṇa sambandhoktiḥ .
    7 ekasyā ekasyā devatāyā dve dve ṛcau yājyānu-
    vākye . 8 devatāviśeṣasya talliṅgayājyānuvākyānādeśe
    nityayostayorgrahītavyatvoktiḥ . 9 karmmānuṣṭhānabhūtā-
    nāmagnyādheyaprabhṛtīnāṃ madhye gārhapatyādyagnyutpattyarthamaṅgāra-
    nidhānarūpāgnyādhānam . 10 kṛttikādīnāṃ saptānāṃ
    nakṣatrāṇāmanyatame'gnyādhānavidhānam . 11 uktānāṃ
    saptānāṃ kasmiṃścit nakṣatre parvvaṇi vā'gnyādhānasya
    karttavyatvam . 12 vasante brāhmaṇaguṇakādhānavidhiḥ .
    13 grīṣme kṣatriyaguṇakaṃ varṣāsu vaiśyaguṇakaṃ śaradi upa-
    kruṣṭaguṇakaṃ ceti ādhānatrayavidhānam . 14 āpadi
    ādhānapakṣe kālaniyamābhāvaḥ . 15 kṛtasomayāga-
    saṅkalpasya ādhānamicchata ādhānakālānavekṣaṇam .
    16 ādhānārthamadhvaryuyajamānayoḥśamīgarbhādaśvatthādaraṇyā-
    haraṇavidhiḥ . 17 agnyādheyasya pūrṇāhutyantasya kartta-
    vyatvam . 18 iṣṭīnāmagnisādhanatvoktiḥ . 19 pratha-
    māyāmiṣṭau kevalāgnipavamānāgnināmake dve devate . 20
    pavamānaguṇakasya dvitīyasyāgneryājyānuvākyoktiḥ . 21
    sviṣṭakṛtsambandhinyoryājyānuvākyayorṛcoḥ saṃyājyātvasaṃ-
    jñā . 22 sarvatra devatāgame prākṛtīnāṃ sarvāsāṃ devatānā-
    muddhāroktiḥ . 23 ājyabhāgau sviṣṭakṛtaṃ cāntarā
    yaṣṭavyānāṃ devatānāmuddharttavyatvaṃ vikṛtau punarvihitānāṃ
    taddharmikatvañceti . 24 devatābhyo'nyatrāpi atidiṣṭasya
    vidherekakāryyatvoktiḥ . 25 dvitīyāyāmiṣṭau pāvakāgni-
    śucyagnināmike dve devate . 26 sāhvānityāderṛg-
    dvayasya saṃyājyātvakathanaṃ, tṛtīyāyāmiṣṭau adhikasāmi-
    dhenīdvayoktiḥ . 27 agnīṣomāvindrāgnī viṣṇu-
    rityasya vaikalpikatvam . 28 aditināmikā iṣṭiḥ .
    29 aditīṣṭeryājyoktiḥ . 30 preddho agna imo
    agna ityanayoḥ saṃyājyātvoktiḥ virājau dhāyye
    ityuktiśca . 31 ādyottame iṣṭī . 32 ādyā vā iṣṭiḥ .
    33 ādyāyāṃ dhāyyāvirājau . 34 vairājatantrāyā
    iṣṭerjñāpanam . 35 ādhāneneṣṭibhiśca siddhā agnayo
    dvādaśāhorātraṃ sarve svarūpeṇaiva dhāryante ityetadajasradhāra-
    ṇoktiḥ . 36 gataśriyāmagnayo yāvajjīvamajasrā bhavanti na
    dvādaśāhamevetyuktiḥ . 36 sū0 2 a0 1 ka0 . 1 gārhapatyāt
    jyaladāhavanīyoddharaṇam . 2 devaṃ tveti mantreṇāgnihotrārtha-
    muddharaṇam . 3 āhavanīyaṃ prati mantrapūrvvakāgnipraṇayanamantraḥ .
    4 āhavanīyāyatane'gninidhānamantraḥ . 5 sāyaṃ prātarūṣaḥkāleṣu
    nidhānāntakarmmakaraṇam . 6 rātryāṃ yadena iti mantreṇā-
    gnipraṇayanam . 7 āhitāgnervratacāritvoktiḥ . 8 anu-
    ditahomina odayādvratacāritvoktiḥ . 9 astamana-
    samaye homavidhānam . 10 ācamanasya nityatvam .
    11 agniparyyukṣaṇamantrodakādānavidhiḥ paryyukṣaṇe agnī-
    nāmutpattikramasya homakramasya vā vidhānam . 13 dakṣi-
    ṇāgnigārhapatyāhavanīyaparyyukṣaṇe kramoktiḥ . 14 gārhapatyā-
    davicchinnodakadhārāharaṇam . 15 adhiśrayaṇārthaṃ gārhapatyāt
    katipayāṅgārapṛthakkaraṇavidhiḥ . 16 homasādhanabhūtāgniho-
    trādhiśrayaṇam . 17 adhiśrayaṇe mantravikalpaḥ . 18 dadhyadhiśra-
    yaṇānadhiśrayaṇavikalpaḥ 18 sū0 2 a0 2 ka0 . 1 akāma-
    kartṛkasya nityāgnihotrahomasya payasā kāryyatā . 2 grāmā-
    nnādyendriyatejaskāmānāṃ yavāgvodanadadhisarpīṃṣi yathāsaṅkhya-
    magnihotradravyāṇi bhavantītyuktiḥ . 3 kālavikṣepaṃ vinā
    adhiśritamātra evāvajvalanavidhānam . 4 apakvadravyadadhyā-
    dīnāmadhiśritānāmapyavajvalanavidhiḥ . 5 payasā home sama-
    ntraka dohanapātraprakṣālanapūrvaṃ sruveṇa pratiṣekavikalpaḥ . 6 eka-
    smin puruṣe pratiṣekāpratiṣekayorasaṅkaratvoktiḥ . 7 ava-
    jvalanārthaṃ mantrapūrvakaṃ gārhapatyāt gṛhītenolsukena punaḥ
    pariharaṇavidhānam . 8 pacyamānapayo'vatāraṇamantraḥ .
    9 gārhapatye'ṅgārāṇāṃ prakṣepamantraḥ . 10 āhitāgnera-
    tisarjjanamantraḥ . 11 āhitāgneḥ patnyāśca iti-
    karttavyatākalāpaḥ . 12 atisṛṣṭasyonnayanavidhiḥ .
    13 putrāṇāṃ tāratamyamicchataḥ saputrasya yajamānasya
    kāmyakalpaḥ . 14 ekaputrasyāpi kāmyakalpaḥ . 15 sami-
    ddharaṇānantaraṃ samantrakaṃ tadādhānavidhānam . 16 samidā-
    dhānānantaram ācamanapūrvakaṃ tadavadhihomavidhānam . 17 pūrvā-
    hutyanantaraṃ kuśeṣu sruksādanatūrvakaṃ gārhapatyāvekṣaṇam .
    18 pūrvvāhuteḥ prāgudak uttarato vā uttarāhutyarthaṃ
    dravyotpādanavidhānam . 19 homeṣu sarvvatra prajāpatidhyāna-
    vidhānam . 20 bhūyiṣṭhadravyapūrṇṇasrukkampanānantaraṃ tadga-
    talepavamarjanaṃ pāṇitalagatalepamārjanañca . 21 lepanimā-
    rjanakuśamūlānāṃ dakṣiṇata uttānāṅgulinidhānam . 22 ku-
    śamūlānāṃ dakṣiṇato jalāvaninayanavidhānam . 23 sruṅ-
    nidhānānantaraṃ jalopasparśanam . 24 āhitāgnikartṛkānu-
    mantraṇavidhānam . 25 samantrakamādhīyamānasamidanumantraṇam .
    26 tā asyetyṛcā pūrvāhutyanumantraṇam . 27 samīpasthena
    sakaṭākṣamīkṣityāhutyanumantraṇam . 28 yābhiḥ kābhiśca
    tryavarābhirāgneyībhirṛgbhiruttarāhutyanumantraṇam . 29 pūrva-
    sūtroktasya ṛcāṃ trayasya nirūpaṇam 29 sū0 2 a0 3 ka0 .
    1 pūrṇepūrṇe saṃvatsare'dhikābhirṛgbhiḥ sakṛdanumantraṇam .
    2 parvavihitayavāgvādinā sāyamprātarhomeṣu yajamānasya svayaṃ
    kartṛtvam . 3 pūrṇasaṃvasatsaretarakāle yena kenāpi
    ṛtvijāgnihotrahomaḥ . 4 putraśiṣyayoranyatareṇānte-
    vāsinā homastadgataviśeṣaśca . 5 homakarttuḥ srugga-
    taśeṣabhakṣaṇaprakāraḥ . 6 aparartvijohomapūrvakaṃ sruggataśeṣa-
    bhakṣaṇam . 7 prathamottarabhakṣaṇadvaye mantrabhedau . 8 sami-
    dādhānapūrvako gārhapatye homavidhiḥ . 9 uttarāhute-
    rnityatvoktiḥ . 10 samidādhānapūrvakaṃ dakṣiṇāgniho-
    maprakāraḥ . 11 uttarāhuteḥ pūrvavat nityatyoktiḥ .
    12 uktaśeṣabhakṣaṇānantaraṃ srucā'pāṃ ninayanam . 13 sruk-
    prakṣālanānantaraṃ prāgudīcyoḥ caturṇāṃ pūrṇānāṃ srucāṃ
    ninayanīyatvam . 14 kuśadeśe pañcamī sruk gārhapatyasya
    paścāt ṣaṣṭhītyuktiḥ . 15 āhavanīye pratāpitāyāḥ sruco-
    'ntarvedideśe nidhānam . 16 paricārakarūpāya parika-
    rmmiṇe vā tādṛśyāḥ srucodānam . 17 udaṅmukhena
    samittrayasyādhānaṃ paryyukṣaṇādikaraṇañca . 18 tisṛṇāṃ samidhāṃ
    prathamāyāḥ samantrakādhānam . 19 āvahanīyagārhapatyadakṣi-
    ṇāgniṣu dīdihi dīdāya dīdidāyeti mantrāṇāṃ krameṇa
    svāhāntānāṃ pāṭhyatvam . 20 uktakārye pūrvavat paryyukṣaṇa-
    vidhānam . 21 paryyukṣaṇadvayadharmmasya parisamūhanadvaye'tideśaḥ .
    22 paryyukṣaṇābhyāṃ parisamūhanayoḥ pūrvvabhāvoktiḥ . 23 sāyaṃ-
    prātarubhayatrāgnihotrahomayorekākāratvam . 24 sūryyodayasa-
    mīpakālaśeṣakālādityodayakālānāṃ prātarhomasya pradhānakā-
    latvam . 25 prātarhome viśeṣoktiḥ 2 a0 4 ka0 . 1 pravatsyata
    āhitāgneragniprajvālanācamanābhikramānantaraṃ tadupasthā-
    nam . 2 dakṣiṇāgnyu pāsanānantaraṃ samantrakaṃ gārhapatyāhava-
    nīyekṣaṇavidhānam . 3 āhavanīyadakṣiṇāgnyupāsanapūrvakaṃ
    gārhapatyāhavanīyekṣaṇaṃ kṛtvāhavanīyasamīpaṃ gatvā tadu-
    pasthānam . 4 pṛṣṭhato'gnīnanavekṣamāṇasyāhitāgneryatheṣṭa-
    gamanam . 5 agnisamīpaṃ gatvā vāgvisargavidhānam, itaḥ
    prāk vāgyamavidhānañca . 6 abhilaṣitadeśagāminaṃ
    panthānaṃ prāpya sadā sugaḥ pituriti mantrapāṭhaḥ .
    7 yadi daivāt mānuṣādvā nimittāt anupasthitāgneḥ
    proṣitasya ihaiveti mantrapūrvvakaṃ pratidiśamagnyupasthā-
    lam . 8 proṣya svagrāmasamīpaṃ prāpya api panthāmiti
    mantrapāṭhaḥ . 9 samitprāṇervāgyatasyāhitāgnijvalanajñānā-
    bhikramapūrvakam āhavanīyekṣaṇam . 10 nānāgniṣu samidha
    upanidhāyāhavanīyopasthānam . 11 upanihitānāṃ sami-
    dhāmabhyādhānam . 12 dakṣiṇāgnisamīpe sthitasyāhitā-
    gneḥ gārhapatyāhavanīyekṣaṇavidhānam . 13 vāgvisargasya
    prakārabhedaḥ . 14 daśarātrādūrddhvaṃ proṣya caturgṛ-
    hītenājyena prāyaścittahomaḥ . 15 ekānekāgnihotravi-
    cchede pūrvoktayāhutyā homavidhānam . 16 uktāhuti-
    homānantaraṃ pratihomavidhānam . 17 anāhitāgnerapi
    īkṣaṇaprapadanayoḥ karttavyatvavidhānaṃ na kevalamāhitāgnesta-
    dityuktiḥ . 18 pravāsādāgatasya tadahani viditasyāpyalīkasya
    na nivedanīyatvam . 19 pravāsādāgatasyāharaharagnihotra-
    homopasthānaṃ tatsthānaṃ tatprayogakramaśca 2 a0 5 ka0 .
    1 amāvāsyāyāmaparāhṇe piṇḍapitṛyajñavidhānam .
    2 dakṣiṇāgnerekolmukaṃ gṛhītvā tasmādeva prāgdakṣi-
    ṇāyāṃ diśi mantrapūrvakaṃ tatpraṇayanam . 3 aviśiṣṭa-
    dikkānāṃ sarvveṣāṃ karmmaṇāṃ prāgdakṣiṇāṃ diśamabhi-
    karttavyatvam . 4 ubhayorapi agnyorupasamādhānaparistara-
    ṇapūrvvakaṃ dakṣiṇāgneḥ prāgudak pratyagudag vā ekaikaśaḥ
    carusthālīprabhṛtīnāṃ yajñapātrāṇāṃ sādanam . 5 agnisamī-
    pasthitaṃ śakaṭaṃ dakṣiṇata āruhya śūrpopari vrīhipūrṇa-
    sthālīnimārjanarūpatadāsyadeśādvrīhipātanam . 6 sthālyā-
    syadeśāt śūrpopari pātitānāṃ vrīhīṇāṃ śakaṭe nidhā-
    nam . 7 kṛṣṇājinanihite ulūkhale sthālyantargatāva-
    śiṣṭān vrīhīn kṛtvā yajamānapatnīkartṛkastadavaghātaḥ .
    8 avahatānāṃ vrīhīṇāṃ dakṣiṇāgno śrapaṇam . 9 dakṣi-
    ṇāgnyatipraṇītayorantarāle rekhollekhanam . 10 sakṛdācchi-
    nnāvastīrṇṇābhyukṣitarekhāyāṃ dhruvāsthitamājyaṃ dakṣiṇato
    dakṣiṇāgnernidhāya tenājyena abhighāritasya sthālī-
    pākasya dakṣiṇāgneḥ paścādāsādanam . 11 āñjanā-
    dīnāṃ dakṣiṇāgnerdakṣiṇato nidhānam . 12 prācīnā-
    vītino yajamānasya upasamāhitairighmairmmekṣaṇena gṛhī-
    tairavadānasampadā homaḥ . 13 svadhānamaḥśabdasya sthāne
    svāhākāraṃ kṛtvā homaḥ . 14 agnau mekṣaṇānupra-
    haraṇapūrvakaṃ piṇḍasthāneṣu lekhāyāṃ tribhirmantraistri-
    rninayanam . 15 rekhāyāṃ piṇḍaniparaṇam (dānam) .
    16 gāṇagārimate pitrādīnāṃ trayāṇāṃ ye mṛtāḥ syusteṣāṃ
    piṇḍadānaṃ jīvatāṃ pratyakṣārcanam . 17 taulvali-
    mate pitrādibhyastribhyaḥ pretebhyo jīvadbhyaśca sarvebhyo
    niparaṇam . 18 gautamamate trayāṇāmekasmin dvayoḥ sarveṣu
    vā jīvatsu yāvadarthaṃ parān pitṝn gṛhītvā tribhyaḥ
    pretebhyaḥ piṇḍaniparaṇam . 19 pitrādonāṃ jīvitānāṃ
    mṛtānāñca piṇḍadāne upāyaviśeṣakathanapratijñā . 20 kra-
    meṇa gautamagāṇagāritaulvalīnāṃ matadūṣaṇāti . 21 jī-
    vavyavahitebhyaḥ pitṛbhyo na niparaṇam . 22 jīvebhyo
    homaḥ mṛtebhyo niparaṇam . 23 sarvvajīvinaḥ sarva-
    hutavidhāne tatra piṇḍahomasya niparaṇamantreṇa svāhā-
    kāreṇa karttavyatvam, anyeṣāmapi prayojanānāṃ cintya-
    nīyatvañca . 24 pitrādīnāṃ nāmājñāne tatpitāmaha-
    prapitāmahaśabdānāṃ nāmasthāne prayogaḥ . 2 a0 6 ka0 .
    1 nipūrttānāṃ piṇḍānāmanumantraṇam . 2 uktānumantraṇaprayoge
    niyamoktiḥ . 3 tūṣṇīmeva caroḥ prāṇabhakṣaṇasya kāryatvam .
    4 udakopanayananinayanasya nitya kartavyatvam . 5 piṇḍeṣu abhya-
    ñjanāñjanadānam . 6 piṇḍeṣu vāsodānaṃ tatra viśeṣoktiḥ .
    7 yajamānasya pitrupāsanaṃ tatra mantraśca . 8 tisṛbhi-
    rṛgbhiḥ pitrupasthānam . 9 piṇḍasthānāṃ pitṝṇāṃ
    pravāhaṇam . 10 yajamānasya dakṣiṇāgniṃ prati gatiḥ .
    11 dakṣiṇāgnipratigatyanantaraṃ yajamānasya gārhapatyāgniṃ
    prati gatiḥ . 12 yajamānakartṛkaṃ piṇḍānāṃ madhyamādānam .
    13 patnīkarghṛkaṃ tādṛśagṛhītamadhyamapiṇḍaprāśanam .
    14 avaśiṣṭapiṇḍadvayasyāpsu prakṣepaḥ . 15 atipraṇīte
    vā'gno prakṣipya tādṛśapiṇḍadvayadāhaḥ . 16 yasyā-
    nnecchābhāvonirnimittaḥ tādvaśena piṇḍasya prāśanam .
    17 kṣayakuṣṭhādimahārogavataḥ tādṛśapiṇḍāśane sadya evā-
    rogitvamaraṇayoranyataragatilābhoktiḥ . 18 anāhitā-
    gnerapyevaṃ piṇḍapitṛyajñakaraṇam . 19 caruśrapaṇānantaraṃ
    tadatipraṇayanaṃ tatastadupasamādhānatatparistaraṇe kṛtvā
    homakaraṇam . 20 dviśaḥ carupūrṇapātrāṇāmutsargaḥ .
    21 ekasyātiriktasya tṛṇena dvitvaṃ sampādya tadutsarga-
    karaṇavidhānam . 2 a0 7 maka0 . 1 darśapūrṇamāsā-
    vārapsyamānasyānvārambhaṇīyeṣṭikaraṇam . 2 agnerbhagīti-
    guṇoktiḥ . 3 iṣṭeryājyānuvākyoktiḥ . 4 ādhā-
    nānantaraṃ tatsaṃvatsare rogārthahānirūpanimittasadbhāve
    punarādheyasya, punarādheye ca vakṣyamāṇāyā iṣṭeḥ karttavya-
    tvam . 5 uktāyāmiṣṭau vibhaktibhiḥ sahitābhyāṃ prayājānu-
    yājābhyāṃ yajanam . 6 narāśaṃsināṃ narāśaṃsaḥ .
    7 āgneyayorājyabhāgayoruktiḥ . 8 ājyabhāgayorguṇa-
    dvayoktiḥ . 9 nigameṣu saguṇayorevānuvṛttyuktiḥ .
    10 yājyāyāṃ devatādeśarūpāyā ijyāyāḥ kathanam .
    11 anubrāhmaṇināmācāryāṇāṃ mate pūrvvasya kevala-
    syāgneḥ, agnirvṛtrāṇītyanuvākyāyāśca nityatvam . 12 ukta-
    mate uttarasyāpi kevalasyāgneruktānuvākyāyā nityatva-
    vidhānam . 13 uttare yājyāmantre haviḥśabdasya nitya-
    tvoktiḥ . 14 saṃyājyāmantrabhedaḥ . 2 a0 8 ka0 .
    1 vrīhiśyāmākayavaiḥ saṃvatsare prathamaniṣpannaiḥ āgrayaṇa-
    karmakaraṇam . 2 āgrayaṇenāniṣṭvā navaniṣpannasya bhojana-
    niṣedhaḥ . 3 varṣatṛptasya lokasya āgrayaṇena yāgavidhānaṃ
    vrīhyāgrayaṇe śaratkālasya prādhānyam . 4 āgraya-
    ṇākhyā iṣṭiḥ prathamaḥ kalpaḥ, tadasambhave'gnihotrīyāṃ
    dhenuṃ vrīhiśyāmākayavānāmanyatamamāśayitvā tatpa-
    yasā sāyaṃprātaragnihotrahoma iti dvitīya iti
    kalpadvayam . 5 yavairāgrayaṇasya kriyā'kriyā vā iti
    vikalpaḥ . 6 aviśeṣeṇa varṇatrayāṇāṃ kalpadvaye prāpre
    rājña iṣṭireva nānya iti viśeṣoktiḥ . 7 ekeṣāṃ mate
    sarveṣāṃ iṣṭireveti vyavasthāpanam . 8 varṣāyāṃ śyāmā-
    kāgrayaṇeṣṭau somadaivatyacaruvyavasthāpanam . 9 avāntare-
    ḍājapānantaram savye pāṇau kṛtvā tadabhimarśanam .
    10 iḍāprāśanānantaram ācamanapūrvako nābhyālambhaḥ .
    11 uktena vidhinā sarbabhakṣeṣu sarvveṣāṃ bhakṣiṇāṃ sarvabhakṣaṇam .
    12 vrīhīṇāṃ yavānāṃ cāgrayaṇeṣṭaukālādi tatra yavāgrayaṇasya
    vasantakālavidhānam dhyāyyāvirājagrahaṇañca . 13 śyāmākā-
    grayaṇasya samānatantreṇa karaṇesomasya tṛtīyatvavyavasthāpanam .
    14 tatra indrāgnyoḥ somasya ca yājyānuvākyāḥ . 2 a0
    9 ka0 . 1 cāturmāsyebhyaḥ pūrvaṃ kāmyā iṣṭayaḥ . 2 āyuṣkā-
    meṣṭyāṃ jīvātumatyau dve devate agnirindraśca . 3 uktayo-
    rdevatayoragnerāyuṣmantvaṃ guṇaḥ, indrasya ca trātṛtvaṃ guṇaḥ .
    4 āyuṣkāmeṣṭyām agnīndrayordevatayoḥ saṃyājye . 5 sva-
    styayanīyeṣṭyāṃ rakṣitavantau devau agniḥ sīmaśca . 6 ukta-
    yoragnīṣomayoḥ saṃyājye . 8 putrakāmeṣṭau agniḥ putrī
    devatā . 9 uktāyāmiṣṭau dve saṃyājyo . 10 vakṣyamāśca-
    yoriṣṭyoragnidevatātvam . 11 mūrddhvanvato'gnernitye saṃyājye .
    12 kāmaguṇakasyāgneryājyānuvākye . 13 uttarayo-
    riṣṭyorvemṛdhyatvaṃ, tayoryājyānuvākyāyugalayorvakṣyamāṇa-
    yorindradevatātvaṃ, tasya cendrasya vimṛsyadguṇakatvaṃ vaimṛdhya-
    rthaguṇakatvaṃ vā, atastayorvaimṛdhyasaṃjñābhāktvañca . 14 puṣṭi-
    kāmasya yājyānuvākye . 15 indro dātā sa puna-
    rdātā vā devatā bhavati . 16 ubhayathāpi indrasya yā-
    jyātuvākye . 17 āśānāmāśāpālānāṃ vā devatā-
    tvam . 18 āśāśāpālānāṃ yājyānuvākyāsāmyam .
    19 iṣṭiviśeṣasya lokeṣṭisaṃjñoktiḥ . 20 pṛthivyādīnāṃ pṛtha-
    gdevatātvakathanam . 21 trayāṇāṃ haviṣāṃ yājyānuvākyārū-
    pāstisraṛcaḥ . 22 trayāṇāṃ haviṣāṃ tisṛṇām ṛcāṃ vini-
    veśanam 2 a0 10 maka0 . 1 mitralabdhihetubhūtā mahāvairājī
    nāmeṣṭiḥ . 2 mahāvairājyāmagnyādīnāṃ daśānāṃ devatātvam
    ekapradānatvañca . 3 uktānāṃ daśānāṃ devatānāmanu-
    vākyoktiḥ . 4 pratilomamādiṣṭānāmuktānāṃ daśānāṃ
    yajanam . 5 aṣṭau vairājatantrā iṣṭayaḥ . 6 tāsāṃ
    prathamāḥ ṣaḍiṣṭaya ekahaviṣaḥ . 7 snuṣāśvaśurīyā nāma
    ābhicārikī iṣṭiḥ . 8 snuṣāśvaśuroyeṣṭau yājyā-
    vākyāliṅgāt devatāyāḥ kalpanīyatvaṃ, sā cendraḥ indraḥ
    sūraguṇo veti . 9 pūrvoktāyā devatāyāḥ saṃyājye .
    10 svāmibhṛtyayoḥ sammatikāmānāṃ saṃjñānī nāma iṣṭiḥ .
    1 saṃjñānyāṃ catasṛṇāṃ guṇānāṃ devatānām ekapradāna-
    tvam . 12 agnisomendrādityānāṃ saguṇānāṃ devatānāṃ
    pratipādanam . 13 bhedakāmānām aindrāmārutī iṣṭiḥ .
    14 indrasya nitye yājyānuvākye . 15 indramaruto-
    rvikalpavidhānam . 16 mārutādyāgādūrddham aindro yāgaḥ .
    17 rājaviśīrasampattikāmānām āhitāgnīnāṃ ca prakṛ-
    tyaiva saṃjñānī nāmeṣṭiḥ . 18 śatrubhiḥ pradhṛṣyamāṇānām
    endrāvārhaspatyā nāma iṣṭiḥ . 19 adhvaryavaścet aindrā-
    vārhaspatyaṃ nirupya indrāya nodayeyuḥ yadvā vārhaspatyaṃ
    nirupya indrāya nodayeyuḥ tadā ubhayorapi pakṣayoḥ
    yājyānuvākyāsāmyam 19 sū0 . 2 a0 11 ka0 .
    1 saṃvatsaramatipravasataḥ śuddhikāmasya pavitreṣṭividhānam .
    2 pavitreṣṭau pāvakavatyau dhāyye . 3 pavitreṣṭau na yājye .
    4 pavitreṣṭausaṃyājye . 2 a0 12 ka0 varṣakāmāṇāṃ kārīrī
    nāmeṣṭiḥ . 2 kārīryāṃ dhāyyādvayam . 3 varṣakāmeṣṭimātre-
    'psumantau gāyatrau devau . 4 varṣakāmeṣṭimātre'gneḥ so-
    masya ca mantrabhedaḥ . 5 ukteṣṭisātre dhāmacchadguṇako-
    'gniḥ . 6 uttarāstisro maruddevatyāiṣṭayaḥ piṇḍī-
    saṃjñakāḥ . 7 ghāmacchadguṇakasyāgneryājyānuvākyādvayasya vyava-
    sthayā yojanīyatvam . 8 piṇḍīyāgasya karaṇam
    9 saṃsthitāyāmiṣṭau sarvāsāṃ diśām upāsanam 2 a0
    13 ka0 . 1 iṣṭyayanasaṃjñakāni karmmāṇi . 2 ekā-
    nekasaṃvatsarasādhyāni sāṃvatsarikāṇi karmāṇi . 3 sāṃva-
    tsarikāṇāṃ karmmaṇāṃ phālgunyāṃ paurṇṇamāsyāṃ caitryāṃ vā
    prayoga . 4 turāyaṇaṃ nāma iṣṭyayanam . 5 ahanyahani agni-
    devatyā indradevatyā viśvadevadevatyā caitāstisra iṣṭayaḥ triṣu
    savaneṣu yathāsaṅkhyam ekaikeṣṭeḥ kāryyatvañca . 6 trihavi-
    ṣkāyā ekasyā eveṣṭeruktābhirdevatābhiryuktāyāḥ pratidinam
    prātaḥsavana eva karttavyatvam . 7 dākṣāyaṇayajñe paurṇṇa-
    māsyāmāvāsyayāgadvayam . 8 āvṛttayoḥ pūrvve ye te
    nitye na vikṛte . 9 uttarayostu eṣa vikāro yat
    paurṇṇamāsyāṃ dvitīyaṃ havistasya aindratvam . 10 amā-
    vasyāyāṃ dvitīyasya haviṣo metrāvaruṇatvam . 11 pratiparvva-
    karttavyaṃ prājāpatyam iḍādadho nāmeṣṭyayanam . 12 dyāvā-
    pṛthivyorayanaṃ nāmeṣṭyayanam . 13 uktasya iṣṭyayanasya
    kālavidhām . 14 etacchāstrānāmnātāsviṣṭiṣupaurṇṇamāsāt
    tantrānyatvavidhānam . 15 yajurvedaeva prakṛtaṃ tantraṃ nānya-
    daparamiti . 16 agnimanthanasaṃyuktāyāmiṣṭau vairājameva
    tantram . 17 agnimanthane satyapi dhāyye eva kevale tantraṃ
    na tadanyat . 18 yājyānuvākyāsvarūpoktiḥ .
    19 anuvākyālakṣaṇoktiḥ . 20 asambhave vihitacchanda-
    so'nyasya vā yājyānuvākyānāṃ karttavyatvam . 21 sarvathā-
    'nuvākyāpekṣayā yājyāyā na hrasīyastvam . 22 uṣṇi-
    gvṛhatyorna yājyātvam . 23 kṣāmanaṣṭahatadagdhavatīnāṃ varja-
    nam . 24 devatāsadasattve na lakṣaṇāntarānveṣaṇam . 25 deva-
    tāpade'vyakte lakṣaṇasya gāyatryāderāśrayaṇīyatvam . 26 deva-
    tānāmānadhigame śākhāntarādāharttavyatvoktiḥ . 27 sarvva-
    thā'nadhigame yābhyāṃ kābhyāñcidṛgbhyāṃ yāgo'nuvaca-
    nañca . 28 vyāhatibhirvā yāgānuvacane . 29 dvitīyayā
    vibhaktyā devatāmādiśya praṇavanaṃ yajanañca . 30 namrasaṃjñā-
    bhyām ṛgbhyāṃ vā praṇavanayajane . 31 namrasaṃjñake ṛcau .
    32 devatāpadarahite ṛcau bhavata iti . 2 a0 14 ka0 .
    1 agnidaivatye cāturbhāsyākhyeṣṭyayanasyārambhārthaṃ pūrvedyu-
    rvaiśvānarapārjanyāyā iṣṭeḥ karttavyatvam . 2 agnyādheyādīnāṃ
    upāṃśupradhānatvoktiḥ . 3 somotpannā iṣṭayaḥ . 4
    prāyaścittaprakaraṇotpannā iṣṭayaḥ . 5 anvāyātyānām eka-
    kapālānāñca yāgānāṃ upāṃśuprayoktavyatvam . 6 sarvatra
    vā vāruṇavarjam upāṃśutvam . 7 cāturmāsyeṣu sāvitrayāgasya
    upāṃśutvam . 8 vaiśvadevavaruṇapraghāsamāhendraśunāsīrīyeṣṭyām
    upāṃśutvam . 9 tantrayuktānāṃ pitropasannāmakānāmiṣṭīnā-
    mupāṃśutvam . 10 uttamādanuyājāt prāk punarādheyeṣṭeḥ
    svatantropāṃśutvam . 11 svatantropāṃśutvaviśiṣṭānāṃ sarvasāma-
    dhenīṣṭīnāṃ sumandratantratvam . 12 āgūḥpraṇavavaṣaṭkārāṇāṃ sarvatra
    uccairbhāvoktiḥ . 13 āgrayaṇeṣṭau āgnendrasya aindrāgnasya
    vā prathamasya haviṣa uccairbhāvakathanam . 14 uccavihitasya
    puro'nuvākyāpraṇavasya prāṇasantatatvam . 15 yājyāyā āgūrva-
    ṣaṭkārayoḥ prāṇasantatatvam . 16 upāṃśostantrasvarāṇām ucca-
    tvam . 17 upāṃśutantrāṇāṃ tāni uccāni mandrasvarāṇi
    bhavantītyuktiḥ . 2 a0 15 ka0 . 1 prātarvaiśvadevyāṃ preṣita-
    syāgnimanthanīyānuvacanābhihiṅkṛtikaraṇe . 2 saṃpraiṣaśravaṇa-
    paryyantaṃ pūrvaṛgavasāne ārāmo nottarādānam . 3 madhye
    ṛgavasāne yatrārāmavidhiḥ tatrāpyāsampraiṣānnottarārambhaḥ .
    4 mathyamāno'gniścenna jāyate tadā'gnerājanmanaḥ punaḥ
    punaḥ anne haṃsīti sūktāvāpanam . 5 agnijanmaśravaṇā-
    nantaram uktasūktīyapraṇavena śiṣṭārdharcopasantananam . 6 a-
    nāvāpapakṣe jātaśravaṇānantaraṃ śiṣṭenārddharcena uttarāyā
    ṛca upasantananam . 7 yajñenetyanayā ṛcā samāpanam .
    8 sarvatra śastrādiṣu uttamāyā ṛcaḥ samāpanīyatvam .
    9 bahiragna iti prayājānantaraṃ prayājāntarādīnāmāvapanam
    10 devatāṣṭakollekhaḥ marutāṃ svatavaruveti guṇakathanañca .
    11 prakaraṇapaṭhitānāṃ nirguṇānāṃ marutāṃ dhāyyādvayakatha-
    nam . 12 anuyājānāṃ deśakathanam . 13 anuyājādyanya-
    tame kāle vājibhyo yāgaḥ . 014 ūrddhvajānunā'na-
    vānayājyāprayogaḥ . 15 yatra kkaca viṣaye ekasminnevā-
    dhvaryusaṃpraiṣe tulyarūpayoratulyarūpayordvayorvaṣaṭkārayoḥ sa-
    mastayordviranumantraṇam . 16 yājyādharmasu itareṣu anuvaṣaṭ-
    kārādiṣu āguraḥ pratiṣedhaḥ . 17 iṣṭaśiṣṭaṃ vājinam iḍā-
    miva bhakṣārthaṃ añjalau nidhāya upahavayācanam . 18 adhva-
    ryyubrahmāgnīdhrāṇāṃ samīpe upahavayācanam . 19 uktavāji-
    nasya kiñcidādāya sūtroktamantreṇāvadhrāṇam . 20 hoturbhakṣa-
    ṇānantaram adhvaryyubrahmāgnīdhrāṇāṃ krameṇa vājinabhakṣaṇam .
    21 yajamānāditareṣāṃ sarveṣāṃ dīkṣitānāṃ gṛhapateranyeṣāñca
    pratyakṣameva tadbhakṣaṇam . 22 vaiśvadevīṣṭidivasādaparisman
    dine paurṇamāseneṣṭvā tadānīmeva vakṣyamāṇānāṃ cāturmāsyavra-
    tānāṃ keśanivarttanamadhvādivarjanarūpāṇām ācaraṇārambhaḥ .
    2 3 keśanivarttanam . 24 śmaśruvāpanādhaḥśayye kāryye madhu-
    māṃsalavaṇastryavalekhanāni varjyāni . 25 kālaviśeṣe prati-
    ṣiddhasya pratiprasavārtham ṛtau bhāryyopagamanavidhānam .
    26 uttaravivakṣārthānuvādarūpaṃ sarvaparvasu vāpanam .
    27 ādyottamayorvā parvaṇorvāpanaṃ na madhyamayoriti .
    2 a0 16 ka0 . 1 prakṛtavaiśvadeveṣṭikāyāṃ paurṇamāsīmārabhya pañca-
    myāṃ paurṇa māsyāṃ varuṇapradhāsairyāgavidhānam . 2 praṇīyamāna-
    syāgneḥ paścādupaviśya proṣitasyāgnipraṇayanīyā pratipattiḥ .
    3 āsīnasya sapraṇavāyāḥ prathamāyā upāṃśvanuvacanam .
    4 upāṃśusvarasthānāṃ svarāntarasthānasaṅkramaṇe praṇavenāvasāya
    anucchvasya uttarasyā ṛca ārambhaḥ . 5 uktāvasānānucchvā-
    sapūrvvakam uttarārambhasya prāṇasantatabhāvitvam . 6 praṇīya-
    mānayordvayoruttaramagnimanuvrajata uttarāsāmṛcāmanuvaca-
    nam . 7 rājanyavaiśvayorādye ṛcau . 8 uttarasyā
    vedeḥ paścādavasthāya śeṣasamāpanam . 9 someṣu uttara-
    vedeḥ paścādavasthāya samāpanam . 10 yasminnevāsane pūrvvokta
    manuvacanamārabdhaṃ tasminnupavisya vyāhṛtitrayarūpavāgvisa-
    rjanam . 11 anyatrāpi anuvacanānuvrajanayorvāgvisargaḥ .
    12 tiṣṭhataḥ saṃpraiṣeṣu tiṣṭhata eva vāgvisargaḥ . 14 vaiśvadevyā
    samānā'gnimanthanā nāma iṣṭiḥ . 14 ṣaṣṭhyādīnāṃ tisṛṇāṃ
    haviṣām aindrāgnyādīnāṃ karttavyatvam . 15 tatsūtragatama-
    ntrasya upahavayācane tṛtīyatvam . bhakṣaṇe caturthatvam . upahava
    yājanabhakṣaṇayośca viśeṣakathanam . vaiśvadevyāmapi evambhāvaśca .
    16 iṣṭau saṃsthitāyāmavabhṛtakarmmanimittaṃ adhvaryūṇām udaka-
    deśagamanam . 17 avabhṛśasyānityatvatva iṣṭyabhāve'nyeṣāmapi
    ava—dhānādīnāṃ sambhavaśca . 18 cāturmāsyāṅgatvena dvayormā-
    sayoraindrāgnanāmakapaśvantaravidhānam . 2 a0 18 ka0 .

    1 varuṇapraghāsebhyaḥ param aindrāgnavatparaṃ anīka-
    vadādyādityāntakarmmarūpāṇāṃ sākamedhānāṃ yajanam .
    2 sākamedhīyapaurṇṇamāsyāḥ pūrvvedyuḥ savane savane ekaikā
    iṣṭiḥ . 3 uktānusavanīyānāmiṣṭīnāṃ prathamāyāmanīkavān
    agniḥ etadutarasyāṃ vṛdhanvantau, marutaḥ sāntapanāḥ
    taduttarā ājyabhāgaprabhṛtīḍāntā iṣṭiḥ . 4 gṛhamedhebhyo
    marudbhyo devatābhya āmnātayorṛcorullekhaḥ . 5 puṣṭi-
    matorvirājayornigadarahitasaṃyājyātvam . 6 gṛhamedhīyā-
    danyatrāpi āvahanarahite sthale anigadayoḥ saṃyājyayoḥ
    sambhavaḥ . 7 pitryāyāṃ paśau cetīṣṭidvaye āvāhane satyapi
    anigadaṃ saṃyājyādvayam . . 8 samāpitaiṣṭikāyāṃ rātrau
    bahūnāṃ yājñikānām annadānam . 9 rātreḥ paścādbhāge
    paurṇṇadarvanāmakasya homakarmmaṇaḥ karttavyatvam . 10 vṛṣabharave
    śrūyamāṇe uktahomakālaḥ . 11 meghadhvanau śrūyamāṇe
    taddhomakālaḥ . 12 tasyoktadvayasyāpyābhāve brahmaputra-
    śabdenāgnīdhraṃ sambodhya kaiścit ravaprāvarttanam .
    13 pūrṇṇādarvvītyādimantrayoradhvaryyuṇā hotṛpreraṇe yājyānu-
    vākyātvam . 14 krīḍibhyo marudbhya uttarā iṣṭiḥ . 15
    krīḍināṃ marutāṃ parokṣavārttaghnāvājyabhāgau . 16 akrīḍināṃ
    marutāṃ yājyānuvākye . 17 māhendrī iṣṭiḥ . 18 māhe-
    ndryāmiṣṭau aṣṭadevatoktiḥ . 19 māhendryāṃ yājyākathanam .
    19 sū0 2 a0 18 ka0 . 1 dakṣiṇāgneragnimānīya tama-
    nyatra sthāpayitvā tatra pitryākhyakarmakaraṇam . 2
    pitryāyā iṣṭerluptajapānumantraṇāditvam . 3 tasyāṃ pitryā-
    yāmiṣṭau karmaṇāṃ prāṅmukhatvam . 4 anyasyāmiṣṭau dakṣi-
    ṇāmusvatvam . 5 itaradiṅmukhāni prakṛtau yathānvayaṃ
    karaṇīyāni . 6 anucchvasatā uśantastvetasyā ṛcastri-
    ranuvacanaṃ tatra ca tāsāmeva sāmidhenīnāṃ na punarabhyāsaḥ .
    7 tāsāṃ sāmidhenīnāmuttamena praṇavena pratipattiḥ .
    8 ājyapāntadevatāvāhanānantaraṃ prākṛtāt sviṣṭakṛtā-
    vāhanāt paraṃ kavyavāhanākhyāgnisamāvāhanam . 9
    uttame ca prayāje ājyapebhyaḥ pūrvaṃ kavyavāhanākhyāgni-
    nigamanam . 10 sūktavāke viśeṣollekhaḥ . 11 kāryārthamantra-
    lope'pi kāryalopaprāptau kāryasya lopapratiṣedhaḥ .
    12 pitryāyāmiṣṭau avāntareḍābhakṣaṇeḍābhakṣaṇayorabhāvaḥ .
    13 iḍābhakṣaṇe mārjanābhāvaḥ . 14 sūktavāke yajamāna-
    nāmādeśābhāvaḥ . 15 īkṣitaḥ sīda hotariti voktasyopave-
    śanam . 16 savyoparyupasthānāṃ prācīnāvītināṃ havirbhijīṃvā-
    tumaduccāraṇam . 17 pitryāyāmāgnīdhrasya dakṣiṇatvam a-
    dhvaryoruttaratvam, anuvākyādvayam, adhyarddhāyāmanavānam .
    18 āśrāvaṇapratyāśrāvaṇasampraiṣeṣu om̐ svadhetyādīnāṃ dīrghā-
    ntānāṃ prayoktavyatvam . 20 plutīnāṃ nityatvavyavasthāpanam .
    21 pitṝṇāṃ somavattā somasya pitṛmattā barhiṣadaḥ agni-
    ṣvāttācetiguṇoktiḥ . 22 pañcānāṃ pitṝṇāṃ tisrastisra ṛca
    ityuktiḥ . 23 vaivasvatasya ceddevatātvaṃ tadā uttame trike
    madhyamāyāṃ yājyātvaṃ prathamottarayoranuvākyātvam . 24
    sviṣṭakṛto yājyoktiḥ . 25 sviṣṭakṛto'gneḥ kavyavāhana-
    saṃjñā . 26 sviṣṭakṛta ūrddhaṃ prakṛtibhāvaḥ . 27 mantra-
    lopādibhinnānāṃ savyāparyupasthatādīnāmabhāvāya prakṛ-
    tibhāvavidhānam . 28 prakṛtibhāvādevānuvākyāyā ekai-
    katvam . 29 vaṣaṭkārakriyāyāmeva saṃyājyādvayam .
    30 viśeṣaniyamārthaṃ dakṣiṇāvṛto dakṣiṇāgnerupasthānam .
    31 pitryayāmiṣṭau āvarttanaviraheṇopasthānam . 32 dakṣi-
    ṇāgnerupahvānamantraḥ . 23 gārhapatyāhavanīyayorupasthānam .
    34 āhavanīyopasthānamantraḥ . 35 tanmanya ityekayarcā
    gārhapatyopasthānam . 36 prādakṣiṇyena gārhapatyamabhitaḥ samā-
    gamane mantraḥ . 37 gārhapatyānantaraṃ savyāvṛdbhistryambakarūpakarma-
    bhedārthagamanam . 38 adhvaryūktasya yajamānairapi karttavyatvam .
    39 pratyetya aditidevatākayā ṛcā caraṇam . 40 puṣṭi-
    matyau dhāyye nirājau . 40 sū0 2 a0 19 ka0 .
    1 sākamedhakālamārabhya pañcamyāṃ paurṇṇamāsyāṃ śunāsīroyā
    nāmeṣṭiḥ . 2 pañcamyāḥ paurṇamāsyā arvāgapi vā śunā-
    sorīyārambhaḥ . 3 niyuttvāniti vāyorguṇaḥ
    śunāsīrīyaḥ śunaśceti indrasya guṇa ityuktiḥ . 4 etat-
    prakaraṇagatānāṃ śāstrāntarīyāṇāñca devatānāṃ etat-
    prakaraṇāmnātā eva yājyānuvākyā ityuktiḥ . 5 jyotiṣṭo-
    maprakṛtikau cāturmāsyāṅgabhūtau paśusomau tābhyāṃ śaktibhedena
    vyastasamastābhyāṃ yāgaḥ . 6 cāturmāsyānāṃ samāptau
    punarabhyāsaḥ 6 sū0 2 a0 20 ka0 .

    3 adhyāye paśukarmādhikāraḥ . 1 prāyaścittāt pūrvaṃ paśu-
    guṇakaṃ karmma . 2 paśorubhayato'nyatarato vā iṣṭikaraṇam .
    3 paśuyāgasamvandhinyā iṣṭeragnidaivatyadhikalpaḥ . 4 paśu-
    yāgasambandhinyā iṣṭeḥ karaṇapakṣe devatāvikalpaḥ . 5 eka-
    smin paśuprayoge āgneyī cāgnāvaiṣṇavī ceti iṣṭi-
    dvayam . 6 ubhayeṣṭikaraṇapakṣe ekasyāḥ purastāt aparasyā
    upariṣṭāt karttavyatvam . 7 savidhikasya vāruṇaprāghā-
    sikasyoktasyāgnipraṇayanasya punarullekhaḥ . 8 paśubandhayāga-
    sambandhinyā vedeḥ paścādupaviṣṭasyānuvacanārthaṃ preṣitasya
    yūpamajyamānamabhidhātum ṛgviśeṣānuvacanam . 9 ajya-
    mānayūpānuvacanaparidhānayormmantrabhedau . 10 sapa-
    śukayūpabahule ekapaśutantrake karmaṇi antyayūpānuvacanaṃ
    paridhāyāntyayūpasaṃstavanañca . 11 prathamottamayoranabhyāsavi-
    dhānam . 12 paśudevatābhyo'nantaraṃ vanaspatyāvāhanam .
    13 saṃmārgaiḥ saṃbhārjanānantaraṃ pravṛtāhutibhirhomaḥ .
    sakṛdgrahaṇapūrvakaikāhutihavanānantaraṃ punaḥ sakṛdgrahaṇa-
    pūrvakapañcāhutihomaḥ, mantravigrahaṇañca . 15 sautye
    evāhani pūrvoktahomaḥ . 16 tīrthenaiva labdhavihārapra-
    padanāya praśāstre samantrakadaṇḍadānam . 17 praśāsturda-
    kṣiṇottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ samantrakadaṇḍapratigrahaṇam .
    18 yāvat praiṣavacanaṃ nāsti tāvat uktena daṇḍena
    svaparayoḥ saṃsparśananiṣedhaniyamaḥ . 19 upayuktānāma-
    nyeṣāmapi yajñāṅgānāṃ vihāreṇa vyavāyaṃniṣedhaḥ .
    20 preṣitasya maitrāvaruṇasya praiṣānuvacanaprakāraḥ . 21 mai-
    trāvaruṇasyānuvākyānuvacanam . 22 maitrāvaruṇasya paryyagni
    stokamanīyatonnīmānasūktapāṭhaḥ . 23 āsīnenaiva maitrāva-
    ruṇasya somādhikaraṇakakarmāntarasya karaṇam . 23 sū0 3 a0
    1 ka0 . 1 paśuyāge ekādaśaprayājaniyamaḥ . 2 tatra
    teṣāṃ prayājānāṃ praiṣā api ekādaśasaṃkhyāḥ . 3 prakṛtā-
    vuktamaprākṛteṣvapi praiṣeṣu syādityevamarthaṃ pūrvoktasya praiṣa-
    sūktasya punarupadeśaḥ . 4 adhvaryyupraiṣasya hoturanā-
    kāṅkṣaṇīyatvam . 5 praiṣaliṅgābhirāprībhirhotṛyajanam .
    6 śunakānāṃ, vasiṣṭhānāṃ, sarveṣāñcāprīsūktabhedakathanam .
    7 ṛṣināmadheyasyānuguṇānāmāprīṇāṃ grāhyatvam .
    8 prājāpatye tu vasiṣṭhaguṇakasahitānāṃ sarvāsāmāprīṇāṃ
    jāmadagnyatvam . 9 daśasu sūkteṣu preṣitasya maitrā-
    varaṇasya praiṣavacanam . 10 uktapraiṣavacanasya hoturantarvedi
    daṇḍanidhānam . 11 adhriguśabdavācye daivyāḥ śamitāra
    ityādike mantre'ṅgādi śabdānāmūhaḥ . 12 strīpuṃsayoḥ samā-
    hāre puṃliṅgenaivohaḥ . 13 strīdevatāyāmabhidheyāyāṃ medha-
    patiśabdasya puṃvadvacanam . 14 strīpaśau medhaśabdasya puṃvadvā
    strīvadvā vacanavikalpaḥ . 15 adhrigorūrddham aṅgādiśabdānā-
    mitareṣāñcohanaṃ, strīpuṃsamāhāreṣu sarvvatra puṃvadevābhidhā-
    nañca . 16 na kevalamasyohavidheḥ paśukarmārthatvaṃ kintarhi sarveṣu
    yajuḥṣu nigadeṣu cārthavaśena kāryyatvam . 17 prakṛtau samartha-
    nigameṣūhanam . 18 mantragatānāṃ śabdānāṃ prākṛtatvena ūha-
    nam . 19 pratinidhiṣvapi prākṛtātāṃ śabdānāmūhanam .
    20 upamārthānāṃ śyenādīnāṃ śabdānāmūhanam . 20 sū0
    3 a0 2 ka0 . 1 adhrigunāmakamantraviśeṣakathanaṃ tatrasthānāṃ
    padānāmūhaśca . 2 asnetyādīnāṃ trayāṇāṃ śabdānāṃ sve
    sve sthāne upāṃśuprayoktavyatvam . 3 ṣaṭviṃśatiśabdasyābhyāsa-
    niyamaḥ . 4 mantraviśeṣajapānantaraṃ vihārādāvṛtya dakṣiṇāvṛta
    āvarttanam pṛṣṭhataḥ kṛtvā āsanañca . 5 maitrāvaruṇa-
    syāvṛtya pṛṣṭhataḥ karaṇam . 6 punarāvartanakāle parācāmevāsanam
    6 sū0 3 a0 3 ka0 . 1 vapāyāṃ śrapyamāṇāyāṃ tat-
    saskārārthaṃ preṣitasya stokebhyo'nuvacanam . 2 svāhākṛtyarthaṃ
    srugādāpanasya kartavyatvam . 3 uttamā āprīyājyā .
    4 vapā puroḍāśohaviriti paśoryāgāḥ . 5 nānādaivateṣu
    paśuṣu yājyānuvākyābhedādeva vapāyāgavat pṛthagbhāvaḥ .
    6 pratipaśu manotāmantrasyāvarttanam . 7 ekeṣāṃ mate mano-
    tāyā anāvarttanam . 8 uktapradānagatapraiṣāṇāṃ samāna-
    liṅgatvoktiḥ . 9 pradānapraiṣeṣu vikṛtiṣu ca yā deva-
    tāstāsāmekaikasyā devatāyā agnīṣomasthāne nirddiśya
    yaṣṭavyatvam . 10 gomeṣahayānāmekaikasyā jāterdvayordvayoḥ
    śabdayorniyamanasya vaikalpikatvam . 11 vanaspatisviṣṭa-
    kṛtsūktavākapraiṣeṣu pradānapraiṣīyaprayogavat prayogaḥ .
    12 sūktavākapraiṣeṣu puroḍāśena paśudevatāvarddhanam .
    13 haviṣāṃ nānārūpatvāt svenaṃ svenaiva śabdena niga-
    mane prāpte puroḍāśaśabdenaiva carvādīnāṃ nigamanavidhā-
    nam . 14 medhorabhīyānityetayoḥ padayoḥ paśvabhidhāyakatvam .
    15 āmnāyasiddhānāṃ dvivacanāntānām ekavacanavahuvacanayo-
    riṣṭalakāraparigrahārtha pāṭhaviśeṣaḥ 15 sū0 3 a0 4 ka0 .
    1 vapāhomānantaraṃ sabrahmakānāṃ baddhṛcānāṃ sarvveṣāṃ saha mārja-
    nam . 2 idamāpa ityanayarcā yajuṣā ca ubhābhyāṃ mārjanam .
    3 pratyaṅgabhūtāyāmiṣṭau ātideśikamārjanasya pravṛttyarthampaśau
    mārjanasya etāvattvoktiḥ . 4 puroḍāśaśrapaṇaparyyantaṃ
    tīrthena niṣkramyāsṛmavidhiḥ . 5 pradhānasviṣṭakṛto-
    rbhedapratipattyarthaṃ pradhānena caritvā sviṣṭakṛtā caraṇavidhiḥ .
    6 sviṣṭakṛccaraṇāvasare āgantukairyāgairagre paśupuroḍāśa-
    sviṣṭakṛtāṃ caraṇam . 7 anvāyattadevatānāṃ haviṣāṃ cāvāhanā-
    diṣu nigameṣu anuvṛttyabhāvaḥ . 9 puroḍāśānāmiti havirbhede
    praiṣasyohyatvam . 10 iḍāyā ūrddham uktapraiṣasyohyatā 10 sū0
    3 a0 4 ka0 . 1 iḍopadhānānantaraṃ manotānucaraṇam . 2 ha-
    viṣā caraṇabh praiṣāṇāṃ tatsaliṅgatvañca . 3 haviḥpraiṣe katara
    evāgnīṣomāvevetyatra aitareyāṇāṃ sammatiḥ . 4 dvidaivatā-
    danyatra ekadaivate bahudevate paśau maitrāvaruṇayordevatātvam .
    5 ekadaivateṣu vahadaivateṣu ca praiṣeṣu tathādṛṣṭatvam . 6 prakṛti-
    bhāve gāṇagārimatollekhaḥ . 7 arthabhedarahite āmnāye
    vikārasya nirārthakatvam . 8 vapāhome kṛte arddharcayormadhye
    yājyāyāḥ samāpanam . 9 praiṣasamāmnāyapaṭhitaṃ vanaspati-
    praiṣamabhito ye ṛcau tayorvanaspatiyājyānuvākyātvam .
    10 ājyabhāgayoḥ karaṇe praiṣe pradhānadevatāṅgadevatayorni-
    gamanam . 11 sviṣṭakṛti iḍopahvānānantaram anuyājaiśca-
    raṇam . 12 uktasthale'nuyājānāmekādaśasaṅkhyāvidhānam .
    13 prakṛtibhyo'nyāsāṃ vaiśvadevyānāmāharttavyatvam . 14 praiṣā-
    dhikāranivṛttyaryam anavānaśabdasya punarāvṛttiḥ . 15
    punaranavānasya vyākhyānārthollekhaḥ . 16 sūktavākapraiṣe
    ājyabhāgayorgrahaṇam . 17 paśutantre padatrayasyābhyāsatvāṃ-
    bhāvāya paṭhitasyāpi punarabhyāsaḥ . 18 devatānā-
    mekajātīyapaśukatvakathanam . 19 paśuśabdānāmevāvarttanaṃ
    nānyayordevayoḥ . 20 uttare pūrveṇoktasyollekhaḥ . 21 ana-
    vabhṛthe karmmaṇi sūktavākapraiṣasamāpanānantaram āhavanīye
    daṇḍānupraharaṇam . 22 sāvabhṛthe karmmaṇi avabhṛthānu-
    praharaṇam . 23 vedastaraṇottarakalpaḥ saṃsthājapāt prāk
    niṣkramya udasyamānasya hṛdayaśūlasyānumantraṇe mantraśca .
    24 udasyamānasya hṛdayaśūlasya upariṣṭāt apāmupaspa-
    rśanamantraḥ . 25 aspṛṣṭādṛṣṭahṛdayaśūlānām anyonyasaṃspa-
    rśāvekṣaṇamantareṇaiva sarveṣāmekaikena samittrayasya grahaṇam .
    26 mantraviśeṣapūrvakaṃ prathamāyāḥ dbitīyāyāḥ tṛtīyāyāśca
    samidho'bhyādhānam . 27 pūrvagrahītureva pūrvvamābhyādhānaṃ
    na sarveṣāṃ yugapat” . 28 saṃsthājapāntaṃ paśutantram .
    28 sū0 3 a0 6 ka0 . 1 pradānākhyakarmmoktapraiṣā eva
    sarvvatra bhavanti nānye ityuktiḥ . 2 yeṣāṃ paśūnāṃ
    yāni pradānāni teṣāṃ paśūnāṃ yājyānuvākyākathana-
    pratijñā . 3 sarvatra pūrvamuktā anuvākyāḥ uttarā yājyā iti
    jñāpanam . 4 yājyānuvākyāliṅgitadaivatena vakṣyamāṇānāṃ
    paśūnāṃ nānātvoktiḥ . 5 agneryājyānuvākyāḥ . 6 sara-
    svatyā yājyānuvākyāḥ . 7 somadevatāyāḥ yājyānuvākyāḥ .
    8 pūṣṇo yājyānuvākyāḥ . 9 vṛhaspateryājyānuvākyāḥ .
    10 viśveṣāṃ devānāṃ yājyānuvākyāḥ . 11 indrasya
    yājyānuvākyāḥ . 12 marutāṃ yājyānuvākyāḥ . 13 indrā-
    gnyoryājyānuvākyāḥ . 14 savituryājyānuvākyāḥ . 15 varu-
    ṇasya yājyānuvākyāḥ . 15 sū0 3 a0 7 ka0 . 1 aṣṭā-
    daśabhirṛgbhiḥ paśukarmavidhānam, tāsāñcarcāṃ prajāpati-
    devatākatvam . 2 yājyānuvākyāliṅgakalpitadaivatyānā
    miṣṭirūpāṇāṃ paśūnāṃ vidhānaṃ, sākalyenaitadadhyāyagaṇitānāṃ
    tāsāṃ triṃśatsaṅkhyakatvoktiḥ . 3 khaṇḍadvaye samāmnā-
    tānāṃ paśūnāṃ madhye keṣāñcit somāṅgatvaṃ keṣāñcit
    svatantratvañca . 4 paśūnāṃ prakṛtibhūtasya aindrāgnyasya nirūḍha-
    nāmakasya paśoḥ karttavyatvam . 5 nirūḍhasya paṃśoḥ ṣaṭṣu
    ṣaṭsu māseṣu vatsare vatsare vā kāryyatā . 6 prājāpatyopāṃśu-
    sāvitrasauryyavaiṣṇavavaiśvakarmmaṇarūpapāśukatantreṣu upāṃśujapa-
    vikāroktiḥ . 7 praiṣāderapi āguraḥ sthānabhājitvam .
    8 ādadādonāṃ saptānāṃ yathāsthānamupāṃśutvam . 8 sū0
    3 a0 8 ka0 . 1 sautrāmaṇyākhya karmmādhikāraḥ . 2 tatrāśvinasā-
    rasvataindrāḥpaśavaḥvārhaspatyaścaturthaḥ aindrasāvitravāruṇāḥ paśu-
    puroḍāśāḥ yathāsaṅkhyena bhabantītyuktiḥ . 3 cātvālamārjanā-
    nantaram āśvinasārasvatairgrahai pracaraṇaṃ teṣāñcānuvākyā praiṣa
    yājyānāṃ kathanam . 4 kumbhīsthasurāvekṣaṇamantraḥ grahapā-
    trasthasurāvekṣaṇaprakāraśca . 5 surāgrahapayograhayorbhakṣajapa-
    vidhānam . 6 surāgraheṣveva prāṇabhakṣavidhānam . 6 sū0
    3 a0 9 ka0 . 1 vidhānānyathābhāve prāyaścittādhikāraḥ .
    2 vihitasyābhāve pratinidhyupādānam . 3 iṣṭimadhya-
    rūpasyānvāhitāgneḥ prayāṇopapattau agnīnāṃ pṛthagu-
    nnayanam . 4 samantrakaṃ sājyāhutihomakaṃ samāropaṇaṃ
    kṛtvā gamanavidhānam . 5 samāropasvarūpam .
    6 yajamānakartṛkaṃ gārhapatye pāṇidvayasya sakṛtpratapa-
    nam . 7 uktaprakāreṇāhitāgneḥ samāropaṇānantaramahutvā-
    gamanavidhānam . 8 yajamānakartṛkaṃ samantrakamaraṇī-
    manthanavidhānam . 9 avadīpyamānasyāhavanīyasya śamyāparā-
    sādarvāk saṃvapanam . 10 yadi tvatīyādyadyamāvāsyā pau-
    rṇṇamāsīṃ vātīyādyadi vā'nyasyāgniṣu yajeta yadi vāsyā-
    nyo'gniṣu yajeta yadi vāsyānyo'gniragnīn vyaveyādyadi
    vā sāgnihotra upasanne haviṣi vā nirupte cakrī-
    vacchvā puruṣovā'virvihāramantariyādyadi vādhye pramīyeta
    ityevaṃ nimitte iṣṭividhānam . 11 uktāyā iṣṭeḥ
    pathikṛdguṇakāgnidevatākatvam . 12 uktāyāmiṣṭau anaḍu-
    ddakṣiṇā . 13 pūrvoktāyā iṣṭeḥ agnibhinnavyavadhānani-
    mittakatve vidhānabhedaḥ . 14 śunā vyavāye śvapadānāṃ bhasmanā
    paripūraṇam . 15 bhasmarājyodakarājyā ca santanane
    pratirāji mantrāvṛttiḥ . 16 uktarājibhyāṃ samānaṃ kṛtvā
    ''havanīyānugamanānantaraṃ tataḥ praṇīya tadupasthānam . 17
    pathi mṛtasya anyavatsena dohanīyāyā goḥ payasāgnihotrā-
    ntaraṃ prātarādau prāk dehāgnisaṃskārāt kṛtvā dāha ityu-
    ktiḥ . 18 aparapakṣe āhitāgnermaraṇaśaṅkāyāṃ tatpakṣā-
    vaśiṣṭāhutibhiḥ etatpūrvapakṣanayanam . 19 āvāhanānantaraṃ
    pradhānayāgādarvāk havirvyāpattau tasya pradhānayāgādeḥ
    sarvasyājyeneṣṭiṃ samāpya punarijyā na bhavatītyuktiḥ . 20
    cyutakeśanakhādibhiranyairvā bībhatsairhaviḥṣu duṣṭeṣu nānyaḥ
    smṛtyuktaḥśuddhyupāyaḥ . 21 kaṭhinānāṃ bhedane dravāṇāṃ kṣaraṇe
    haviṣāṃ duṣṭatvam . 22 duṣṭānāṃ haviṣāṃ apsuprakṣepaḥ .
    23 sānnāyyasya duṣṭasya madhyamena palāśaparṇṇena valmīka-
    dvāre pratiṣecanam apsu vā tūṣṇīmiti vikalpaḥ .
    24 antaḥparidhideśe viṣyandamānasya haviṣo nirvapaṇam .
    25 prātardohe aduṣṭe dvayoḥ pātrayoḥ kṛtvā'nyatarat
    dadhibhāvāya ātacya tābhyāṃ dadhipayobhyāṃ pracaraṇam .
    26 payasi duṣṭe tatsthāne puroḍāśavyavasthā . 27 dadhi-
    payorūpe sānnāyyadvaye duṣṭe indrāgnidaivatyodanasiddhyarthaṃ
    pañcaśarāvaparimitavrīhinirvapaṇam . 28 indrāgnyoḥ
    pṛthak caraṇam . 29 ekeṣāṃ mate kevalamitradevatākapañca-
    śarāvotpādanānantaram indrāgnyoḥ pṛthakcaraṇam .
    30 sānnāyyārthamapākṛtānāṃ vatsānāṃ pāne vāyudeva-
    tyayā yavāgvā yajanam . 31 garbhamiti mantreṇa srava-
    to'dhiśritasyāgnihotrasyābhimantraṇam . 31 sū0 3 a0
    10 ka0 . 1 upāvasṛṣṭāyā duhyamānāyāśca agnihotryā
    gorabhimantraṇam . 2 uktāyā gorutthāpanam . 3 uktāyā
    gorūdhasi mukhe codapātramupodgṛhya dugdhvā brāhmaṇāya
    pānārthantatpradānam . 4 śabdāyamānāyai uktāyai gave yava-
    sadānam . 5 dugdhasya śoṇitākāratve niravaśeṣasya gārhapatye-
    dāhavidhānamanyena dravyeṇa ca homakaraṇam . 6 doha-
    nottaraṃ pātrasya bhedane pātrāt patane vā vikṣiptapatita-
    tyāgenānyasyāduṣṭasyābhimantraṇam . 7 dohanāvasthāyāṃ payasaḥ
    skandane skannāṃśābhimantraṇam . 8 pariśiṣṭena sthālīsthena
    homaḥ . 9 homasyāparyyāptau abhyānīyānyena homaḥ .
    10 payasiskanne prāyaścittam . 11 skanne skannābhimarśanam .
    12 payaḥśeṣeṇa homavidhiḥ . 13 sruggatasyā'śeṣe puna-
    runnīya homakaraṇam . 14 sthālīpātreśepābhāve saṃskṛte-
    nājyenonnīya homaḥ . 15 pradhānahomadvayaparyyantam
    uktarūpā prāyaścittiḥ . 16 pūrvvoktahome prākṛtasya mantra-
    syāpavādarūpayā vāruṇyā ṛcā homaḥ vāruṇījapaśca .
    17 vāruṇījapo vāruṇīhomaḥ anaśanamiti trayasya
    śeṣeṇa home mātrāpacārahome punarunnīya home ca
    karttavyatā . 18 gāṇagārimate uktapakṣatraye punarhomaḥ .
    19 sarasareti śabdāyamānasyāgnihotradravyasya abhimantra-
    ṇam . 20 udvāsite viṣyandite ca prāyaścittāntaram .
    21 bībhatse madhyamena palāśaparṇena homaḥ . 22 abhi-
    vṛṣṭe'dhikasamidādhānam . 23 uttarasyā āhuteḥ
    skandane samidādhānam . 23 sū0 3 a0 11 ka0 . 1
    sāyaṃ homasya pradoṣāntakālavidhānam . 2 saṅgavāntasya
    prātarhomakālatvam . 3 sāyaṃ prātarhome'tīte catu-
    rgṛhītenājyena homaḥ . 4 kasmin kāle kena mantreṇa
    homastaduktiḥ . 5 agnihotre samāpte vāruṇīṣṭiḥ
    kāryyā . 6 homottarakāle prātaḥ vṛṣṭyante varadānam .
    7 agnihotrasamāptau āhavanīyasyānugamanaṃ kṛtvā punastaduddha-
    raṇam . 8 tannimittā mitrasūryyobhayadevatākā iṣṭiḥ . 9
    iṣṭisamāptau yatavācoḥ patnīyajamānayoragnīn jvalayato-
    ranaśnatorahaḥśeṣamupoṣaṇam . 10 dvayorgavordugdhena rātreḥ
    pūrvacaturthabhāge sāyamagnihotrahomaḥ . 11 ekasmin paya-
    syaviśrite dvitīyamavanīya tena homakaraṇam . 12 prātaḥkā-
    lātipātanimittā prātariṣṭiḥ . 13 uktāyāmiṣṭau vrata-
    bhṛdguṇakasyāgnerdevatātvam . 14 svakāle eva praṇīteṣvagniṣu
    homakālātipattau prāyaścittoktiḥ . 15 duḥkhenāśru-
    pāte prāyaścittiḥ . 16 agnihotrārthaṃ vidhinānuddhṛte-
    āhavanīye yadyastamiyādarkastadā bahuvidbrāhmaṇena tasya
    nidhānāntaṃ kārayedityuktiḥ . 17 pūrvvavat anuddhute'bhyudito
    yadyarko bahuvidbrāhmaṇena tatpraṇayanam . 18 ājyasya hemara-
    jatāgranayanarūpakāryyāntaroktiḥ . 19 kālātyayena prāyaścitta-
    viśeṣoktiḥ . 20 uktaviṣaye prātaḥkāle viśeṣoktiḥ . 21 vidya-
    māne āhavanīye gārhapatyānugamane itikarttavyatāvidhānam .
    22 mathanasamaryakṣāmābhāve bhasmanā'raṇī lepayitvā tanma-
    nthanam . 23 santhanaviṣaye itikarttavyatākalāpaḥ .
    24 uktamanthanaviṣaye dvitīyaḥ kalpaḥḥ . 25 punarmanthana-
    viṣaye kalpāntaram . 26 triguṇayukto'gnirevātra manthanavi-
    ṣaye ekā devatā . 27 agnihotrārthaṃ praṇīte āhavanī
    ye'nugataprāyaścittatvena iṣṭiviśeṣoktiḥ . 28 jyotiṣmadgu
    ṇakāgnivaruṇayoḥ prakṛte devatātvoktiḥ . 29 sarveṣvagni-
    ṣvanugateṣu āditye'stamite udite vā'syāgneḥ punarā-
    dhānarūpaprāyaścittoktiḥ . 30 araṇyoḥ samārūḍheṣu
    agniṣu aruṇyornāśe agnyādheyasya punarādheyasya vā karttavya-
    tvam . 30 sū0 3 a0 12 ka0 . 1 ataḥparaṃ bhāvinīnāmiṣṭīnām
    āgneyatvoktiḥ . 2 bratātipāte āgneyīṣṭiḥ . 3 kṛte'gni-
    karmmaṇidoṣeneṣṭiḥ kintu vyāhṛtihomaḥ . 4 āgāradāhe
    kṣāmāyāgnaye, śāvāgnisaṃsarjane ca śucaye'gnaye, iṣṭiḥ .
    5 sarveṣāṃ dvayorvā agnyoḥ parasparaṃ saṃsarge vivicaye'gnaye
    ukteṣṭiḥ . 6 gārhapatyāhapanīyayoḥ saṃsarge vītaye'gnaye iṣṭiḥ
    7 pacanāgninā saṃsarge saṃvargāyāgnaye iṣṭiḥ . 8 vaidyu
    te'gnau apsumadguṇakāya, śatrūṇāmannabhījane vaiśvānaranāma-
    kāyāgnaye ceṣṭikaraṇam . 9 puroḍāśakapāle naṣṭe'nu-
    dvāsite pūrvvoktaiveṣṭiḥ . 10 abhyāśrāvite uktāyā
    iṣṭeḥ karttavyatvam . 11 jīvatyevāhitāgnau mṛtaśabdollekhe
    subhataye'gnaye iṣṭiḥ . 12 tatreṣṭau marutodevatā .
    13 āmāvāsyākhye karmaṇyārabdhe candramasaḥ purastāda-
    bhyuṃdaye jāte maruddevatākā ukteṣṭiḥ . 14 prāyaścitta-
    prakaraṇoktānāṃ brāhmaṇoktānāñceṣṭīnāṃ vaikalpikatvakatha-
    nam . 15 haviṣāṃ skannānāmabhimarśanam . 16 bahi-
    ṣparidhi skannayā āhutyā āgnīdhrakarttṛko homaḥ . 17 hu-
    tavate āgnīdhrāya pūrṇapātradānam . 18 devatāviparyyāsa-
    rūpavyutkrame mahāvyāhṛtihomaḥ prāyaścittaṃ hiraṇyadānañca .
    19 kasmiṃścit karmaṇi yaṣṭavyadevatāvāhanamakṛtvā uttarakarmma-
    pravṛttau yadā smaraṇam bhavati tadaivītthāya tadāvāhanaṃ karttavyam
    . 20 manasā vā tadāvāhanamityanyamatam . asthāninyāḥ
    devatāyā smaraṇakrameṇa yāgaḥ . 20 sū0 3 a0 13 ka0 .
    1 apakvahaviṣā home kṛte catuḥśarāvaudanena caturbrāhmaṇa-
    bhojanarūpā prāyaścittiḥ . 2 adagdhaṃ kiñciddhaviravadānebhyo
    na paryyāptañcettadā pūrvvoktaprāyaścittam . 3 haviṣyaśeṣe dagdhe
    punarāvṛttiḥ kāryyā . 4 āvāhanāt prāk havirdoṣe
    punarāvṛttireva . 5 guṇabhūtānāṃ punarāvṛttikathanam .
    6 sviṣṭakṛtaḥ prāk pradhānabhūtānāṃ punarāvṛttikathanam .
    7 avadānadoṣe punarāyatanādavadānoktiḥ . 8 kṣāme śeṣe-
    ṇeṣṭvā dveṣṭre dakṣiṇādānaṃ na ṛtvigbhya ityuktiḥ . 9 sarveṣu karmasu
    vihitadakṣiṇādāne śasyasamprannabhūmidānam . 10 puroḍāśa-
    śrapaṇādūrddhvaṃ prāyaścittābhāvaḥ . 11 śvādibhiravalīḍhānāṃ
    taddarśanādibhirabhikṣiptānām anyayā vā'śucisambandhānāṃ
    kapālānāmabhinnānām apāmabhyavaharaṇam . 12 kapālebhyo-
    'nyeṣāṃ mṛṇmayānāṃ bhinnānāmabhinnānāñca apāmabhyavahara-
    ṇam . 13 sphuṭitotpatitapuroḍāśānāṃ nidhānābhimantra-
    ṇe . 14 agnihotrahomāyāgnipraṇayanakāle mathyamāne-
    'gnau na jāte sautikamagniṃ praṇīya tatra homakaraṇam .
    15 agnyādīnuktvā teṣāṃ pūrvapūrvvālābhe uttarottaragrahaṇam .
    16 brāhmaṇapāṇyādiṣu pañcaṣu āhutidhāraṇārthā samidbha-
    vati indhanārthāḥ samidho na bhavantyeveti . 17 homānantaraṃ
    manthanamapi bhavatītyuktiḥ . 18 yadi pāṇau juhuyāt tadā
    vāsārthino brāhmaṇasya nāvarodhaḥ karaṇīya ityuktiḥ . 19
    yadyajakarṇe juhuyāt tadā chāgamāṃsavarjanam . 20 stambe
    cet darbhāṇāmanadhiśayanam . 21 apsu cet bhojanīyābhoja-
    nīyarūpavivekābhāvaḥ . 22 sāṃvatsarikayāvajjovikayorvra-
    tayorvivekoktiḥ . 23 āhutyorantarā'gnyanugamane sati
    nihite hiraṇye dvitīyāhutihomaḥ . 3 a0 14 ka0

    caturthādhyāye somayāgetikarttavyatākalāpaḥ .
    1 ādhānāmantaramārabdhayordarśapūrṇamāsayoranantaram iṣṭi-
    paśucāturmāvairiṣṭvā somena yajanam . 2 ekeṣāṃ mate
    darśapūrṇamāsānantaram, anyeṣāṃ mate tābhyāṃ pūrvvamapi
    sobhena yajanam . 3 somayāgakartṝṇāmṛtvijāṃ
    saṃkhyānirūpaṇāya pratijñā . 4 te ca tripuruṣavantaścatvārastena
    tatra ṣoḍaśartvijaḥ . 5 vakṣyamāṇasūtre ṣoḍaśartvijāṃ
    madhyesvasvāpekṣayā uttare trayaḥ svasvagṇabhūtā iti catu-
    rṇṇāmeva sukhyatvamityuktiḥ . 6 hotā maitrāvaruṇo'-
    cchāvākogrāvastut ityekogaṇaḥ . adhyaryyuḥ pratiprasthā-
    tā neṣṭennetā ityekogaṇaḥ . brahmā brāhmaṇācchaṃsī
    āgnīdhraḥ potā” ityeko gaṇaḥ udgātā prastotā pratiharttā
    subrahmaṇya ityeko gaṇa ityevaṃ caturṣu ṛtviggaṇeṣyādyā
    ścatvāromukhyāḥ . 7 eteṣāmeva ṛtvijām ahīnaikāhairyājanaṃ
    na sadasyaśamitṛcamasādhvaryūṇāṃ kartṛtvamiti jñāpanam . 8-
    gṛhapatisaptadaśānāmuktānāṃ ṣoḍaśānām ṛtvijāṃ satrai-
    ryajanam . 9 aiṣṭike tantre satriṇāṃ puruṣāṇāṃ samāvāpā-
    dikarmmaṇi yathārthamūhasya karttavyatvam . 10 ana-
    gnīnāṃ dīkṣaṇāt prabhṛtyeva yathārthamabhidhānamaiṣṭike tantre
    ityuktiḥ . 11 yājyānuvākyayoḥ agnirmukhamityūhaḥ .
    12 daṇḍapradāne ūhavidhānam . 13 praiṣeṣu nivitsu
    aprāptasya ūhasya vidhānam . 14 anaiṣṭikatvāt ṛk-
    tvācca ghṛtayājyāyāmaprāptohavidhānam . 15 ṛktvāda prāptau
    kuhvāñcohavidhiḥ . 16 acchāvākasya nigade upahave pratyupa-
    have cohaḥ . 17 ārṣeyapravaraṇe gṛhapatipravaraṇānantaram ā-
    tmādīnāṃ mukhyānāṃ pravaraṇam . 18 sarvvātmavargāditvaṃ
    sūtroktakramaśca . 19 samānārṣeyāṇāṃ samānagotrāṇāṃ
    tantratā . 20 dravyānvayānāṃ saṃskārāṇām āvarttanam .
    21 ekeṣāṃ mate agnicityāvatsu kratuṣu ukhāsambharaṇīyam
    aiṣṭikaṃ karmma . 22 brahmaṇvatkṣatravatkṣatrabhṛdguṇakvānāṃ
    trayāṇāmagnīnāṃ devatātvoktiḥ . 23 idamprabhṛtikarmmaṇām
    uttarottaraṃ śanaistarāṃ bhavitavyatvam . 23 uktasyokhāsamma-
    raṇīyasya paurṇamāsāt śanaistaratvāktiḥ . 25 somapravaha-
    ṇamya prāyaṇīyātulyatoktiḥ . 26 aupavasathye'gnipraṇaya-
    nasya prathamāyā ūrddhvaṃ svareṣu niyamābhāvaḥ . 27 varme bhadhya-
    mottamayorniyamābhāvoktiḥ . 27 sū0 4 a0 1 ka0 .

    1 dīkṣaṇīyāyāmiṣṭau virājau dhāyye . 2 dīkṣaṇī-
    yāyāmagnāviṣṇū devate . 2 sāgnicitye trīṇyanyāni
    havīṃṣi . 4 antyayorubhayorāgnāvaiṣṇavādadhikāni ha-
    vīṃṣi . 5 bhuvadvadbhya ādityebhyaḥ bhuvanapitebhyo vā ādi-
    tyebhyo yājyānuvākye . 6 idamādiṣu udayanīyāyāḥ
    prāk mārjanābhāvoktiḥ . 7 iḍāyāṃ sūktavāke ca
    sthitānāmāśiṣāṃ sthāne āgūrnāmakamantrasya prayogaḥ .
    8 iḍānigadakathanam . 9 sūktavākanigadoktiḥ . 10 nā-
    mādeśābhāvoktiḥ . 11 savanīyapaśviḍāyāḥ kathanam .
    12 agnipraṇayanottarakālaṃ gārhapatyāhavanīyayormadhye
    dīkṣitānāmāsanaśayanarūpasañcāradeśaḥ . 13 satriṇāṃ dīkṣā-
    vidhānam . 14 mahāvratasahite satre viśeṣoktiḥ 15 dvāda-
    śāhatāpaściteṣu yatsaṃkhyāḥ sutyāstatsaṃkhyāevopasado
    dīkṣāśca bhavantīti . 16 vikṛtye kāhānāṃ karmācāraḥ .
    17 dīkṣākālaeva vidhātavye dīkṣopasatsahitānāmekāhaḥ-
    prayogakālavidhānam . 18 dīkṣāhaḥsu parisamāpteṣu anantaraṃ
    yadahastasminnahani somakrayavidhānam . 18 sū0 4 a0
    2 ka0 . 1 somakrayadivase prāyaṇīyeṣṭikaraṇam . 2 prāyaṇī-
    yeṣṭeḥ śaṃyyantatvam, nodayanīyāntatvamiti . 3 uktāyā
    iṣṭeranājyabhāgatvaṃ nodayanīyatvamiti . 4 ahargaṇeṣu
    somakrayasya sakṛdeva karttavyatvam . 4 sū0 4 a0 3 ka0 .
    1 somakrayarūpaṃ karma . 2 krītaṃ somaṃ prāgvaṃśasamīpaṃ
    neṣyatsu adhvaryyuṣu anasaḥ paścāt tripadamātre'tīte
    cakravartmanormadhyabhāgasya saraladeśe preṣitasya sataḥ pārṣṇī-
    acāsnayataḥ prapadena dakṣiṇasyāṃ diśi triḥpāṃśūdvapanam .
    3 antareṇaiva vartmanī anuvrajataeva uttarāanuvacanam
    na vrajanavikṣepe ityuktiḥ . 4 avasthitasyānaso dakṣiṇapārśvena
    somasamīpaṃ gatvā tamīkṣamāṇasya tatraivāvasthānam .
    5 avasthite'nasi dakṣiṇāt pakṣādabhikrāntasya somā-
    bhimukhaṃ avasthānam . āhavanīyasyāgratonuvrajanañca . 6 some
    nihite tiṣṭhataeva paridhānoktiḥ . 7 upasparśanaviṣa-
    yasya vikalpoktiḥ . 7 sū0 4 a0 4 ka0 .
    1 iḍāntā ātithyā nāma iṣṭiḥ . 2 ātithyairagni-
    manthanarūpāṅgakathanam . 3 ātithyeṣṭau dhāyyādvayaṃ,
    saṃyājyadvayam, ārtvijyaṃ kariṣyatāṃ svayamabhimarśanam .
    4 udakasparśānantaraṃ somāpyāyanam . 5 upasatsu
    udakasparśe uṣṇodakagrahaṇam . 6 āpyāyanamantraḥ .
    7 udakasparśānantaraṃ namaskārāñjalirūpeṇa prāṇinidhānasya
    karttavyatvam . 7 sū0 4 a0 5 ka0 . 1 udakasparśanānām
    āpyāyananihnavapravargyāṅgatvoktiḥ . 2 pratyṛcamanavānamuktvā
    praṇayena tadavasānam . 3 pūrvvasyābhiṣṭavanasya etāvattvakathanam
    3 sū0 4 a0 6 ka0 . 1 yājyāvyavadhāne satyapyeka-
    mevābhiṣṭavanam . 2 hotrādiṣu upaviṣṭeṣu aṃdhvaryyu-
    kartṛkagharmadughāhvānasya uttarārambhe hetutvoktiḥ .
    3 abhihiṅkāravarjam uttarābhiṣṭavanavidhānam . 4 uttara-
    paṭalasya samaṣṭiprayojanāni . 5 uttamayoḥ pravargyayoḥ
    svarūpakathanam . 5 sū0 4 a0 7 ka0 . 1 prava-
    rgyopasadoḥ sambandhāya pravargyārthaṃ prapannasya upasatkaraṇa
    vidhānam . 2 upasadi pitryāyā japalopaḥ . 3 pitryayaiva
    praveśopevaśanayorvyākhyānam . 4 pitryāyā upaveśanāti-
    deśāt dakṣiṇoparyupasthatāvidhānam . 5 upasadyāyamīḍhuṣe
    ityādyāḥ tisraḥ sāmidhenyaḥ . 6 tāsāmuttamena praṇavenāgniṃ
    somaṃ viṣṇumāvāhyopaveśanam . 7 ekeṣāṃ mate devatānām
    nāvāhanam anāvāhane'pi uktā eva devatāḥ ityuktiḥ .
    8 sviṣṭakṛdādiprayājājyabhāgalopakathanam . 9 āpyā-
    yananihnavayornityatvakathanam . 10 aparāhṇe'pi karttavyāyā-
    mupasadi viśeṣādikathanam . 11 tatra pūrvvāparāhṇikakarmmāṇi .
    12 paurvvāhṇikīnāmupasadāṃ supūrvvāhṇe, āparāhṇikīnāñca
    svaparāhṇe kāryyatoktiḥ . 13 pūrvvāhṇikyāparāhṇikyā-
    vupasadau ekīkṛtya ekopasadvyavahāraḥ, tādṛśyā upasadaśca
    triṣvahaḥsu karttavyatvam . 14 ṣaṭsu veti vyavasthāvikalpaḥ .
    15 ahīnādīnām adhvaryyupratyayādupasanniścayaḥ . 16 ekeṣā
    śākhināṃ jyotiṣṭomasya prathamaprayoge dharmmecchābhāvoktiḥ .
    17 aupavasathye'hani varttamānayorupasadoḥ pūrvāhaṇaeva
    karttavyatvam . 18 hotā dīkṣitaścet tadā aupavasathye'-
    hani prathamopasadi samāptāyāṃ preṣitaḥ purīṣyacityarthama-
    nuvacanam . 19 hotari adīkṣite yajamānasyānuvacanam .
    20 paścāt padamātre sthitvā'bhihiṅkṛtya purīṣyāso'gnayaḥ
    iti sapraṇavāyā ṛcastriranuvacanam . 21 sumandreṇaivā-
    nuvacanaṃ nopāṃśviti . 22 vrajatsu adhvaryyuṣu anubruva-
    to'nuvrajanam . 23 tiṣṭatsu adhvaryyuṣu anuvacanārambha-
    sthāne sthitvā bhūrbhuvaḥ svariti vācaṃ visṛjya praṇayateti
    sampraiṣānuvacanam . 24 hotā dīkṣitaścet prastotṛkartṛ
    sañcitasya agneḥ anugītasyāśaṃsanarūpasaṃskṛtiḥ .
    25 trirmmadhyamayā vācā pūrvoktamagnyanuśaṃsanam . 26 agni-
    pucchasya paścāt vaiśvānarīyayajanam .. sāgnicityeṣu kratuṣu
    purīṣyacitiḥ, anuśaṃsanaṃ, vaiśvānarīyamityetat trayaṃ bhava-
    tītyuktiḥ . 28 brahmaṇo niyamabhedaḥ . 29 uktasyāgni-
    praṇayanasya karttavyatvam . 30 dīkṣitaścedbrahmā tadā tasya
    vasordhārāhomakāle tatpratigamanavidhānam 30 sū0 4 a0
    8 ka0 . 1 havirdhānayoḥ śakaṭayoḥ adhvaryyukartṛkaṃ pravarttanam .
    2 uktaprarvattane somapravahaṇena kāryyatoktiḥ . 3 pūrvvo-
    ktānuvacane viśeṣakathanam . 4 rarāṭyāmabaddhāyām adhidvayori-
    tyasyā ṛca arddharce'vasānam . 5 baddhāṃ rarāṭīmīkṣamāṇasya
    ṛgviśeṣānuvacanam . 6 upanihatayormethyoḥ ṛgviśeṣeṇa
    paridhānam 6 sū0 4 a0 9 ka0 . 1 preṣitānuvacane itikartta-
    rvyatākalāpaḥ . 2 anuvrajata uttarānuvacanam .
    3 ṛgviśeṣasamāptau praṇavenoparamaḥ . 4 āgnidhroyama-
    bhivrajatsu adhvaryyuṣu uttareṇa tamatibrajya ṛgviśeṣasyānu
    vacanam ṛgviśeṣasya cārddhace ārāmaḥ . 5 prapadyamānasya
    somasyā'nuprapadanaprakāraḥ . 6 śālāsukhe bhatopaveśana-
    prakāraḥ . 7 vrahmakartṛkasya somapraṇayanasya pākṣikatvakathanam .
    8 somamapraṇayato brahmaṇaḥ karttavyabhedaḥ . 9 āhava-
    nīyasya dakṣiṇataḥ vrahmopaveśane niyamaḥ . 10 agni-
    cityāsahitāyāṃ somayāgakriyāyām agnipucchasya
    dakṣiṇata upaveśanam . 11 agniṣomīye praśau ukta
    brahmāsanātideśaḥ . 11 sautye cāhani vapāhomacaryyantamāha-
    vanīyasya dakṣiṇata āsanam . 13 gṛhapataye somaṃ prakṣyaya
    havirdhāne cāgreṇa yadi gataḥ syāttadā prapadya-
    māne some āsādanārthaṃ punaḥ pratyeyādityuktiḥ . 13 sū0
    4 a0 10 ka0 . 1 agniṣomīyeṇa paśunā caraṇama .
    2 praṇayanaparyyantamuttaravedisamīpe ādaṇḍapradānañca kāryya-
    bhedāḥ . 3 hotuḥ svasya dhiṣṇyasya paścādupaveśane kāryyabhedaḥ .
    4 maitrāvaruṇasya svadhiṣṇyasya paścādavasthānam . 5 deva-
    sūnāṃ havīṃṣīti saṃjñākathanam tatra sarvvāsāmaṣṭānāṃ deva-
    nānāṃ saguṇatvam, rudrasya guṇavikalpaśca . 6 uktadevatānāṃ
    yājyānuvākyākathanam . 6 sū0 4 a0 11 ka0 . 1 sarvva-
    pṛṣṭhānītivakṣyamāṇānāṃ haviṣāṃ saṃjñā, tāsāñcānvāyātyatva
    taddevatopadeśasya dhyānārthatvaṃ tāsāmaṣṭau saṃṅkhyāḥ tatrāditaḥ
    ṣaṇṇāmekaikasyāścatvāraścatvāro guṇaśabdāḥ tatoviṣṇupatnī
    aditirityekā, tataścānumatiriti dve . uktānāmaṣṭānāṃ
    devatānāṃ yājyānuvākyākathanam, . vaiśvānarīyasya nava-
    matvaṃ, kāyasya daśamatvañca . 3 aupayājairaṅgārairvyavāyapari-
    hāre yatnasya kāryyatā . 4 āgnīdhrasthottareṇa hoturnayanaṃ
    dakṣiṇe hotrīye nidhānam . 5 śāmitrodāharaṇe dakṣiṇena
    maitrāvaruṇaṃ, hotrīya eva nidhānam . 6 upotyānaniṣkramaṇe
    kṛtvā vedagrahaṇam . 7 hṛdayaśūlodvāsanaprakāraḥ .
    8 vasatīvarīṇāṃ parihāre kriyamāṇe dīkṣitānāmantarbhāvaḥ
    adīkṣitānāṃ bahirbhāvaśca . 4 a0 12 ka0 . 1 yasyāṃ
    rātrau paśoḥ samāptistasyānturyyabhāge pakṣipravādanāt
    prāk prātaranuvākāyāmantritasya vidhipūrvvakaḥ āhuti-
    homaḥ . 2 uktaviṣaye dvitīyāhutihomaḥ . 3 brahma-
    ṇaśca hotuścāyaṃ vidhiḥ samāna iti . 4 havirdhāne
    prāpya rarāṭyabhimarśanam . 5 dakṣiṇena pāṇinā paryyāyeṇa
    rarāṭyabhimarśanam . 6 mandrasvareṇa prātaranuvākānuvaca-
    nam . 7 prātaranuvākārthamāmnānaviśeṣaḥ . 8 agni-
    devatākakratuḥ 4 a0 13 ka0 . 1 auṣasyakratuḥ .. 2 tatreti-
    karttavyatākalāpaḥ 4 a0 14 ka0 . 1 āśvinaḥ kratuḥ . 2 tatra
    prātaranuvākaḥ . 3 pūrvvoktādanyaḥ prātaranuvākaḥ . 4 anyai-
    śchandobhirāgneyasya gāyatrasya cchandasonātyāvapanam .
    5 rājanyasya na traiṣṭubha, vaiśyasya na jāgatamiti .
    6 adhyāsavat ekapadadvipadānā saṃhitānāmante praṇavaka-
    raṇam . 7 māṅgalādīnāṃ yathākramaṃ vaktavyatā . 8 preṣyataḥ
    svargakāmasya māṅgalakathanam . 9 tamasopaghātaparyyantaṃ
    iḍedyāvīyasūktāvarttanam . 10 tramasopaghātakāle īḍedyā-
    vīyasya uttamayarcā pratipriyatamamiti sūktasyopasantananam .
    11 utsarpaṇasvarūpakathanam . 11 sū0 4 a0 15 ka0 .

    5 adhyāye . 1 paridhānottarānuvacanaprakāraḥ . 2 tatra
    nigadādi . 3 aponaptīyāṇāṃ prayogamantrau . 4
    prātaḥsavanasya mandrasvareṇa prayogaḥ . 5 adhyarddhakārasyā-
    nucchāsena vacanam . 6 vṛṣṭikāmasya sāmadhenīvat prakṛtyā-
    vacanam . 7 prakṛtibhāve yatharcamarddharce liṅgākāṅkṣā . 8
    daśamīgrahaṇe brahmaṇānuvādaḥ . 9 ekadhanāsu apsu āva-
    rttanīyarcakathanam . 10 dṛṣṭipathamāgatāsu tāsu japyamantraḥ .
    11 samīpāgatāsu tāsu japyamantraḥ . 12 vasatīyarīṣu samā-
    yātāsu brāhmaṇoktakāryyacaraṇam . 10 tīrthadeśe hotṛcamase a-
    pāṃ pūryya māṇe āponadevīḥ iti mantraṃ samāpya praṇavenoṣaramaḥ .
    14 nigadakathanena niṣkramaṇavidhiḥ . 15 āsāmekadhanā-
    nāmāgacchanvīnāṃ sukhato gatvā tā! apareṇātītya uttarataḥ
    sthitividhiḥ . 16 tāsvadūreṇātītāsvanvāvarttanam . 17
    anvāvṛtya mantrakrameṇa vrajanam ṛgavānapakṣe praṇavenasa-
    ntānakriyā . 18 tisṛṇām uttamayānuprapadanam . 19 tṛṇāni-
    rasanena homābhimukhe upaveśanaprakāraḥ . 19 sū0 5 a0
    1 ka0 . 1 upāṃśunāmagrahe hūyamāne tadabhimukhībhūya prāṇa-
    vāyornāsikādvāreṇa bahiṣkaraṇam . 2 vahiḥsthasya bāyo-
    rnāsikayā dehe praveśanaprakāramantrau . 3 upāṃśugrahārthaso-
    masavanasādhanapāṣāṇaṃ vyānāya tvetyabhimṛśya vāgvisargaḥ .
    4 maitrāvaruṇabrahmaṇoḥ kāryyabhedaḥ . 5 tābhyāmitareṣāṃ
    dīkṣitānāṃ kāryyabhedaḥ . 6 vipruḍḍhomau kṛtvā adhvaryyu-
    mukhā anyonyaṃ spṛśanta ātīrthadeśāt sarpantītyuktiḥ .
    7 bahiṣpavamānastutyarthamudgātāramabhimūkhīkṛtya ṛtvijā-
    mupaveśanam . 8 tatraivāsonena hotrā teṣāmupaviṣṭānāmanu
    mantraṇemantraḥ . 9 hoturdīkṣitatve'numantra yājamānārthaṃ ga-
    manam . 10 dīkṣitasya hoturuttarasavanayoḥ sarpaṇamapi .
    11 brahmamaitrāvaruṇayorvidhānabhedaḥ . 12 prātaḥsavane brahmaṇaḥ
    kāryyabhedaḥ . 13 tasyaiva dvitīyatṛtīyasabanayoḥ kāryyabhedaḥ .
    14 mantrabhedaṃ jatvā maitrāvaruṇaṃ prati studhvamityuccaistena
    niyojanam . 14 sū0 5 a0 2 ka0 . 1 savanīyena
    paśunā caraṇam . 2 śākhāntare yā devatā pāśoruktā
    taddaivataḥ paśuḥ kāryyaḥ . 3 . 4 kratubhede devatābhedaḥ . 5
    agnīṣomīyapaśudharmmaviśeṣātideśaḥ . 6 parivyayaṇapra-
    kāraḥ . 7 aiṣṭikeṣu nigameṣu āvāhanaprakāraḥ . 8 hā-
    riyojane viśeṣaḥ . 9 viṣayabhede prāvitrādiniṣedhaḥ .
    10 anirdiṣṭadevatākasomānāṃ devatāḥ savanadevatā eveti
    tāsāmāvāhanam . 11 sūktavāke'pi tāsāmanuvartta nam .
    12 acchāvākaṃ vinā'nyeṣāṃ vaṣaṭkarttṝṇām pravṛtāhuti
    homaḥ . 13 cātvālamārjjanaprabhṛti pāśuka karmmakṛtvā sau-
    mikakarmmakaraṇam ādityādyupasthānañca . 14 ādityā-
    dyupasthānaprakāraḥ . 15 nirmmanthadeśe yūpādibhiḥ saha ādi-
    tvādīnāmupasthānam. 16 śāmitrovadhyagohacātvālot-
    karāstāvānāṃ savyāvṛtāmupasyānam (āstāvobahiṣpavamāna-
    stutideśaḥ) . 17 āgnīdhrācchāvākavadanasthānadakṣiṇamārjā-
    līyagrahacamasasādanadeśarūpakharāṇāṃ dakṣiṇāvṛtāmuktaprakāreṇa
    upasthānam . 18 āgnīdhramuttareṇa parivrajya sadodvāraṃ prāpya
    sado'bhimarśanamantraḥ 19 dvāribhave sthūṇe abhimṛśya śālā-
    mukhoyādīnāmupasthānam . 20 upasthitānupasthitayordarśana-
    pūrvvakaṃ sarvvatodṛṣṭyā sadasaḥ pūrvvadvārasthenopasthānaṃ kāryya-
    m . 21 urunna ityṛcaṃ saha japantaḥ hotā maitrāvaruṇaḥ
    brāhmaṇācchaṃsī potā neṣṭetyete pañca pūrvvadvāreṇa sadaḥpraviśyo-
    patiṣṭherannityuktiḥ . 22 teṣāmuktakrameṇa sadaḥ praveśaḥ, vyut-
    krameṇa upaveśanaṃ tato mantraviśeṣajapaḥ . 23 prasarpakāṇā
    mṛtvijāmupasthānādijapāntadharmmasya brahmaṇyatideśaḥ .
    24 svasvabhakṣyacamasasamīpe teṣāmupaveśanam . 25 ukta-
    rūpeṇāgnīdhrasya suprakāśam āgnīdhrīyasthānapraveśaḥ .
    26 prasarpiṇāṃteṣāṃ dakṣiṇādaya udak saṃsthānānītyukti .
    27 ādyayorhotṛmaitrāvaruṇayorvaiparītyaṃ tataśca maitrāvaruṇa-
    dakṣiṇataḥ srasthānataścottaratohotuḥ sthānam . 28 teṣāṃ yathā-
    sthāna mupaviṣṭānāṃ svasvasthānasyottaradeśasya visaṃsthitasaṃcāra-
    saṃjñā . 29 anuktasthānānāmṛtyijāṃ dakṣiṇadhiṣṇyamuttareṇa
    visaṃsthitasañcāraityuktiḥ . 29 sū0 5 a0 3 ka0 .
    1 pratisavanamindradaivataiḥ puroḍāśaiścaraṇam . 2 prātaḥsavane
    dhānāvanta karasbhiṇamityanuvākyā . 3 mādhyandinatṛtīya
    savanayoḥ praiṣabhedaḥ . 4 ādeśapadamuddhṛtya tenaiva padena yāgaḥ .
    5 yatra kvacit karmmaṇi praiṣeṇa yāge karttavye yaja yo'stu
    ityuddhṛtya tayoḥ sthāne āgūrvaṣaṭkārau kṛtvā yāgaityuktiḥ .
    6 anusavanamanuvākyābhedaḥ . 7 anuvākyāsthapuroḍāśasya
    bahuvacanāntatoktiḥ . 8 ṛgbhede ūhaniṣedhaḥ . 8 sū0
    5 a0 4 ka0 . 1 dvidaivatyayājyāpraiṣānuvākyābhiścaraṇam .
    2 dvidaivatyayoranukākyayoruktiḥ, teapyapṛthaksapraṇave prayojye
    te ca sahānavānam . 3 praiṣāṇāmanavānanirṇṇayaḥ . 4 ṛg-
    bhede dve yājye te ca sahānavānam ekāgure pṛthak vaṣaṭ
    kāre ca vaktavye ityuktiḥ . 5 prātaḥsavane idamādi anavānaṃ
    yājyānuvākyayoriti nirṇṇayaḥ . 6 praiṣau yājyānuvākye ca
    uttarayorgrahayoranavānaṃ bhavatītyuktiḥ . 7 somagrahaṇa-
    pātramahutvā aghvaryuṇā tadgrāhyam . 8 tatra ca mantraḥ . 9
    tadgṛhītvā dakṣiṇorucchvādanena tatra sthāpayitvā ākāśa-
    vatībhiraṅkulībhirapidhānam . 10 evamuttarapātrayorgrahaṇā-
    sādanapidhānāni . 11 pratigrahabhakṣaṇakāle savyena pidhā-
    nam . 12 maitrāvaruṇasyāsādane viśeṣaḥ . 13 anuvacana-
    yājyāsaṃpraiṣāḥ nityamadhvaryuṇā kāryyāḥ . 14 anu-
    savanaṃ camaseṣūnnīyamānebhyaḥ somebhya ekaikasūktajapaḥ .
    15 anusavanaṃ preṣitasya hotuḥsvābhiḥ prasthitayājyābhi-
    ryajanam . 16 praśāstrādīnāṃ nāmādeśaṃ preṣitānā-
    meva yajanam . 17 praśāstrādigrāhyakathanam . 18 prā-
    taḥsavanīyaprasthitayājyoktiḥ . 19 tṛtīyasavanīyānu-
    vaṣaṭkāraḥ . 20 mārutvatīye hāriyojane prasthitayā-
    jyādibhedaḥ āśvine yājyāśūnyatvañca . 21 yajña-
    gāthā . 22 prativaṣaṭkāraṃ bhakṣaṇam . 23 tūṣṇīmevo-
    ttarabhakṣaṇam . 24 adhvaryorāhavanīyadeśāt sadaso-
    gatiḥ . 25 agacchantamadhvaryyuṃ prati ayabhignīditi hotuḥ
    praśnaḥ . 26 pṛṣṭasya tasya hotāraṃ prati ayāḍityuttaroktiḥ .
    27 tato hotṛjapyamantraḥ . 27 sū0 5 a0 5 ka0 .
    1 itarapātradvayaṃ savyenāpidhāya aindrāvāyava pātraṃ dakṣiṇaha-
    stenottarabhāge gṛhītvā adhvaryuṇāpi tasya grahaṇāya eṣa
    vasuriti mantreṇa hotrā praṇayanam . 2 nāsikābhyāmava-
    ghrāya hotrā somasya bhakṣaṇe mantraḥ . 3 hotrā bhakṣitamadhva-
    ryuṇā ca pratibhakṣitaṃ hotṛcamase kiñcidavanīya anācamyai
    vopahvānāṭi kratvā punaḥ saha bhuktvā śeṣaṃ hotṛcamase ā-
    nīya tatpātrotsargaḥ . 4 uttaragrahapātre uktadharmmā-
    tideśaḥ . 5 uttaragrahapātrayorna punarbhakṣaṇam . 6 dvidai-
    vatyānāṃ madhye kasyacit grahasya hotṛcamase anavanītasya
    nodsargaḥ . 7 hotrā maitrāvaruṇasya grahapātrasyādhvaryave
    pūrvvavat praṇayanam . 8 tasya dakṣasavyābhyāṃ netrābhyāṃ
    krameṇekṣaṇam . 9 maitrāvaruṇasyotsargāntaṃ karmma kṛtvā
    dakṣahastenāśvinamapidhāya savyena hotṛcamasādāne-
    mantroktiḥ . 10 savyasyāratninā savyoruvasanamācchādya
    tatra nidhāyāvṛtāṅgulībhirapidhānam . 11 hotṛcamasaṃ
    savyenāpidhāya dakṣiṇenāśvinaṃ gṛhītvā pūrvvavat praṇāma-
    nam . 12 āśvinamutasṛjya dakṣahastena hotṛcamasaṃ
    nidhāya jalaṃ spṛṣṭvā iḍopahvānam . 13 iḍopahvāna-
    kāle camasinaḥ svasvacamasasyeḍāsamīpe udyamanam .
    14 avāntareḍāṃ prāśyācamya hotṛcamasabhakṣaṇam . 15
    dīkṣitasya hotuḥ dīkṣitā upahvayadhvamityuktvā camasa-
    bhakṣaṇam . 16 yajamānā upahvayadhvamityuktvā vā hotuścamasa
    bhakṣaṇam . 17 mukhyān prati pṛthak tattannāsotkīrttanena ita-
    rānamukhyān prati hotrakā upahvayadhvamiti kīrttanena ca
    camasabhakṣaṇam . 18 uktarūpeṇa dīkṣitādīkṣitānāṃ maitrā-
    varuṇādīnāṃ svasvacamasabhakṣaṇam . adīkṣitānāṃ samāna
    bhakṣaṃ prati pūrvvavat upahvānaṃ kṛtvā camasabhakṣaṇamiti bhedaḥ
    20 acamasānāṃ mukhyacamasādbhakṣaṇam . 21 droṇakalaśā-
    duddhṛtyācamasānāṃ somabhakṣaṇam . 22 sarvvatra somabhakṣaṇe
    vāgdevītyādimantrajapaḥ . 23 hoturvaṣaṭkarttṛtvāt prathama-
    bhakṣaṇaṃ paścādudgātrādīnāṃ bhakṣaṇamiti gautamamatam .
    24 taulvalimate itareṣāmabhakṣaṇam . 25 gāṇagārimate
    sarveṣāṃ bhakṣaṇam . 26 somabhakṣottaraṃ mukhahṛdayasparśe mantraḥ
    27 prathamadviyīyayoḥ savanayorādyānāṃ dvitīyānāñca cama-
    sānāṃ jalenābhimarśane mantradvayam . 28 tṛtīyasavane ādyā-
    nāme va tathābhimarśanam . 29 ūrddhvapātrāṇi vinā sarva-
    pātrāṇāṃ mukhahṛdayābhimarśanam . 30 itthamāpyāyanena
    bhāditānāṃ camasānāṃ nārāśaṃsasaṃjñā 30 sū0 5 a0 6 ka0 .
    1 asminkāle acchāvācasyāgnīdhrasyottaraṃ sadogatvā
    svasthāne upaveśanam . 2 adhvaryyuṇā dattaṃ puroḍāśakhaṇḍa-
    miḍāmivodyamya preṣitasyācchāvākasya japyaṃ nṛcam . 3
    yajamānetyādinā antyena praṇavenopasantananarūpanigadaḥ .
    4 uktanigadasamāptau adhvaryuṇā hoturupahavākāṅkṣā . 5 upa-
    hvāne prakāraḥ . 6 unnīyamānāya pratyasmā iti sūktasyā-
    cchābākenānuvacanapūrvvakaṃyajanam . 7 puroḍāśakhaṇḍaṃ ni-
    dhāya jalaṃ spṛṣṭvā camasabhakṣaṇam . 8 aspṛṣṭodakānāṃ some-
    letarahaviṣāṃ sparśaniṣedhaḥ . 9 puroḍāśakhaṇḍaprāśanapra-
    kāraḥ . 10 yadācchāvāka upaviṣṭastadā brahmā tīrthena niṣkramya
    bahirvedyāmāgnīdhrīyaṃ prāpnoti acchāvākaśca dṛgalarūpaṃ puro-
    ḍāśakhaṇḍaṃ prāśya tīrthena niṣkramyācamya taṃ deśaṃ prāpnu-
    yāt itare hotrādayo'pyanupaviṣṭaevācchāvāke taṃ deśaṃ
    prāpnuyurityuktiḥ . 11 asmin kāle kṣunnivṛttyarthabhanyadapi
    prāśya pratisṛpya uttarakaṇḍikīktaṃ karmma kāryyam
    11 sū0 5 a0 7 ka0 . 1 sarvveṣu pratisṛpteṣu ṛtuyājai-
    ścaraṇam . 2 tatra praiṣāḥ . 3 praiṣasamāmbāye pañcamasūktasya
    ṝtuyājānāṃ praiṣatvam . 4 svasvapraiṣeṇa preṣi tasya yajanam .
    5 adhvaryyugṛhapatibhyāṃ preṣitasya hoturyajanam . 6
    pārṣṇike ṣaṣṭhe'hani adhvaryyugṛhapatibhyāṃ svayaṃyajanam .
    7 tayoryajanaprakāraḥ . 8 vaṣaṭkartṝṇāmānāntaryyeṇa ṛtu-
    pātrabhakṣaṇam . 9 tatra adhvaryyoḥ pṛthakbhakṣaṇam . 10 tatraiva
    kāle pratibhakṣakasyopahānam 5 a0 8 ka0 . 1 ṛtu-
    pātrabhakṣottaramadhvaryoḥ kāryyaprakāraḥ . 2 prātaḥsavane śastrā-
    diṣu pūrvoktaprakārātideśaḥ, paryyāyaprabhṛtīnāṃ sarvvatrāntaḥśa-
    stratvam . 3 uktenopāhvānenottarayorupasantananam .
    4 othāmodaivetyasya pratigarasaṃjñā saca śastrasvaratulyasvaraḥ
    ityuktiḥ . 5 āhāve śoṃsāmodaivetyādeḥ pratigarasaṃjñā
    6 praṇave plutādi avasāne aplutādiriti paribhāṣitam .
    7 āhāvottare praṇave praṇavatvaṃ na plutāditvam . 8 ava-
    sāne praṇavasya pratigaramaṃjñā . 9 prāṇavāntasya uktaviṣayadvaya
    vikalpaḥ . 10 antaḥśasyapraṇavāvasāno pratigarasaṃjñā śastrānte
    tu praṇavatvaṃ na plutāditvam 11 tripadaṣaṭpadādau
    śaṃsanāvasānaviśeṣaḥ . 12 nivido yathāpaṭhitamavasānaṃ
    karttavyaṃ tatraikaśrutyañca . 13 nividāṃ āhvānābhāvaḥ .
    14 tasyā upasantananābhāvaśca . nividāmuttamena
    padenājyasūktasyopasantananam . 16 uktaprakāreṇa sarvvā
    nividaḥ śaṃstavyā ityuktiḥ . 17 padasamāmnāyānāmapi
    nividāṃ tulyaśastavyatvam . 18 asyā nivido'nyāsu ni-
    vitsu padasamāmnāyeṣu ca upasantananam . 19 anyāsu
    nivitsu āhvānañca bhavatītyuktiḥ . 20 yatra dve sūkte
    trīṇi vā ājyakāryye vihitāni tatrādyasyaivādyayāḥ
    triḥśaṃsanaṃ nottarasyeti niyamanam arddharcaśovigṛhya ca tathā-
    tvam . 21 vigrahe prāṇasantānasya kāryyatā . 22 prati-
    padāmādyāyā ṛcaḥ pūrvoktaprakāreṇa gantavyatā . ṛgā-
    vānasya tathātvañca . 23 brāhmaṇavihitasya ānupūrvyevi-
    kalpaḥ . 24 yājyāntānāṃ śastratvamuttamāyā āhvānapūrvvakapa-
    ridhānīyatvañca . 25 sarvvāsu śastraparidhānīyāsu uktadharmmā-
    tideśaḥ . 26 ukthaṃ vācītyādi śastvā japaḥ tatra yājyā,
    ukthapātrasyāgre bhakṣaṇañca 27 sarvvaśastrayājyānteṣu cama-
    sinaścamasabhakṣaṇam . 28 ādityasāvitragrahayorvaṣaṭkarttu-
    rbhakṣaṇābhāvaḥ . 5 a0 9 ka0 . 1 śastrāt paraṃ strotraṃ bhavatī-
    tyuktiḥ . 2 eṣeti prokte prastotrā udgāturhiṅkāra kāle prātaḥ
    savane śastrāyāhvayīran ityuktiḥ . 3 uttarayoḥ savanayoḥ
    pratihārakāle tathāhvānam . 4 vāyuragregā yajña-
    prīrityādīnāṃ saptānāmṛcāṃ puroruksaṃjñā tasyāstasyā-
    upariṣṭāt tṛca tṛca tatra śaṃsedityuktiḥ . vāyavāyāhi
    darśateti saptānāṃ tṛcasaṃjñā 6 śastrasya praugasaṃjñā .
    tatra dvitīyāyāstriḥpāṭhyatvam . 7 puroruksaṃjñakānāṃ
    saptānamṛcāṃ madhye viśvān devānityetasyā ṣaṣṭhyāḥ arddharce
    arddharce triravasānenāhvānam . 8 purorucā uttamayā na
    śaṃset tasyā aṃśasane 'pi tṛce āhvānaṃ ktarttavyam .
    9 praugasya bhādhucchandaārṣatvam . 10 ukthaṃ vāci ślokāya-
    tveti śastvā japaḥ . tatra viśvebhiḥ somyaṃ madhviti
    yājyā . paśastāṃ brāhmaṇācchaṃsī acchāvāka ityete trayaḥ
    śastriṇohotrākāśca ityuktiḥ . 11 uktānāṃ trayāṇāṃ prātaḥ
    savane caturāhavāni śastrāṇi . tṛtīyasavane paryyāyeṣu
    atirikteṣu bhavantītyuktiḥ . 12 mādhyandine pañcāhāvāni .
    13 stotriyānurūpebhyaḥ pratipadanucarebhyaḥ pragāthebhyaḥdhāyyā-
    bhyaśca pṛthagāhvānaṃ kāryyam . 14 hoturapyetāni upahāvasya
    nimittāni . 15 tebhyo'nyadapyanantaram . hotrā
    karttavyam . 15 ādau nividdhānīyānāṃ sūktānāmanekañcet
    prathameṣvāhāvaḥ . 17 āpohi ṣṭhā ityādi tṛce āhāvaḥ
    kāryyaḥ . 18 teṣāṃ śastrādiṣu ye tṛcāste stotriyānu
    rūpāsteṣu āhāvaḥ kāryyaḥ . 19 mādhyandine teṣāmeva
    śastreṣu tṛtīyā ādeśāste pragāthāḥ jñeyāḥ . 20 pragātha
    ityukte stotriyobhavati nānyathetyuktiḥ . 21 yājyā-
    ntāni śastrāṇi . ukthaṃ vācītyādi śastvā prātaḥ savane
    japaḥ . 23 ṣoḍaśina ūrddhvaṃ yāni śastrāṇi teṣvapi
    ayameba śastvā japaḥ kāryyaḥ . 24 saṣoḍaśini ukthe
    uktha vācītyāde rmādhyandine viśeṣaḥ . 25 anantarasya
    pūrvveṇa tulyavidhatvoktiḥ . 26 chandraḥpramāṇaliṅgadaivataiḥ
    stotriyāṇāṃ tulyatā . 29 ārṣeṇāpi tulyatetyeke-
    āhuḥ . 28 ānomitrāvaruṇa ityādayoyājyābhedāḥ tāsāṃ
    madhye kāsāñcit stotrīyānurūpatvam . tāsāṃ madhye yāsu-
    kāsucidyadi chandogāḥ stuvīran tadā tisṛbhireva stostri-
    yāṃ kṛtvā śiṣṭābhiranurūpaḥ karttavya ityuktiḥ 5 a0 10 ka0 .
    1, 2, 3, 4, 5 atirātraṣoḍaśini hotrādīnāṃ niṣkramaṇa-
    praveśādiprakāraḥ . 6 yajamānasya pūrvvadvāreṇa pratisarpaṇam
    5 a0 11 ka0 . 1 uktakāle grāvastutaḥ prapadanam . 2 tasya upa-
    sarpaṇamapi tadaiva . 3 tasya havirddhānaśakaṭasya uttaraśirorūpā-
    kṣaśirodeśe tṛṇanirasanaṃ kṛtvā somābhimukhaṃ sthitiḥ .
    4 tatropaveśane mantrābhāvaḥ . 5 upaviṣṭasya yo adya saumyeti
    mantrajapaḥ . 6 adhvaryyuṇā tasmai uṣṇīṣadānam . 7 tasyā-
    ñjalinā grahaṇena tena saṃmukhe śirasoveṣṭanottaraṃ somābhiṣavāva
    grāvābhiṣṭavanam . 8 idamādi madhyamasavanaṃ tatra madhyamasvareṇa
    prayogaśca . 9 arvudanāmadheyasūktoktiḥ . 10 tasya prā-
    guttamāyāḥ ā va ṛñjase iti sūktapāṭhaḥ . 11 ukta
    sūktayorupariṣṭāt śiṣṭayā'rvudasyottamayā paridhāya vedyaṃ
    yajamānasyoṣṇīṣaṃ tasmai deyam . 12 antyeṣu dineṣu ādāya
    punaryajamānāya dānam . 13 anyadineṣu yena taddattaṃ tasmai
    eva taddānam . 14 gāṇagārimate aparābhirūpakaraṇam .
    15 āpyāyasva sametu te ityādayaḥ dvādaśa ṛcastāśca catvāra
    stṛcā bhavanti arvudasya caturthī uddharttavyā tatra uttamā pari-
    dhānīyā śiṣṭā dvādaśa tā api catvārastṛcā etāḥ
    pāvamānyaḥ . 16, 17, 18, 19, eṣāṃ caturṇṇāṃ tṛcānāṃ
    krameṇa karmmabhede viniyogajñāpanam yathā udakasekarūpe
    āpyāyane prathamam mārjane dvitīyam dohane tṛtīyaṃ
    abhiṣaveṇa dravīkṛtasyādhavanīye sambharaṇarūpe āsecate catu-
    rtham . 10 prativṛhacchabdaṃ caturthyā viniyogaḥ . 11 śabdane
    mā cidanyaddhīti ṛco viniyogaḥ . 13 arvudapāvamāvībhyo-
    'nyat sarvaṃ samānam . 14 keṣāñcinmate arbusyaiva samatā
    15 anyamate pra vo grāvāṇa ityasya samatā 16, 17 stute
    mādhnyandine pāvamāne vihṛtyāṅgārān upasarpaṇam . 5 a0
    12 ka0 . 1 pravargyavati kratau dadhidharmeṇa caraṇam . (dadhidharmaḥ
    karmabhedaḥ) . 2 ṛgāvānasya taddharmatvam . 3 bhakṣiṇa
    ijyā . 4 hotarvadasvetyuktasya uttiṣṭhato'vapaśyatetyuktiḥ .
    5 śrātaṃ havirityuktau śrātaṃ havirityanuvacanam iyamanu-
    vākyāḥ . 6 pari tvāgne ityādi mantrajape nimitta-
    bhadoktiḥ . 7 dīkṣitasyaiva aniṣṭvā japaḥ . 8 sava-
    nīyānāṃ purastādupariṣṭādvā paśupuroḍāśena caraṇam . 9
    ekamate tena nācaraṇam . 10 āśmarathyamate tenācaraṇam .
    11 ahīnaikāheṣu nārāṃśaṃsāsādanāt paraṃ dakṣiṇānayanam
    12 ahīnaikāheṣu dīkṣitasya japyamantroktiḥ . 13 āgnī-
    dhreṇa ullekhyamānānāṃ dakṣiṇāhutīnāṃ havanam . 14 āhuti-
    mantraprakārau 15 vihāradeśābhikrameṇa nīteṣu dakṣiṇādravyeṣu
    madhye prāṇirūpadakṣiṇādravyapratigrahe mantrabhedaḥ . 16 aprāṇi-
    dravyasyābhimarśanamātram . 17 kanyāyā daivavivāhavidhi-
    nā dattāyā ādāne'bhimarśanamātram na pāṇigrahaṇam .
    18 evaṃ pratigrahaniyamaḥ sarvatra . 19 pratigṛhyāgnīdhrīyaṃ
    prāpya ucchiṣṭahaviṣaḥ sarvaiḥ ghrāṇam . 5 a0 13 ka0 .
    1 maruddaivatena grahena caraṇam . 2 tatpātrabhakṣaṇe mantraḥ .
    maruddaivataśastraśaṃsanam . 3 mādhyandinasavane śastrādiṣu
    adhvaryyorāhāvaprakāraḥ . 4 maruddaivatau pratipadanucarasaṃjñau
    tṛcī . indranihavaḥ pragāthaḥ . 6 brāhmaṇaspatyapragāthaḥ .
    7 tṛcāḥ pratipadanucarāḥ, dvyṛcāḥ pragāthāḥ . ājyamārabhya
    brāhmaṇaspatyaparyyantaṃ sarvvamarddharcam . 8 stotriyānucarāḥ
    pratipadanucarāḥ sarvvatra pragāthāḥ . 9 gāyatrādīni
    paṅktyantāni arddharcaśaḥ śasyāni bhavantītyuktiḥ . 10 paṅktyā
    uttareṣu triṣu yā acatuṣpadāstāsāmarddharcaśaḥ śaṃsanam .
    11 pañcapadāsu paṅktiṣu dvayordvayoḥ pādayordviravasānam .
    12 āśvinaśastre yāḥ paṅktayastāsāmarddharcaśaḥ śaṃsanam .
    paṅktiśaṃsanaṃ veti vikalpaḥ . 13 sūktagatāyāḥ ṣaṅkteḥ pacchvaḥ
    śaṃsanakathanam . 14 paṅktaiḥ pacchaḥ śaṃsane ye uttame pade
    atiricyete tayoḥ samaṃ kṛtvā śaṃsanam . 15 uktā-
    danyatra pacchaḥ śaṃsanam . 16 arddharcānte praṇavaṃ kṛtvā
    santananam . 17 tatra dhayyābhedāḥ . 18 maruddaivataḥ pragā-
    thaḥ . 19 janiṣṭhā ugra iti sūktoktiḥ . 10 ukta
    sūktasyārddhā ekādhikāḥ śastvā tadantarāle indromaru-
    tvān ityetasyā nividodhānam . 11 mādhyandine
    ayugmāsu tathā dhānam . 12 tṛce ekāṃ śastvā yugmāsu ca
    arddhāṃ śastvā nividdhānam . 13 tṛtīyasabane ekāṃ
    śastvā nividdhānam . 14 triṣvapi savaneṣu netre mṛjatātmanaḥ
    pāpaṃ dhyāyatā ca nividdheyā . 15 sarvvatra tayaiva paridhānā-
    tideśaḥ . 16 śastvā japyamantraḥ yājyāmantraśca . 5 a0 14 ka0 .
    1 niṣkevalyeti śastranāma . 2 yadi pṛṣṭhakāryye rathantaraṃ sāma-
    sāmagāḥ kurvīran abhi tvā śūra! nonu maḥ” abhi tvā pū-
    rvvapītaya ityetau pragāthau stotriyānucarau syātām pṛṣṭha-
    śabdenātra jyotiṣṭomāṅgabhūtaṃ sāmābhivyaktamṛgakṣaraṃ
    sampādya stutijanthaṃ śāstraikasamadhigamyaṃ kāryamucyate .
    3 anyayorapi pragāthayoḥ strotriyānurūpatvoktiḥ .
    4 uktānāṃ sarveṣāṃ pragāthatvam sāmagairdvipadottaraṃ tṛcākāra-
    tayā gāne'pi baddhṛcairarddharcatvena śaṃsanam kāryyam . a-
    nabhyāsena tṛcākārastavane'pi tā dvṛcā eva na tṛcāḥ
    kāryyāḥ tābhiśca śaṃsanaṃ kāryyam . 6 vṛhatīcchandaske dvyūca
    pragāthe caturthaṣaṣṭhau pādau punarabhyasya pañcamasaptamayoḥ pāda-
    yīravasānakaraṇavidhiḥ . 7 yadi tisrovṛhatya eva cikī-
    rṣitāstadā caturthaṣaṣṭhau pādau dvirabhyasyāvasānaṃ kāryyam .
    kākubheṣu pragātheṣu tṛtīyapañcamau abhyasyāvasānaṃ kāryyam
    9 pratyādānena uttarā ṛgrūpā bhavati . 10 yeṣvahaḥsu-
    vṛhadrathantaraṃ vā tayoḥ saṃhatirvā pṛṣṭhakāryye bhavati tatra
    vṛhadrathantarastotriyānurupayoḥ śasanaṃ yathā bhavati tathā
    indranihavabrahmaṇaspatyānāṃ śaṃsanam . 11 itarapṛṣṭheṣu teṣāṃ
    vṛhatīṃ kṛtvā śaṃsanam . 12 yadā vṛhadrathantare gāya-
    tryādiṣu abhyastāpu tisṛṣu ṛkṣu stuvate svayoniṣu vā
    dvipadottarākāraṃ tadāpīndranihavabrāhmaṇāspatyānāṃ vṛhatīṃ
    kṛtvā śaṃsanam . 13 yeṣāṃ hītrakāṇāṃ pragāthāḥ stotriyānu
    rūpāḥte'pīndranihavabrāhmaṇaspatyavacchasyāḥ . 14 uktabhinnasya
    sarvasya yathāśrutaṃ śaṃsanam . 15 ekasmin dine sarva-
    dharmmabhāgitayā upadiśyamānojyotiṣṭoma ekāhaśabdavācyāṃ
    parimitaśasyaḥ paripūrṇṇaśasanayuktaḥ . 16 sa ekāhaḥ yadyu-
    bhayasāmā vṛhadrayantarasāmasādhyaḥ tasya pavamāne yoniranurūpā
    bhavatīti . 17 jyotiṣṭomabhinnaḥ yaḥkaścidubhayasāmā ekāhaḥ
    syāt tatra pavamāne yat kṛtaṃ tasya yoniranurūpā śasyā .
    18 niṣkevalye dhāyyāyā ūrddhvaṃ sthānaṃ yonisthānaṃ tadeva
    śaṃsanasthānam . 19 anekāsāṃ sāmayonīnāṃ saha śaṃsane
    prāpte ādāveva sarvāsāmāhvānaṃ sakṛt pṛthak vā kāryyam .
    20 brāhmaṇaspatyamarutvatīyasāmapragāthānāmanekeṣāṃ saha-
    pāteṣu indranihavādūrddhvamāhāvaḥ kāryyaḥ . 21 tatra
    dhāvyāsāmapragāthayoḥ pradarśanam . 22 ṛgviśeṣe aindrī
    nivid dheyetyuktiḥ . 23 anubrāhmaṇaṃ svaraḥ ukthaṃ vācī-
    tyasya śastvā japaḥ . pibā somamityādi yājyā . 5 a0
    15 ka0 . 1 hotrakāṇāṃ stotriyānurūpau pragāthau yājyā ceti-
    nirṇṇayaḥ . 1 tatraiva yājyāntaraṃ tatkāle savanasaṃsthā
    nimittakarmmakāryyatā 5 a0 16 ka0 . 1 uttamasvareṇa
    tṛtīyasavanam 2 ādityagraheṇa caraṇam . 3 hūyamāna
    grahāṇāmīkṣaṇe japyamantraḥ . 4 stute ārbhave pavamāne vihṛ-
    tyāṅgārān manotādipaśviḍāntaṃ paśukarmma kṛtvā nārā-
    śaṃsasādanaparyyantaṃ puroḍāśādikarmma kāryyam . 5 nārāśaṃseṣu
    sāditeṣu puroḍāśasya mṛdutamāt pradeśāt gṛhītvā sarvve
    camasinaḥ puroḍāśaṃ tisraḥtisraḥ piṇḍīkṛtya svāt svā-
    ccamasāt dakṣiṇataḥ svān svān pitṝnuddiśya camasāntike
    atra pitara iti mantre sva sva pityupasyatetyuktiḥ 6 savyāvṛtaḥ
    āgnyīdhrīyaṃ prāpya havirucchiṣṭaṃ sarvveprāśnīyuḥ . 5 a0
    17 ka0 . 1 sāvitreṇa graheṇa caraṇam . 2 tatra mantrabhedaḥ .
    3 vaṣaṭkṛte hotuḥ śasyavaiśvadevaśastroktiḥ . saṃśatā tena
    dveṣyadiśaṃ vihāya sarvvadigdhyānañca . 4 mādhyandinasava-
    ne śastrādiṣu āhāvamantraḥ . 5 tat saviturityādi
    navarcāṃ vaiśvadevatoktiḥ tatra uttamāyāḥ parighānīya
    tvaṃ . 6 vaiśvadevāgnimārutayoḥ sūkteṣu sāvitrādini
    vidodhānam . 7 tatra catasrovaiśvadevaśastre prayojyāḥ
    8 āgnimārute śaste uttarāstisraṛcaḥ pāṭhyāḥ .
    9 sūktānāṃ daivatasyaiva nividdevatātvam . 10 daivatena
    sūktāntanānātvam tathāca yāvatāṃ sūktānāmekaṃ daivataṃ
    tāvadeka eva sūktānta ityuktiḥ . 11 vaiśvadevāgnimāru-
    tayorekapātinya eva dhāyyāḥ . 12 sarvvatra prakṛtau vikṛtau
    ca vaiśvadeveśastredviḥ pacchaḥ arṅkharcaśaḥ sakṛd bhūmyu pasparśane
    paridhāne ca mantraḥ 13 ukthaṃ vācītyādi śastvā japaḥ .
    viśve devāḥ śṛṇutetyādiyājyāḥ . 5 a0 18 ka0 .
    1 saumyasya caruhaviṣkakarmmabhedasya yājyā . 2 tasyobhaya
    pārśve ghṛtayājābhyāmupāṃśuyāgaḥ . 3 tatraiva viśeṣoktiḥ .
    4 adhvaryuṇā''hṛtasya udgātṛbhyaḥ pūrvvaṃ gṛhītve kṣaṇasya mantraḥ .
    5 tasmiṃścarau ghṛtayute svasvacchāyā'darśane naimittikaḥ mantra-
    dvayajapaḥ tau ca mantrau . 6 aṅguṣṭhopakaniṣṭhābhyāmājyena
    netre abhyajya chandogebhyaḥ pradānārthamadhvaryyave dānam .
    7 darbheṣīkābhavāgniṣu vihṛteṣu pātnīvatasya āgnīdhrasya
    upāṃśujapyamantraḥ . 8 neṣṭurvisaṃsthitasañcāreṇa tamanu
    prapadya tasyāntika upaviśya pātnīvatasya bhakṣaṇam . 5 a0
    19 ka0 . 1 sadasoniṣkramya āgnīdhraṃ prati gatiḥ .
    2 āgnimāruta śastraṃ drutayāvṛttyā prayoktavyam . 3
    tasyādyāmṛcaṃ pacchaḥṛgāvānaṃ śaṃset yadi sā pacchaḥ śasyā
    bhavet tadā pādepāde'nucchūsanneva śaṃset . 4 yadi sā
    arddhacaśaḥśasyā tadārddhace'vasāyānavānam . 5 uttamena vaca-
    nena dvitīyāyāḥ santananaṃ katta vyam . 6 stotrārambhe
    prāvṛtaśiraskatvādibhūmisparśāntaguṇoktiḥ . 7 pari-
    dhānīyāyā uttamena vacanena dhruvagrahasyāvasecanaṃ hotṛca
    mase kāryyam . 8 āgnimārute yājyākathanam . eta-
    dantasomayāgasyāgniṣṭomasaṃjñā 5 a0 20 ka0 .

    6 adhyāye . 1 tṛtīyasavane hotrakāṇāmapi śastrāṇi
    bhavanti . 2 tatra yājyāṅgarśastrāṇāṃ pradarśanam .
    3 tadantasya ukthyakratutvam . 3 sū0 6 a0 1 ka0 . 1 yadi
    ṣoḍaśī kratuḥsyāt tadā tṛtīyasavane hotrakaśastrānantaraṃ
    tasya kāryyatā . atha śastranāma ṣoḍaśī tasya vidhānā-
    dhikāraḥ . 2 tatra stotriyānurūpau tatra ca ṣaḍṛcaḥ .
    3 tatra tisrogāyatryaḥ . 4 ekā dvyṛcā paṅktī . 5 tṛcau
    uṣṇihavārhatau . ādhūrṣvasmā iti dvipadā sāca pacchaḥ
    śasyā . 6 anyeṣāṃ tṛcānāṃ triṣṭubādīnāmuktiḥ .
    7 tatra pūrvaṃ tṛcaṃ dvedhā kṛtvā śaṃset ekaikāmṛcaṃ dve dve
    kṛtvā śaṃset . asya tṛcasya saptapadātmakatvāt ekaikā
    mṛcamekaikāmanuṣṭu bhamekaikāṃ gāyatrīñca sampādayet tathā ca
    ādyaiścaturbhiścaturbhiḥ pādairanuṣṭubhaḥ śiṣṭaistribhistribhiḥ
    gāyatryaḥ . anena prakāreṇa tṛcā api ṣaḍbhavantīti .
    9 nividatipattau asminnapyānuṣṭubhe tṛce nividdheyeti
    paridhānīyānuṣṭubhatṛcadarśanam . 10 uttaramasyottamāṃ-
    śiṣṭvā uttamāṃ nividaṃ dadhyāt . 11 nividviśeṣasya liṅga-
    pradarśanam . 12 paridhānīyā ṛk . tāṃ uptvā yāgaḥ
    6 a0 2 ka0 . 1 vihṛtasya ṣoḍaśinaḥ indrā
    juṣasvetyādyāḥ sūtre paṭhitāḥ ṣaḍṛcaḥ stotriyānu-
    rūpau bhavataḥ . 2 stotriyānurūpābhyāmūrddhaṃ vihṛte
    yacchasyaṃ tadeva gantavyam . 3 dvābhyāṃ pādābhyāmanarddha-
    rcānte'vasānam anṛgante praṇava ityamarddharcaśaḥ śaṃsanam .
    4 pūrvāsāṃ pūrvapadānāṃ śaṃsanam . 5 gāyatrīṇāṃ paṅkti-
    bhirviharaṇam . 6 paṅktīnāṃ dve dve śiṣyete tābhyāṃ praṇava-
    nam . 7 uṣṇihovṛhatobhirviharaṇam uṣṇihāmutta-
    mān pādān dvau kuryyāt . 8 caturobhāgān kṛtvā
    vṛhatīpādairviharaṇam tena aṣṭākṣaramantyamādyaṃ caturakṣaraṃ yathā
    bhavati tathā viharaṇam . 9 dvipadāśca tatra tāḥ sarvāśca-
    turddhā karttavyāḥ . prathamāyāṃ sarve bhāgā vyūhenāvyūhena ca
    pañcākṣarāḥ uttarāstu caturakṣarāḥ . tatra ca prathamāṃ
    triṣṭubhā viharet . uttarāstisrojagatībhiḥ . 10 utta-
    māyādvipadāyā yaccaturthamakṣaraṃ tat prathamasya bhāgasyāntyaṃ
    tadeva dvitīyasyādyam . 11 tatra viharaṇaprakāraḥ . 12 utta-
    rāsu itarān pādān ṣaṣṭhān kṛtvā'nuṣṭubhaṃ ca kṛtvā
    śaṃsanam . 13 stotniyānurūpābhyāmūrddhvaṃ proṣvasmā itye
    badantasya śastrāvayavasya vihṛtasaṃjñā . 14 yatra yatra vi-
    hṛto bhavati tatra tatra yau pratigarau tayorudā-
    hṛtiḥ . 15 yājyāyājapena miśraṇam . 16 miśraṇaprakāraḥ .
    17 vihṛtasya viśeṣastato'nyatra sarvamavihṛtena samānam .
    18 vihṛtasyaiva viśeṣaḥ . 19 āhutaṃ ṣoḍaśipātra
    samupahāvaṃ bhakṣayet . 20 dharmmoye bhakṣiṇaste'pi bhakṣa-
    yantītyatideśaḥ . 21 subrahmaṇyavarjjitamaitrāvaruṇādaya-
    strayaśchandogāḥ . 22 ṣoḍaśibhakṣamantraḥ . 6 a0
    3 ka0 . 1 atirātrādhikāraḥ . 2 prathame paryyāye ye
    stotriyānurūpāsteṣāmādyasyādyāmṛcaṃ vinā anyāsu
    sarvāsu ṛkṣu prathamāni padāni dviruktvā tatrāvasānam .
    3 śiṣṭayoḥ pādayoḥ samasya praṇavanam . 4 hoturādyāṃ vi-
    nā madhyamāni sarvāsāṃ padāni sakṛduktvā'vasāya tānyeva pra-
    tyādāya tairṛgantāni sandhāya praṇavanam . 5 uttame paryyāye
    stotriyānurūpeṣu sarvāmāmṛcāmuttamāni padāni madhye sarvesā-
    cchāvākāḥ dviruktvā taiḥ praṇuyuḥ . 6 uttame paryyāye acchā-
    vākaḥ antaścaturakṣarāṇi dviruktvā praṇuyāt . 7 śastrāṇāṃ
    catuḥparyyāyatvam . 8 tatrādyaṃ śastraṃ hotuḥ . 9 yājyābhyaḥ pūrvva-
    pratīkāni paryāsasaṃjñā . 10 paryāsodāharaṇam . teṣāṃ paryā-
    yasaṃjñāpi . 11 paryyāsabhinnānāṃ gāyatrāṇāmāvāpatvam 6 a0
    1 atirātre paryyāyeṣu samāpteṣu chandogā āśvinaśastreṇa
    stuvate . 2 śaṃsiṣyan visaṃsthitasañcareṇa niṣkramyāgnī-
    dhrīye jānubhaṅgena ṣaḍāhutīrjuhuyāt tatra mantrāḥ tata-
    ājyaśeṣaprāśanaṃ tuṣṇomeva kuryyāt . 3 homārthaṃ pṛthak,
    kṛtasyājyasya śiṣṭamājyaṃ prāśya apa upaspṛśennācāmet
    anācamane'pi nāśuddhirityatra devaratha ityādiśrutinida-
    rśanam . 4 prāśya pratiprasṛpya paścāt svasvasthānasya, samasta-
    jaṅkhoruraratnibhyām upasthaṃ kṛtvā (pādāṅgulībhirbhūmimā-
    śritya) utpatiṣyan pakṣīva upaviśet . 5 kṛtopasthopaveśana-
    syaiva āśvinaśaṃsanam . 6 ekapātinyāḥ pratipadaḥ pacchaḥ
    śaṃṣanam . 7 pratipadā gāyatrasyāgneyasyopasantananam .
    8 stotraśaṃsane prātaranuvākadharmmātideśaḥ . 9 trayo vārhatā
    stṛcā stotriyāḥ pragāthā vā tān yathādaivataṃ yathāśrutaṃ śaṃset .
    10 anyeṣu cchandaḥsu yathādaivataṃ śaṃset . 11 dvipadāḥ
    pacchaḥ śaṃset . 12 ekapadāḥ praṇavenopasantanuyāt .
    13 ekapadābhyo yāuttarāḥ tāḥ ekapadāntagaiḥ praṇavairupa-
    santanuyāt . 14 arddharcaśasyeṣu pacchaḥ śasyāḥ pacchaḥ śasyeṣu
    cārddharcaśasyā yāstā uddharet . 15 sūktanyāyena vā śaṃsa-
    nam noddhāra iti vikalpaḥ . triṣṭubjagatībhyo'nyatra
    viśeṣaḥ . 17 udite sūryye pratipriyatamami yasyottamena
    praṇavena sūryyonodiva ityetat sandhāya tadādīni sauryyāṇi
    sūktāni śaṃset . 18 sauryyasūktāni sūryyonodiva ityā-
    doni darśitāni . 19 vṛhaspate ati yadarya ityādi
    paridhānīyā . 20 pratipade paridhānīyāyā āhāvatvavidhā-
    nam . 21 yadi vṛhatsāma kuryyāt tasya yonim tvāmiddhi-
    havāmaha iti tṛcam . eteṣu pragātheṣu dvitīyām indra-
    ketumityasyopariṣṭāt, tṛtīyām abhi tvetyasyopariṣṭāt
    śaṃset . 22 tatra vikalpaḥ . 23 āśvinagraheṇa puroḍāśena
    caraṇam . tatra anuvākyā praiṣaḥ yājyādvayam adhyarddhā
    ānavānañcakrameṇoktāni . 25 āśvinapuroḍāśasya sviṣṭa-
    kṛtācaraṇesaṃyājyādvayam ityanto'tirātraḥ kratuḥ . 6 a0
    5 ka0 . 1 naimittikakāryabhedakathanāyīttaragranthaḥ yadi sarve
    paryyāyāḥ prayuktā na bhavanti ityavamāśaṅkā syāt atikrāntaḥ
    prāyā rātriḥ sā paryyāyāṇāmāśvinasya cāparyyāpteti tadā
    sarvebhyaḥparyyāyebhyaḥ ekaṃ paryyāyaṃ samuddhutya kuryyuḥ . 2 tatra
    karaṇaprakāraḥ . prathamāt paryyāt hotā svaṃśastramādadīta .
    maitrāvaruṇabrāhmaṇācchaṃsinau dvitīyāt paryyāyāt sve śastre,
    uttamādacchavākaḥ svameva śastramityevaṃ prakāraḥ . 3 yadā tu
    prathamaḥ paryyāyaḥ prayuktaḥ madhyamottamāvaprayuktau tayorāśvi-
    nasya cāparyyāptā rātrirityāśaṅkā syāt tadaivaṃ kuryyuḥ . dvau
    hotṛmaitrāvaruṇau prathamāt, brāhmaṇācchaṃsyacchāvākau
    tu uttamāt śastramādadīta . 4 sarveṣāṃ vā stomanirhrāsaḥ .
    5 stomanirhrāse śasyanirhrāmaprakāraḥ . 6 stomanirhrāsa
    sambharaṇayornihrāsavidhānam . 7 eke śākhinaḥ hotṛ-
    carjjaṃ stomanirhrāsaṃ kurvvanti . 8 agne! vivasvadūṣasa
    ityetat āśvinīya ekastotriyaḥ . 9 āgneye kratau
    tasya ekastotriyasya vṛhatīcchandaḥ . 10 trīṇi ṣaṣṭiśatāni
    āśvine purastāt sakṛccha śanam yathāśrutamanudaivataṃ
    11 . 12 dviṣāmadviṣāṃ vā nadyādibhiravyavadhāne sutyā-
    sannipāte sambhavodoṣaḥ . 13 tathā doṣasambhāvanāyām
    āsavanadevatāvāhanāt samyaktvarāṃ kṛtvā karmma kāryyam .
    14 sambhave doṣe sati marutvatīye śastraṃ yasmin sūkte nivi-
    ddhīyate tasya sūktasya purastādidaṃ sūktaṃ śaṃset . 15 niṣke-
    valye yojāta iveti sūktaśasanam . 16 vaiśvadevaśastra vaiśva-
    devasūktasya purastāt śaṃsanam . 17 eteṣu āgantuṣu
    nividādadhyāt yasya purastāt śasyāni sūktāni vihi-
    tāni tānyuddhāret . 18 nividaḥ sthānaṃ yadyatiharet
    tadā yasmin sūkte nividatipannā tatpūrvvāparabhūtaṃ
    samāpya āgantukāt daivatāt purastāt “mā pragāmeti” mūktama-
    khaṇḍitaṃ śastvā'nyasminnāgantuke taddaivatānāṃ nividaṃ
    dadhyāt . 6 a0 6 ka0 . 1 savanāryasya somasya savane
    samāpte atireke somātirekasaṃjñā . sa ca stutaśastro-
    pajanano bhavati tatra chandogaiḥ stotavyaṃ, bahvṛcaiḥ śastavyam .
    2 tatra prātaḥsavane stotriyānurūpayājyākathanam . 3 gāya-
    tryā vaiṣṇavyā yajanaṃ veti vikalpaḥ . 4 gāṇagāri-
    mate indrāvaiṣṇavyā yajanam . 5 “aindrāvaiṣṇavī” ca saṃ vāṃ
    karmmaṇetyādi” triṣṭupchandaskātra yajane grāhyā . 6
    mādhyandinamavane stotriyānurūpayoḥ yājyāyāśca uktiḥ .
    7 tṛtīyasavane yadyagniṣṭome somātirekaḥ tadā ukthyaṃ
    kuryyāt . yadyukthye somātirekastadā ṣoḍaśinaṃ kuryyāt
    yadi ṣoḍaśini tathā syāt tadā'tirātraṃ kuryyāt
    ityuktiḥ . 8 ātirātrāccet somātirekastadā pratatteityādi
    stotriyānurūpau kṛtvā mādhyandinasavanavat śeṣakaraṇam .
    9 māthyadinīyayājyātrayam 6 a0 7 ka0 . 1 krīte
    some naṣṭe dagdhe vā prāyaścittavidhiḥ . 2 sado'pidhā-
    nāni havirdhānāni amantrakaṃ kuryuriti pūrvvapakṣaḥ . 3 sama-
    ntrakaṃ vā tadācaraṇamiti siddhāntaḥ . 4 somena yāgasiddhiri-
    tyato'nyasomavidhānena somābhiṣavaḥ . 5 somāntarālābhe
    pūtikā phālgunāni vā saṃsṛṣṭānthabhiṣuṇuyuḥ . (pūtikā soma-
    sadṛśī latārūpā phālgunāni ca stambarūpā oṣadhibhedā
    abhiyuktopadeśena svarūpatojñeyāḥ) . 6 phācchanālābhe
    dūrvvādisaṃsṛṣṭapūtikāgrahaṇam . 7 dīkṣāsvakṛtāsu krītasoma-
    nāśe ā somanāśāt dīkṣākālavarddhanam upasatsu jātāsu
    somanāśe upasatkālavarddhanam . tatra sarvvatra pradhānakā-
    ddhānurodhena kālavarddhanan . kālavarddhane'pi somālābhe
    pratinidhinā pradhānakālamadhye yāgasamāpanam
    ityekaḥ pakṣaḥ . bhūḥ svāheti prāyaścittaṃ kṛtvārabdhaṃ
    prayogaṃ visṛjya somaṃ sampādya punaryāgakaraṇamiti siddhānta
    pakṣaḥ . 8 sutyāsu naṣṭe some tadalābhe prati-
    nidhiprayogakaraṇameva na tatrāharvṛddhiḥ prayogatyāgoveti
    siddhāntaḥ . prātaḥsavane some naṣṭe pratinidhidravyama-
    miṣutya tadrasena pratiduhomiśraṇam (sadyodugdhaṃ payaḥ
    pratidhuk) . 10 mādhyandine tatra pakvapayomiśraṇam .
    11 tṛtīyasavane pūrvvavat dadhimiśraṇam . 12 phālgunā-
    nāṃ pratinidhitvena grahaṇe śrāyantīyaṃ sāma brahma-
    sāma bhavati vāravantīyañca yajñāyajñīyasthāne .
    13 brahmasāma tu tatraviṣaye śrāyantīyaṃ sāma yajñāyajñīyaṃtu
    yathoktameveti ekamatam . 14 pratinidhinā udavasānī-
    yānta yajñaṃ samāpya tasmāddeśādudavasāya somaṃ sampādya
    punaryāgaḥ kāryyaḥ . 15 punaḥ prayoge punardakṣiṇā . 16 yadyu-
    pātte'pi pratinidhau yāgāt prāk somalābhaḥ tadā-
    pratinidhidravyatyāgena yathoktameva somena yajanam pratini-
    dhinimittāni somaśrapaṇādīni na bhavanti . yadā punara-
    hargaṇeṣu mukhyāsambhavāt pratinidhinaivaikamahaḥ kriyate
    tadā satraprayogaṃ samāpya udavasāya tadevāhaḥ punaḥ
    prayuñjīran tathā ca ārabdhaṃ phalasādhanaṃ yajña prayujya-
    samāpyaitat karttabyaṃ nāvāntaramekasyāhnaḥ prayogaḥ ekā-
    heṣu pratinidhāvupātte pratinidhinaiveṣṭvā punaryāgaḥ . 16 sū0
    6 a0 8 ka0 . 1 dīkṣitānāṃ madhye kasyacit vyādhyā-
    dyupatāpe prāyaścittavidhānam . 2 jīvānāmasthatā ityādi
    mantracatuṣṭayena yā oṣadhīriti sṛktena ca pīḍitaṃ
    snapayitvānumārjanaṃ kāryyam etatsarvvaṃ brahmaṇā kāryyam .
    3 anumārjane mantrabhedāḥ . 4 evamupataptasya karmmaṇi kṛte
    sarveṣāṃ yathāsthānaṃ gatiḥ . 5 tasminnimitte trātāra-
    mindramityādyā ṛk tārkṣyakāryyaṃsyādyā bhavati . 6 tasmin
    vaiśvadevasūktādijapaḥ kāryyāntarañca . 7 roganivṛttau yatho-
    padiṣṭatayā prakṛtyaiva sarvvaṃ kāryam . 7 sṛ0 6 a0 9 ka0 .
    1 mṛte tasmin atīrthena nirgamayya avabhṛtārthaṃ saṅkalpite
    deśe mṛtasya pretālaṅkārādikaraṇam . 2 mṛtasya kaśaśmaśru-
    lomanakhavāpanam . 3 uśīreṇānulepanam . 4 nalakṛta-
    mālāparidhāpanam . 5 pretasya dehasthāntrāṇi niḥpurīṣāṇi
    kṛtvā pṛṣadājyena pūrayitvā punardehe bandhanīyānī
    tyekamatam . 6 mṛtasya vāsasā veṣṭanaprakāraḥ . 7 tasyaiva
    vastrasyaikadeśasya pretakriyādhikāriṇā grahaṇam . 8 pratesyā-
    gnīn dvayoraraṇyoḥ samāropya devayajanasya bahirvedipretamā-
    nīyāgniṃ mathitvā vihṛtya tatraiva daheyuḥ . 9 anāhitāgne-
    raupāsanarūpeṇā''hāryeṇa dāhaḥ . 10 dīkṣitasya patnīmara-
    ṇe'pi laukikāgninā dāhaḥ . āhitāgnerapi sarvā-
    dhāne laukikāgninaiva patnyā dāhaḥ . aupasanāgnisattve
    tu tena dāha iti bhedaḥ . 11 pretadāhadeśādāgatya pūrvā-
    parībhūtāhaḥsamāpanaṃ yathāvihitaṃ kuryyuḥ . 12 dī-
    kṣitadahanottaraṃ śāstrānuvacanābhiṣṭavanasaṃstavaneṣu viśe-
    ṣoktiḥ . 13 śmaśānāyatane paritaḥ karttavyabhedaḥ .
    14 hotuḥsvasthānāt paścādupaveśanam . 15 tatra adhva-
    ryyorupaveśanaprakāraḥ . 16 tatra āyaṃ gaurityādiṣu ṛkṣu
    upāṃśustutipradarśanam . 17 stavanottaraṃhotuḥ kartta-
    vyam . 18 . 19 . tatra yamadṛṣṭāntatayā prehiprehītyādi
    sūktajapaḥ . 20 anudravaṇāsthisañcane kṛtvā yathāsana-
    mṛtvijāmāsādanam . 21 teṣāṃ bhakṣaṇaprakārādi . 22
    dīkṣitasya mṛtyudine uktaprakāraṃ karmma samāpya saptadaśastomaṃ
    trivṛtpavamānakaṃ rathantarapṛṣṭhamagniṣṭomasaṃsthaṃ vṛhadrathantaraṃ
    dīkṣitamaraṇanimittaṃ satramadhye satriṇaḥ kuryyuḥ . 23 ukte
    ahni samāpte etānyasthīni avabhṛtakāle avabhṛtārthaṃ saṃṅka-
    lpitāsvapmu kumbhena saha kṣipeyuḥ etasya mṛtasya tada-
    hariti vadantaḥ sarve satriṇaḥ kuryyuḥ . 24 mṛtasya dāhā-
    dārabhya kāryyāntaropadeśaḥ . 25 śeṣasamāpane mṛtasya saṃkhyā-
    pūraṇāya tatsannikṛṣṭaṃ dīkṣayitvā satrasamāpanaṃ kuryyuḥ
    26 gṛhapatau mṛte tadahaḥpravṛttaṃ samāpyāvabhṛthaṃ
    kṛtvā sadodagdhvā ca satrādutthānaṃ bhavati na punaḥ śeṣa-
    samāpanam . 27 gṛhapaterapi asthisaṃñcaṣādayaḥ pūrvveṇatulyāḥ
    kāryyāḥ . 28 ekāheṣu yajamānasya pūrbdhāsane tasya tasya
    śayanam . 29 mṛtasya gṛhapateḥ vahantīṣu apsu avabhṛtha
    karmma kṛtvā pretasya tatra nikṣepaḥ evamālekhanasya ācā
    ryyasyoktiḥ . 30 āśmarathyamate tasya yajñapātraiḥ saha-
    dāhaḥ . 31 etatpakṣe ayameva avabhṛthonānyaḥ .
    6 a0 10 ka0 . 1 somayāgasya agniṣṭomo'tyagni-
    ṣṭoma ukthyaḥ ṣoḍaśī vājapeyo'tirātro'ptoryāma iti
    sapta saṃsthāḥ . 2 tāsāṃ madhye yāmupayanti tasyānte yajñapucchaṃ
    nāma karmma karttavyam . 3 yajñapucchasya prakāraḥ . tatra
    sūktavākapraiṣasya uttamatvam . 5 tatra puroḍāśakaraṇaṃ
    taddevatā ca . 6 savanīyasya paśoḥpaśupuroḍāśapakṣe avīvṛdhetāṃ
    puroḍāśairiti vacanamityuktiḥ . 7 savanīyaiḥ kārmmabhiḥ
    indravṛddhiḥ paśupuroḍāśena paśudevatāvṛddhiḥ . 8 śaṃyu-
    vākādūrddhvaṃ hāriyojanaṃ kāryyam . 9 hāriyojanasya anu-
    vākyāpraiṣayājyāḥ . 10 ahargaṇeṣu antyeṣvahaḥsu ukte
    eva yājyānuvākye . 11 ahargaṇeṣvantyebhyo'nyāni, teṣāṃ ca
    pratīkoktiḥ . 12 sārasvatasatrādiṣu yāni sutyāni sautyā-
    hobhiruttaravanti teṣvantyeṣvanuvākyā . 13 hāriyo-
    jane maitrāvaruṇasya anuvaṣaṭkārāt prākatipraiṣanāmaka-
    praiṣakathanam . 14 atirātre te'śvaḥ ityatra te'dyeti
    prayogaḥ . 15 vakṣyamāṇe śvaḥsutyāmityatra adya sutyā-
    miti prayogaḥ . 16 āgnīdhraḥ atipraiṣasyāntaṃ śrutvā
    yajñaḥ śvaḥ mutyāmityādi mantraṃ vadet 6 a0
    11 ka0 . 1 unnetrāhṛtaṃ drauṇakalaśamiḍāmiva pratigṛhyo-
    pahavamiṣṭvā droṇakalaśasthasomamavapaśyet . 2 śastuḥ prāṇabhakṣa
    mantraḥ harivata ityādi . droṇakalaśasthamomaṃ gṛhītvā
    mantrābhyāṃ mukhahṛdathamabhimṛśya yena pathā sadohavi-
    rdhānaṃ vā gataḥ tena pathā tatra pratinivṛttiḥ . vini-
    sṛptāhutināmakau homau kuryyāt tatra homamantrau ca .
    3 ṣaḍbhirmantraiḥ āhavanīye ṣaṭṣaṭśakalābhyādhānam .
    te ca devakṛtasyainasaityādayaḥ sūtroktāḥ ṣaṭ . 4 droṇa-
    kalaśāddhānāgṛhītvā paśyeyuḥ tatra mantraḥ āpūryyā ityuktiḥ
    4 tuṣṇīmavaghrāya tā dhānāḥ antaḥparidhideśe nivapeyuḥ .
    āhavanīyadeśāt sarve dakṣiṇāvṛtaḥ pratyetyāgnīghrīyaṃ
    gaccheyuḥ vinisṛptāhutiparyyantametat sarvaṃ sarve kuryuḥ .
    7 tāṃścamasān gatvā ārdradūrvājātīyāni niṣpīḍya
    svesve camaseṃ'ntarā prakṣipya sarve camasinaḥ svān svān
    camasān dūrvādirasayuktān gṛhītvā prokṣitābhiradbhiḥ svaṃ
    khamātmānaṃ dakṣiṇaiḥ pāṇibhirapradakṣiṇaṃ paryukṣeran . 8 savyai
    rvā pāṇibhiḥ pradakṣiṇaṃ paryukṣeran . 9 tatra paryukṣaṇe gāthā-
    mantraḥ . 10 pitrāditrayajīvane naitā gāthā pāṭhyāḥ nāpi
    paryukṣaṇaṃ kuryyuḥ tadvarjaṃ sarvaṃ sarve kuryuḥ . 11 avadhrāṇā-
    bhimarśanamantrāḥ . 12 sayajamānartvijāṃ parasparasya hasta
    grahaṇe mantrāḥ 6 a0 12 ka0 . 1 patnīsaṃyājaiścaritvā-
    patnyai vedapradānādi pūrṇṇapātraniyananāntaṃ karmma kṛtvā
    vedastaraṇaṃ kṛtvā'kṛtvā vā prāyaścittāni juhūyāt .
    2 pañcabhaktikasya sāmnonidhanarūpāmantyāṃ bhaktiṃ kṛtvā
    sarve'vabhṛthaṃ kuryuḥ . 3 jale kriyamāṇā iṣṭiravabhṛtheṣṭiḥ .
    tayā caraṇam . 45 atra viśeṣāḥ . asyāmiṣṭau prayā-
    jādyanuyājāntā nāsyāmiḍā na barhiṣmantau prayājānuyā-
    jāvapsu mantau tau ca gāyatrau . 6 tatra vāruṇaṃ haniḥ
    havirdoṣe sati yāgāvasare havirevotpādya yaṣṭavyam . 7
    sviṣṭikṛdyāge agnīvaruṇau devate ava te hoḍovaruṇa namo-
    bhiriti dve ṛcau tatra sādhanam . atra ca nigadābhāvāt
    agnīvaruṇāvādiśya sa tvaṃna ityṛcā yaṣṭavyam . 8 asyā-
    miṣṭau namovaruṇāya iti mantreṇa dakṣiṇānpādānudake
    nidadhyuḥ . 9 tatra ācamane mantratrayam . 10
    ācamanaprakāraḥ . 11 śaucāṅgamācamanaṃ kṛtvā snānā-
    ṅgamācamanaṃ kṛtvā āsnāyuḥ tatra mantrāḥ . 12 adīkṣitā-
    nāmuktamantrairāplāvanaṃ vā'bhyukṣaṇaṃ vā . 13 unnetā sva-
    śāsvoktavidhinā sarvvānudakadāduttārayet . 14 unne
    trā unnīyamānāḥ unnetarityādi mantraṃ japeyuḥ . 15 uda-
    kāduttīrya udvayaṃ tamasa ityādi mantraṃ japeyuḥ . 16 ita
    ūrddhaṃ saṃsthājapaparyyantaṃ hṛdayaśūlena samānaṃ tathā ca
    anavekṣamāṇāḥ ityādayaḥ samidādhānāntāḥ sarvvaiḥ
    kāryyāḥ . 17 apavṛttakarmmāṇaḥ saṃsthājapaṃ kuryyuḥ 17 sū0
    6 a0 13 ka0 . 1 gārhapatye udayanīyayā caraṇam .
    2 sā ca prāyaṇīyayā tulyā . 3 sarvvasāmye'pi ayaṃ
    viśeṣaḥ . tatra catasra ājyahaviṣodevatā aditiḥ
    pañcamī caruhatiḥ pathyā svastistatra prathamā iha
    caturthī bhavatīti . 4 yājyānuvākye ca viparīte tatra yā
    yājyā sā iha anuvākyā . tatrānuvākyā iha yājyā .
    5 prāyaṇīyāyāḥ karttāra evātra karttāraḥ . 6 saṃyā-
    jyāyā aikarūpyaṃ na yājyātvena vaiparītyam . 7 udaya-
    nīyāyāṃ samāptāyāṃ maitrāvaruṇadaivato'nūbandhyaḥ paśuḥ .
    8 sadasi āsīnairhotrādibhiḥ paśuḥ kāryyaḥ sa ca vāruṇīya
    ityeke 9 uttaravedisamīpe āsīnaistaiḥ kāryya
    ityeke . 10 tatra naimittikaḥ karmmabhedaḥ . anūvandhyyapaśo-
    rvapāyāṃ hutāyāṃ yadyekādaśinyagrataḥ kṛtā tadā'gniṣo-
    māyīyeṇa sañcareṇa gatvā gārhapatye tvāṣṭreṇa paśunā caraṇam .
    11 tvāṣṭrapaśukaraṇaprakāraḥ . tvāṣṭraṃ paśuṃ yūpāñjanādi-
    kṛtvā utsṛjet ityekaḥ pakṣaḥ . 12 yadi adhvaryyava
    ājyena taṃ paśuyāgaṃ samāpayeyuḥ tadā hotāpi tathā kuryyāt
    13 ājyena samāpane aneke pakṣāḥ . brāhmaṇoktadiśā-
    vedyāḥ . 14 ājyena karaṇapakṣe paśuvat śabdaprayogaḥ . 15
    yadyatra deṣikā havīṃṣi anunirvapeyuḥ dhātā'numatiḥ rākā
    sinīvālī kuhūriti pañca devatāḥ . 16 tatra dhāturupasthāne mantra-
    bhedaḥ . 17 eṣāñca pañcānāṃ devya iti saṃjñā . devītvapakṣe sūryaḥ
    dyauḥ ūṣā gauḥ pṛthivīti pañca devatāḥ . 18 tatra sūryasya cā-
    turmāsyebhyo yājyānuvākyegrāhye . 19 anubandhyapaśudravyasyā-
    lābhe maitrāvaruṇīyā payasyā karttavyāḥ . 20 sā ca ājya-
    bhāgādiḥ vājināntā kāryyā . 21 karmmiṇo vājinaṃ bhakṣa-
    yeyuḥ . satraviṣaye sarve bhakṣayeyuḥ . 23 udavasanīyayā caraṇaṃ
    tatkaraṇaprakāraḥ . 24 prakṛtena jyotiṣṭomākhyena somena
    yajamānadakṣiṇīyayā dīkṣāṃ praviṣṭaḥ sa someneṣṭvā avabhṛtheṣṭau
    dīkṣonmocanaṃ kṛtvā tasmādutthita evānūbandhyāntaṃ prayogaṃ
    samāpya tadante'gnīnaraṇyoḥ samāropya udagdevayajanāt yo
    deśastasminnagnīnmathitvodavasānīyayā yajate ityeko'rthaḥ .
    aparastu yadi sarve dīkṣitāḥ syuḥ satrañceti dīkṣitā
    utyitā iti pāṭhaḥ karttavyaḥ samāsapāṭhe'rthasya durgamatvāt
    yadi sarve dīkṣitāḥ syustadā pūrvavadevānūbandhyāntaṃ karma-
    kṛtvā sarve svān svānāgnīn sve sve cāraṇīṣu pṛthak
    pṛthak samāropya pūrbavanmathitvā pṛthagevodavasānīyayā
    yajeranniti viśeṣato'rthaḥ . seyamudavasānīyā evaṃ-
    rūpā bhavati . punarādhāne yāmnātā iṣṭistadrūpā .
    sā ca avikṛtā avibhaktājya bhāgavikārā upāṃśutvarahitā
    kevalamagnidevatā . 6 a0 24 ka0

    ithaṃ pūrvārddhasya ṣaṣṭādhyāyīrūpasya pratisūtramabhidheyārthā
    darśitāḥ uttarārddhamapi ṣaḍadhyāyīrūpam bāhulyabhayāt tatra-
    tyapratisūtrapratipādyārthā na darśitā mūlagranthe dṛśyāḥ . saṃkṣe-
    peṇāyamarthastatratyaḥ . saptamāṣṭamādhyāyayoḥ satrādhikāreṇa
    itikarttavyatādidarśanam . navame ahīnekāhādhikāreṇa iti
    karttavyatākalāpaḥ . daśame rātrisatravivaraṇam . ekādaśe kāmanā
    viśeṣeṇa tadācaraṇam gavāmayanacaraṇañca . dvādaśegavāyamanasyaiva
    dinasaṅkalanādi . prāgasya caturadhyāyātmakatvoktiḥ prāmādikī .

    tadīyagṛhyasūtre pratipādyaviṣayā stāvadabhidhoyante .
    tatra prathamādhyāye . sthālīpākādyu pākarmmāntāni karmmāṇi .
    1 gṛhyavyākhyānapratijñā . 2 pākayajñaprakāraḥ .
    3 pākayajñaprakārasya traividhyopadeśaḥ . 4 etānyapi
    karmāṇi nityāni śrautaistulyāni āhitāgnerapītyuktiḥ .
    5 pākayajñānāmarthavādarūpaṃ brāhmaṇam . 1 a0 1 ka0 .
    1 sāyamprātaḥpakvahaviṣyahomaḥ . 2 devayajñaḥ . 3 svā-
    hākāreṇa baliharaṇam . 4 balipradānārhadevatānirṇayaḥ .
    5 dikṣu devatābhyo devatāpuruṣebhyo baliharaṇam . 6 madhye
    brahmaṇe brahmapuruṣebhyaśca baliharaṇam . 7 madhye viśvebhyo
    devebhyo baliharaṇam . 8 madhye, divase, divācāribhyo
    bhūtebhyo baliharaṇam . 9 rātrau, naktañcāribhyo bhūtebhyo
    baliharaṇam . 10 sarvvaśeṣe rakṣobhyo baliharaṇam .
    11 pitṛyajñe prācīnāvītī anyatra ninayādiṣu dakṣi-
    ṇāvītītyuktiḥ . 1 a0 2 ka0 . 1 vakṣāmāṇakarmmaṇāṃ homa-
    vidhiḥ . 2 pavitrābhyāmājyasyotpavanam . 3 pavitralakṣaṇo-
    tpavanayornirṇṇayaḥ . ājyahomeṣu paristaraṇaṃ kāryyaṃ vā na
    reti nirṇṇayaḥ . 5 pākayajñeṣu ājyabhāgau kāryyau vā na
    veti nirṇṇayaḥ . 6 dhanvantariyajñaṃ śūlagavañca varjayitvā
    sarveṣu pākayajñeṣu brahmā kāryyo vā naveti nirṇṇayaḥ .
    7 anādeśe nāmadheyena homaḥ . 8 anādeśe devatā-
    nirṇṇayaḥ . 9 ekabarhirādiyajñāḥ samānakālikāḥ .
    10 pūrvoktasya pramāṇārthaṃ yajñagāthodāharaṇam . 1 a0
    3 ka0 . 1 caulakarmmādīnāṃ kālavidhiḥ . 2 eke ācāryyāḥ
    sarvvasmin kāle vivāhamicchanti . 3 ājyahomaḥ .
    4 ṛgāhutayovyāhṛtyāhutayaśca . 5 ubhayāhutisamucca-
    yapakṣaḥ . eke anādeśāhutimicchantītyuktiḥ . 7 teṣā-
    māhutayaḥ . 1 a0 4 ka0 . 1 vaṃśaparīkṣā . 2 varaguṇakatha-
    nam . 3 kanyāguṇakathanam . 4 parīkṣāntaram . 5 kṣetrā-
    dyaṣṭamṛtpiṇḍaiḥ parīkṣā . 6 piṇḍānāṃ mṛdviśeṣakatha-
    nam . 1 a0 5 ka0 . 1 brāhmādyavidhavivāhoktiḥ . 1 a0
    6 ka0 . 1 vivāhe deśadharmmagrāmadharmmakuladharmmāṇāṃ kartta-
    vyatā . 2 janapadādidharmmasya sarvatra samānatvamityuktiḥ .
    3 pāṇigrahaṇavidhiḥ . putrakāminā aṅguṣṭhasya grahaṇam .
    4 duhitṛkāminā aṅgulergrahaṇam . 5 ubhayakāmināṃ
    aṅguṣṭhāṅgulisahitahastasya grahaṇam . 6 agnyudakakumbha-
    pradakṣiṇe vadhūjapyamantraḥ . 7 aśmārohaṇe ācāryyaja-
    pyamantraḥ . 8 lājahomaprakāraḥ . bhrātrādirdvirlājānāvapa-
    tītyuktiḥ . 9 varojāmadagnyaścet trirlājānāvapati .
    10 lājeṣu haviravadhāraṇam . 11 varakarttṛkamavadā-
    nam . 12 avadānasya sarvvatrātideśaḥ . 13 varakartṝka-
    homamantrāḥ . 14 amantrakaṃ śūrpapuṭena vadhūkartṛkaṃ
    lājadānam . 15 eke lājānopya paścātpariṇa-
    yamāhurityuktiḥ . 16 śikhāvimocanam . 17 dakṣiṇaśikhā
    vimocanam . 18 uttaraśikhāvimocanam . 19 sapta
    padīnamanam . 20 ubhayoḥ śirasi udakumbhasecanam .
    21 grāmāntaragamane antarā vasatiḥ . 12 dhruvārundhatyādiṃ
    dṛṣṭvā vāgvisarjanam . 1 a0 7 ka0 . 1 yānārohaṇamantraḥ .
    2 nāvārohaṇamantraḥ . 3 udakāduttāraṇamantraḥ . 4 vadhūryadi
    roditi tadā ṛgviśeṣaṃ japet . 5 vivāhāgniṃ gṛhītvā
    gantavyam . 6 deśavṛkṣacatuṣpathādau japyamantraḥ . 7 pathikā
    īkṣakāḥ santi cet tadīkṣaṇamantraḥ . 8 gṛhapraveśa-
    mantraḥ . 9 upaveśanadadhiprāśanahṛdayāñjanādayaḥ . 10 vi-
    vāhāvadhi brahmacaryyadhāraṇādiḥ . 11 trirātraṃ dvādaśa-
    rātraṃ vā brahmacaryyadhāraṇam . 12 saṃvatsaraṃ vā brahma-
    caryyadhāraṇam . 13 vratānantaraṃ vadhūvastradānam . 14 brāhma-
    ṇebhyo'nnadānam . 15 svastivācanam . 1 a0 8 ka0 .
    1 pāṇigrahaṇaprabhṛtigṛhyāgniparicaraṇam . 2 agnau
    naṣṭe prāyaścittaṃ kṛtvā punaragniparigrahaṇam . 3 eke
    agnyupaśāntau patnyā upavāsaṃ vadantītyuktiḥ . 4 tadagnipa-
    rigrahaṇaṃ agnihotravidhānenetyuktiḥ . 5 homādikālavya-
    vasthā . 6 homadravyāṇi . 7 uktadravyābhāve dravyāntaraprati-
    nidhiḥ . 8 sāyamprātarhomaḥ . 1 a0 9 ka0 . pārvvaṇasthālī-
    pākaḥ . 2 bhojananiyamaḥ . 3 idhmabarhiṣorvvandhanam .
    4 taddevatā . 5 kāmyadevatā . 6 śūrpamuṣṭinirvva-
    paṇam . 7 śūrpamuṣṭiprokṣaṇam . 8 avaghātaprakṣālanenā-
    nekatra śrapaṇāni . 9 ekatra śrapaṇaṃ vā . 10 nānāśrapaṇa-
    prakāraḥ . 11 ekatra śrapaṇaprakāraḥ . 12 ājyo-
    tpavanādiḥ . 13 āghārājyabhāgau sviṣṭikṛddhomaśca .
    14 āgneyādihomaḥ . 15 ājyabhāgayoryajñacakṣurūpa-
    tvam . 16 yajñapuruṣasya upaveśananiyamaḥ . 17 agne-
    ruttarapūrvvadeśe homaḥ . 1 8 haviḥsthāpanadeśaḥ . 19 paścādvartti-
    homanirṇayaḥ . 20 sviṣṭikṛddhomaniyamaḥ . 21 sviṣṭakṛddhome
    haviḥśeṣābhāvaḥ . 22 sviṣṭikṛddhomamantraḥ . 23 pūrṇapātranina-
    yanam . 24 pūrṇapātraninayanakālaḥ . 25 pākayajñatantram .
    26 dakṣiṇādānam . 1 a0 10 ka0 . 1 paśukalpaḥ . 2 praśūpa-
    smarśanam . 3 paśuprokṣaṇam . 4 paśuninayanam . 5 mantra-
    varjam paśuninayanam . 6 ulmūkāharaṇam . 7 śāmi-
    troktiḥ . 8 paśvanvārambhaṇam . anvārambhe karttṛkathanam .
    10 vapāhomaḥ . 11 sthālīpākaśrapaṇam . 12 paśvava-
    dānaṃ sthālīpākahomaśca . 13 avadānasahitahomo vā .
    14 pratyekāvadāne dvirdviravadānam . 15 tūṣṇīṃ hṛdaya-
    śūlācaraṇam . 1 a0 11 ka0 . 1 caityayajñe sviṣṭi-
    kṛtaḥ prāk baliharaṇam . 2 videśasthacaityapakṣe palāśa-
    dūtena baliharaṇam . 3 bhayasambhāvanāyāṃ dūtāya śastra-
    dānam . 4 nadyantarā cet plavadānam . 5 dhanvantari-
    caityaścetpurohitāya baliharaṇam . 1 a0 12 ka0 .
    1 puṃsavanam, anavalobhanañca . 2 tṛtīyamāse puṣyanakṣatre
    upoṣya tulyavarṇṇāvatsāyāgordadhimātrayā prāśanam . 3 praśna-
    vacanam . 4 triḥprāśanam . 5 dūrvārasasya nāsikāyāṃ
    secanam . 6 nastastaddharaṇam . 7 hṛdayasparśamantraḥ . 1 a0
    1 3 ka0 . 1 sīmantonnayanaṃ karmma . 2 tasya kālanirṇayaḥ .
    3 homamantraḥ . 4 sīmantavyūhanam . 5 caturdhā vyūhanam .
    6 vīṇāgādhakapreṣaṇam . 7 geyagāthākathanam . 8 brāhmaṇyo
    yadbrūyustadācaraṇam . 9 dakṣiṇādānam . 1 a0 14 ka0 .
    1 jātakarma . 2 medhājananajapaḥ . 3 aṃsasparśanam .
    4 nāmakaraṇam . 5 nāmalakṣaṇam . 6 caturakṣaraṃ vā nāma .
    7 nāmni kāmanābhedenākṣaranirṇṇayaḥ . 8 puṃnāmadheyāni yugmā-
    kṣarāṇi . 9 strīnāmadheyāni ayugmākṣarāṇi . 10 yena
    nāmnā upanītaḥ tenābhivādanaṃ kuryyāt . 11 mūrddhāvaghrāṇe
    mantrajapaḥ . 12 kumāryyā amantrakaṃ karmma . 1 a0 15 ka0 .
    1 annaprāśanam . 2 ajamāṃsānnāśanam . 3 tittirimāṃ-
    sānnāśanam . 4 ghṛtaudanānnāśanam . 5 annāśanamantraḥ .
    6 kumāryyā amantrakam . 1 a0 16 ka0 1 caulaṃ karma .
    2 pūrṇāpātrādhānam . 3 kumārāvasthānaṃ dravyāsādanañca .
    4 kuśapiñjūlahastakumārapitravasthānam . 5 brahmā vā
    kuśapiñjūlāni dhārayet . 6 apāṃ ninayanamantraḥ .
    7 śiraundanamantraḥ . 8 kuśapiñjūlanidhānamantraḥ .
    9 teṣu tāmrakṣurasthāpanamantraḥ . 10 keśacchedanamantraḥ .
    11 keśasthāpanam . 12 dvitīyasya tṛtīyasya mantrau .
    13 caturthasya mantraḥ . 14 evamuttaratastrirvāram . 15 kṣura-
    dhāraśodhanamantraḥ . 16 nāpitānuśāsanam . 17 keśa-
    sanniveśakaraṇam . 18 kumāryyā amantrakam . 1 a0 17
    1 godānaṃ karmma . 2 tatra kālanirṇayaḥ . 3 mantre
    keśaśabdeṣu śmaśruśabdakaraṇam . 4 śmaśruvapanam . 5 kṣu-
    radhāraśodhane viśeṣamantraḥ . 6 nāpitānuśāsanam .
    7 ācāryāya dānaprārthanā . 8 gomithunadakṣiṇā-
    dānam . 9 saṃvatsaravratācaraṇādeśaḥ . 1 a0 18 ka0 .
    1 upanayanam . aṣṭame varṣe brāhmaṇasya . 2 garbhāṣṭame
    varṣe vā . 3 ekādaśe varṣe kṣatriyasya . 4 dvādaśe vaiśyasya .
    5 ā ṣoḍaśāt brāhmaṇasya nātītaḥ kālaḥ . 6 ā dvā-
    viṃśāt kṣatriyasya, ā caturviṃśāt vaiśyasya . 7 ata ūrddhvam
    acīrṇaprāyaścittān nādhyāpayet . 8 saṃvītacarmani-
    rṇayaḥ . 9 paridheyavāsonirṇayaḥ . 10 mekhalāvikāraḥ .
    11 jātibhede mekhalānirṇayaḥ . 12 daṇḍādhikāraḥ .
    13 jātibhede daṇḍanirṇayo daṇḍaparimāṇañca . 1 aṃ0 19
    ka0 . 1 sarve daṇḍāḥ sarveṣāṃ vā bhavanti . 2 ācāryyā-
    ntike upaveśananirṇṇayaḥ . 3 brahmacāriṇa upaveśananirṇṇayaḥ .
    5 sāṅguṣṭhāpāṇigrahaṇam . 5 pāṇignahaṇamantraḥ . 6 ādi-
    tyāvekṣaṇam . 7 tatra japyamantraḥ . 8 pradakṣiṇāvarttanam .
    hṛdayasparśanam . 10 amantrakaṃ samidādhānam . 1 a0
    20 ka0 . 1 ekamate mantreṇa samidādhānam . 2 mukha-
    mārjjanam . 3 tejasā mārjanam . 4 sāvitryupadeśaprārthanā .
    5 sāvitryupadeśaḥ . 6 sāvitrīvācanam . 7 brahmacāriṇo
    hṛdayadeśe ūrddhvāṅgulisthāpanaṃ mantraśca . 1 a0 21 ka0 . 1 brahma-
    caryyādeśaḥ . 2 brahmacaryyādeśamantraḥ . 3 vedabrahmacarya-
    kālanirṇṇayaḥ . 5 vedagrahāṇāntaṃ vā brahmacaryyaṃ bhavati .
    5 bhikṣākālanirṇṇayaḥ . 6 sabhidādhānakālanirṇṇayaḥ .
    7 prathamabhikṣānirṇayaḥ . 8 bhikṣāmantraḥ . 9 bhaikṣyamāhṛtyā-
    cāryyāya nivedanam . 10 pākayajñaḥ . 11 āghārājya-
    bhāgāntahomamantraḥ . 12 sāvitryā dvitīyam . 13 mahā-
    nāmnyādihomaḥ . 14 ṛṣibhyastṛtīyam . 15 sauviṣṭikṛtaṃ
    caturtham . 16 vedasamāptivācanam . 17 brahmacaryyavrata-
    dhāraṇam . 18 medhājananam . 19 udakambhābhiṣeka-
    vācanam . 20 vratādeśaśeṣaḥ . 21 anupetasya
    vidhiviśeṣaḥ . 22 upetasya vidhiḥ . 2 3 kṛtama-
    kṛtañca . 24 godānamanūktam . 25 kālo'niruktaḥ .
    26 prāyaścittārthe sāvitryantaram . 1 a0 22 ka0 .
    1 ṛtviglakṣaṇam . 2 eke yuvānaṃ vadanti . 3 varaṇa-
    nirṇayaḥ . 4 varaṇaviśeṣanirṇayaḥ . 5 sadasyavaraṇam .
    6 varaṇaviśeṣaḥ . 7 hotṛvaraṇamantraḥ . 8 brahmavaraṇa-
    mantraḥ . 9 adhvaryvādivaraṇamantraḥ . 10 hotṛpratijñā .
    11 brahmapratijñā . 12 aparapratijñā japyamantraśca . 13 yājya-
    lakṣaṇam . 14 . 15 . 16 . 17 . 18 āyājya
    nirṇayaḥ . 19 somapravākapraśnaḥ . 20 kalyāṇaiḥ saha saṃprayogaḥ .
    21 tatra niṣiddhāni . 22 ājyāhutihomaḥ . 23 anā-
    hitāgnigṛhyaśeṣaḥ . 1 a0 23 ka0 1 ṛtvije madhu-
    parkāharaṇam . 2 evaṃ gṛhāgatāya snātakāya, vivā-
    hārthine . 3 rājñe upasthitāya . 4 ācāryyaśvaśura
    pitṛvya mātulebhyaḥ . 5 madhuparkasvarūpanirṇṇayaḥ . 6 sadhva-
    lābhe ghṛtadravyapratinidhiḥ . 7 āsanapādyārghācasanīyāni
    gāñca tristrirvedayet . 8 āsanagrahaṇe mantraprakārau .
    9 pādaprakṣālananirṇayaḥ . 10 vāmapādādiprakṣālanam .
    11 arghyagrahaṇam . 12 arghya grahaṇamantraḥ .
    13 madhuparkekṣaṇamantraḥ . 14 madhuparkagrahaṇādimantrāḥ .
    15 triruddharaṇam . 16 madhuparkabhojanam . 17 sarvva-
    bhakṣaṇaniṣedhaḥ . 18 tṛptiniṣedhaḥ . 19 avaśiṣṭamadhuparka-
    prakṣepaḥ . 20 sarvvabhakṣaṇaṃ vā . 21 ācamanam . 22 dvi-
    tīyācamanam . 23 ācāntodakāya godānam . 24 ā-
    lambhanapakṣe japo'nujñā ca . 25 utsargapakṣe utsa-
    rgamantraḥ . 26 madhuparkāṅgaṃ bhojanamamāṃsaṃ na bhavati .
    1 a0 24 ka0 .

    2 adhyāye . 1 śravaṇākarmmakālaḥ . 2 saktukalaśa-
    darvvīsthāpanam . 3 divākṣatadānādi . 4 astamite
    sthālīpākahomaḥ . 5 avasthānanirṇayaḥ . 6 puroḍāśo-
    parihomaḥ . 7 dhānāñjalihomaḥ . 8 hutaśeṣasya pratipattiḥ
    9 sarpabaliharaṇam . 10 pradakṣiṇopaveśane paridāna-
    mantraśca . 11 amātyāya paridānam . 12 paridānānta-
    ram . 13 balimātmānaṃ cāntarā na vyaveyuranye . 14 sāya-
    mprātarbaliharaṇam . 15 prakārāntarabaliharaṇam . 2 a0
    1 ka0 āśvayujyām āśvayujīkarmma . 2 sthālīpāka-
    homaḥ . 3 pṛṣātakahomaḥ . 4 āhitāgreḥ āgrahaya-
    ṇantretāyāṃ sthālīpākaśca . 5 anāhitāgnerlaukike'gnau-
    2 a0 2 ka0 . mārga śīrṣyāṃ caturddaśyām pratyavarohaṇa-
    karmma . 2 paurṇamāsyāṃ vā . 3 pāyasahomamantrau .
    4 sviṣṭikṛnniṣedhaḥ . 5 dhyānaṃ tanmantraśca . 6 punarjapya-
    mantraḥ . 7 amātyapraveśaḥ . vṛddhavṛddhatara praveśaḥ . 9 mantra-
    vido mantrajapaḥ . 10 utthāya trirjapyamantraḥ . 11 tridiṅmu-
    khānāṃ japabrāhmaṇabhojanasvastyayanāni, caturthajapyamantraśca
    12 svastyayanavācanam . 2 a0 3 ka0 . 1 aṣṭakākarmmakālaḥ .
    2 ekasyām aṣṭamyāṃ vā . 3 pūrvvadivase saptamyāṃ pitṛbhyo
    dānam . 4 tatra odanakṛṣarapāyasānāṃ śrapaṇam .
    5 catuḥśarāvaparimitadhānyaṃ piṣṭvā pūpaśrapaṇam . 6 mantrā
    ṣṭakairhomaḥ, yāvadbhiḥ kāmayeta tāvadbhirvvā . 7 paradine
    aṣṭamyām aṣṭakā, paśunā sthālīpākena vā . 8 anu-
    ḍuho yavasamāharedvā . 9 trayāṇāmapyasambhave agni-
    nā kakṣaṃ dahet . 10 yavasadāne kakṣadāhe manasā
    dhyānam . 11 caturṇāmekasyāpyanuṣṭhāne nānaṣṭakaḥ syāt .
    12 devatāvikalpapradarśanam . 13 vapāhomamantraḥ .
    14 sapta homamantrāḥ . 15 sviṣṭikṛti aṣṭamahomaḥ .
    16 brāhmaṇabhojanottaraṃ svastyayanavācanam . 2 a0 4 ka0 .
    1 ānvaṣṭakyaṃ taduttaranavasyāṃ kāryyam . 2 māṃsakalpādi . 3
    piṇḍapitṛyajñakalpatvapradarśanam . 4 pitṛbhyaḥ madhumanthavarjaṃ
    piṇḍaniparaṇam . 5 mātṛpitāmahīprapitāmahībhyaḥ surāca-
    mena piṇḍaniparaṇam . 6 avaṭasaṃkhyānirṇṇayaḥ . 7 pitrā-
    dipiṇḍasthānam . 8 mātrādipiṇḍasthānam . 9 bhrādrāparapa-
    kṣīyasaptamyādidinatraye karttavye sādhyāvarṣe uktadharmmāti
    deśaḥ . 10 kṛṣṇapakṣe ayugmāsu tithiṣu ānvaṣṭakyavat .
    māsi māsi pitṛbhya eva śrāddhaṃ karttavyaṃ na mātrādibhyaḥ .
    11 ānvaṣṭakye navāvarān bhojayet . 12 aśaktau sapta pañca
    trīn ekaṃ vā . 13 vṛddhikarmmaṇi pūrttakarmmaṇi ca yugmān
    bhojayet . 14 itaratra yugmabrāhmaṇabhojanam tilasthāne yava-
    dānañca . 2 a0 5 ka0 . 1 rathārohaṇāt pūrvvaṃ tat-
    sparśanamantraḥ . 2 akṣasparśanamantraḥ . 3 ārohaṇakramasta-
    nmantraśca . 4 raśmisparśanamantraḥ . 5 gamanapravarttamāneṣu
    ratheṣu japyamantraḥ . 6 śakaṭādyārohaṇe'pi tasya japaḥ . 7
    śakaṭādyaṅgasparśanamantraḥ . 8 nāvārohaṇamantraḥ . 9 navarathe
    viśeṣaḥ . 10 kuṭumbopayogidravyāharaṇam . 11 gṛhasamīpāga-
    manam . 12 rathāvarohaṇamantraḥ . 13 navarathāvarohaṇamantraḥ .
    14 tatra japyamantraḥ . 15 tatra punarjapyamantraḥ . 2 a0 6 ka0 .
    1 vāstuparīkṣā . 2 bhūmilakṣaṇam . 3 mūmeraparalakṣaṇam .
    4 bhūmeranyalakṣaṇañca . 5 virūḍhaduṣṭavṛkṣotpāṭanam . 6 mūmerucca-
    nimnatānirṇayaḥ . 7 bhojanagṛhasyānanirṇayaḥ . 8 tat-
    phalam . 9 sabhāgṛhasthānanirṇayaḥ . 10 tatphalam .
    11 tadaparasthānanirṇayaḥ 2 a0 7 ka0 . 1 vāstuparīkṣaṇa
    kramaḥ . 2 tatra khātakhananaṃ tatpūraṇañca . 3 praśastamadhya-
    magarhitavāstunirṇayaḥ . 4 astamite'rke jalaistatpūraṇam .
    praśastamadhyamagarhitanirṇayaḥ . 6 brāhmaṇavāstunirṇathaḥ .
    7 kṣatriyavāstunirṇayaḥ . 8 vaiśyavāstunirṇayaḥ . 9 bahu-
    halaiḥ vāstukarṣaṇam . 10 samacatuṣkoṇaṃ dīrghaṃ vā . 11
    vāstuprokṣaṇam . 12 avicchinnadhārayā prokṣaṇe mantraḥ .
    13 avāntaragṛhaprabhedanirṇayaḥ . 14 sthūṇānāṃ gartteṣu viśe-
    ṣavidhiḥ . 15 madhyamasthūṇāgartteviśeṣaḥ . 16 madhyamasthūṇā-
    gartte mantraḥ . 2 a0 8 ka0 . 1 vaṃśādhānānumantraṇam . 2 varśā-
    dhānamantraḥ . 3 maṇikapratiṣṭhāpanam . 4 tanmantrāntaravidhānam .
    5 maṇikasecanamantraḥ . 6 vāstudoṣaśamanam . 7 tatpro-
    kṣaṇam . 8 avicchinnajaladhārādānam . 9 sthālīpā-
    kaśrapaṇādi śivavācanañca . 2 a0 9 ka0 . 1 gṛhaprapadanam .
    2 vījavadgṛhaprapadanam . 3 tatkālanirṇayaḥ . 4 tatra homa-
    karmma . 5 anumantraṇam . 6 āyatīnāṃ gavāmanumantraṇe
    mantraḥ . 7 eke anyasūktamicchanti . 8 ayātīnāṃ gavā-
    bhanumantraṇe . 2 a0 10 ka0

    tṛtīyādhyāye pañcayajñādisannāhāntāni karmāṇi .
    1 pañcayajñapratijñā . 2 pañcānāṃ nāmakathanam . 3 pañcānāṃ
    svarūpakathanam . 4 teṣāmaharahaḥkarttavyatā . 3 a0 1 ka0 .
    1 svādhyāyavidhiḥ . 2 svādhyāyādhyayananiyamaḥ . 3 oṃ-
    pūrvvā vyāhṛtoḥ samastā brūyāt . 4 sāvi-
    tryadhyayananiyamaḥ . 3 a0 2 ka0 . 1 svādhyāyakramaḥ .
    2 adhyayane daivāhutinirṇṇayaḥ . 3 adhyayane paitrāhu-
    tinirṇṇayaḥ . 4 adhyayane kālāvadhinirṇṇayaḥ . 2 a0
    3 ka0 . 1 devatarpaṇam . 2 ṛṣitarpaṇam . 3 prāco-
    nāvītī . 4 ācāryyatarpaṇam . 5 pitṛtarpaṇam .
    dakṣiṇāvītī . 6 tithiviśeṣādau niṣedhavacanaṃ nityasvādhyā-
    yasyaiva, na brahmayajñasya . 7 brahmayajñānadhyāyaḥ 3 a0 4 ka0 .
    1 adhyayanaprārambhaḥ . 3 adhyayanakālanirṇṇayaḥ . 3 tatra
    kālā'ntaram . 4 ājyabhāgāhutiḥ . 5 dadhisaktu-
    homaḥ . 7 homamantraḥ . 7 tatrānye dvyṛcā mantrāḥ . 8 e-
    komantraḥ . 9 tatrāparomantraḥ . 10 devatāhomādimārja-
    nam . 11 japaniyamaḥ . 12 vyāhṛtisāvitrījapove-
    dārambhaśca . 13 utsargavidhiḥ . 14 adhyayanakālanirdeśaḥ .
    15 brahmacāridharmmayukto'dhīyīta . 16 brahmacāriṇāmapi
    adhyayanam . 17 samāvṛttojāyāṃ gacchedityeke . 18 pra-
    jotpattyarthaṃ jāyāgamanamapare . 19 upākaraṇakarmma . 20
    mādhyāṃ paurṇṇamāsyāṃ tatkaraṇam . 21 tatra sāvitryādi-
    tarpaṇam . 12 ācāryyāditarpaṇam . 23 tataḥ ṣaṇmāso-
    ttaramutsarjanakarmma . 3 a0 5 ka0 . 1 kāmyakarmma-
    sthāne pākayajñaḥ . puroḍāśasthāne caruḥ . 3 kāma-
    prāptiphalam . 4 naimittikahomaḥ . 5 homamantraḥ .
    6 aśubhasvapnadarśane upasthānamantraḥ . 7 tatra mantrāntaram .
    8 jṛmbhaṇādau japyamantraḥ . 9 agamanīyagamanādau ājya-
    homaḥ . 10 tatra samidādhānaṃ vā . 11 tatra mantra-
    japo vā . 3 a0 6 ka0 . 1 abhyudite'rke svapataḥprāyaṣṭittam
    2 tatra bhantracatuṣṭayam . abhinirmuktasya prāyaścittahomaḥ .
    3 sandhyopāsanam . 4 tatra sāyaṅkāle karttavyabhedaḥ .
    5 tatra prātarniyamabhedaḥ . 6 tatra kālanirṇayaḥ . 7 kapota-
    pāte homajapau . 8 arthārthaṃ gacchato homajapau .
    9 naṣṭaṃ vastu labdhumicchato homajapau . 10 mahāntama-
    dhvānaṃ gamiṣyato homajapau . 3 a0 7 ka0 . 1 samāva-
    rttanam . tatra ācāryyāya ātmane vā ekādaśadravyā-
    haraṇam . 2 ubhayoddeśyadravyālābhe ācāyyāyaiva dānam .
    3 samidāharaṇaniyamaḥ . 4 kāmanāviśeṣe saminnirṇayaḥ .
    5 ubhayakāmasyārdraśuṣkā samit . 6 samidādhānādi godā-
    nam . 7 mantrān ātmavācakān kuryyāt . 8 karañconmamardanam .
    9 snānāñjanavidhiḥ . 10 kuṇḍalabandhanam . 11 anu-
    lepanavidhiḥ . 12 sragbandhanam . 13 trānyavidhiḥ .
    14 chatrādānam . 15 vaiṇavadaṇḍādānam . 16 maṇyuṣṇī-
    ṣasamidhādānam . 3 a0 8 ka0 .

    tṛtīye 1 upadeśamantraḥ . 2 pratyṛcaṃ samidā-
    ghānam . 3 madhuparkeṇa pūjanam . 4 anujñāte samā-
    varttanasnānam . 5 vrataviśeṣaḥ . 6 niṣedhaviśeṣaḥ . 7
    niṣedhāntaram . 8 snātakasya māhātmyam . 3 a0 9 ka0 .
    1 gurave nāmakathanam . 2 upaveśanānujñā . 3 uccai-
    rnāmakathanam . 4 upāṃśukathane mantraḥ . 5 śiṣya-
    sya upāṃśukathane mantraḥ . 6 ācāryyajapyamantraḥ . 7 japā-
    ntaram anumantraṇañca . 8 tatpraśaṃsā . 9 pakṣiṇām ama-
    nojñā vācaḥ śrutvā japyamantraḥ . 10 mṛgasyāmanojñā
    vācaḥ śrutvā japyamantraḥ . 11 bhayaprāptau japyamantraḥ .
    3 a0 10 ka0 . 1 sarvvābhyodigbhyo bhayaprāptau japyamantro-
    homaśca . 2 tatra japyamantraḥ sūktaviśeṣaśca . 3 a0 11 ka0 .
    1 rājasannāhanam . 2 tatra japyamantraḥ . 3 rājñe kavacadāne-
    mantraḥ . 3 dhanurdāne mantraḥ . 5 rājñojapyamantraḥ .
    6 svīyajapyamantraḥ . 7 iṣudhidāne mantraḥ . 8 radhagamane
    japyamantraḥ . 9 aśvānumantraṇam . 10 iṣūnavekṣamāṇasya japya-
    mantraḥ . 11 saṃnahyamānarājajapyamantraḥ . 12 mārathināro-
    pyamāṇe nṛpe japyamantraḥ . 13 rājekṣaṇamantraḥ . 14 sauparṇa-
    mantraḥ . 15 anukrameṇa rathagamanam . 16 yuddhapradeśanirṇayaḥ .
    17 dundubhivādane mantraḥ . 18 vāṇatyāgamantraḥ . 19 yudhyamāne
    rājani purohitajapyamantraḥ . 20 tatrapunarmmantraḥ . 3 a0 12 ka0

    caturthādhyāye . āhitāgneḥ pīḍāpraśamanādiśantātī-
    yajapāntāni karmāṇi . 1 vyādhipīḍitasyāhitāgreḥ kartta-
    vyam . 2 grāmakāmatve pramāṇam . 3 grāme vāstavyatve pramāṇam .
    4 agadaḥ somādibhiriṣṭvā grāmaṃ praviśet . 5 aniṣṭvā vā
    grāmaṃ praviśet . 6 mṛtasyāhitāgneścitābhūmikhananam .
    7 khātasya nimnoccatānirṇayaḥ . 8 khātasya āyāmanirṇayaḥ .
    9 khātasya vistṛtiniyamaḥ . 10 khātasya adhonirṇayaḥ .
    11 śmaśānadeśanirūpaṇam . 12 tatsthānasya bahulauṣa-
    dhikatvam . 13 kaṇṭakivṛkṣādyudvāsanam . 14 dahana-
    lakṣaṇaśmaśānasya viśeṣavidhiḥ . 15 pretasya keśādi-
    vapanam . 16 barhirājyādisaṃsthāpanam . 17 pṛṣadājya-
    nayanam . 4 a0 1 ka0 . 1 agniyajñapātrādinayanam .
    2 pretanayanakarttṛnirṇṇayaḥ . 3 śakaṭādinā pretana-
    yanamityeke . 4 anustaraṇīpaśustrīnayanam . 5 anu-
    staraṇīṃ gāmāhureke kṛṣṇām ekavarṇṇāmajāmityapare
    8 paśoḥ savyabāhuvandhanaṃ kṛtvā ānayanam . 9 tadanu-
    amātyādonāmāgamanam . 10 dāhakarttuḥ karttavyabhedaḥ .
    11 dakṣiṇapūbadeśai āhavanīyanidhānam . 12 uttarapaścime
    gārhapatyanidhānam . 13 dakṣiṇa paścime dakṣiṇāgninidhānam .
    14 citāgnicayanam . 15 citāyāṃ pretasaṃveśanam .
    16 pretapatnīsaṃveśanam . 17 kṣatriyapretasya dhanuḥsave-
    śanam . 18 devarādinā patnyāutthāpanam . 19 tatra vṛṣale
    utthāpake karttrā, devare tenaiva mantrasya japaḥ . 20 dhanurapa-
    nayane mantraḥ . 21 punaḥ kartrutthāpakayormantrajapaḥ .
    22 dhanurbhaktvā kṣepaḥ . 4 a0 2 ka0 . 1 pātrayojanam .
    2 dakṣahaste juhūyojanam . 3 savye upabhṛtānayanam .
    dakṣe pārśve sphyasya savye'gnihotrahavanyā yojanam .
    5 uraḥ prabhṛtiṣu dhravādinidhānam . 6 nāsikayoḥ
    sruvādhānam . 7 ekāṃ sruvaṃ bhittvā nāsikādvaye
    yojanam . 8 karṇayoḥ prāśitrādhānam . 9 ekañcet
    bhittvobhayatra tannidhānam . 10 udare haviḥ pātrīnidhā-
    nam . 11 tatra samavattadhānacamasasaṃyojanam . 12 upasthe
    śabhyānidhānam . 13 araṇīsūrvoḥ, udūkhalamuṣale jaṅghayo
    rnidadhyāt . 14 prādadvaye śūrpanidhānam . 15 ekañcet
    chitvā nidhānam pūrvvavat . 16 āsecanapātre pṛṣadā-
    jyapūraṇam . 17 dṛṣadupalādyu payogadravyanidhānam .
    18 lohamṛṇmayādinidhānam . 19 anustaraṇyā vapāmut-
    khidya tatra pretasya śiromukhācchādanaṃ tanmantraśca . 20
    pretapāṇyorvukkayornidhānam . 21 hṛdaye hṛdayādhānam .
    22 pretapāṇyoḥ piṇḍyādhānamityeke . 23 vukkābhāve
    piṇḍyādhānabhityanye . 24 praṇītāpraṇayanānumantraṇe .
    25 dakṣiṇa jānupātena dakṣiṇāgnau caturājyāhutihomaḥ .
    26 pretasyorasi pañcamāhutihomamantraḥ . 4 a0 3 ka0 . 1 yugapa-
    dagniprajvālane preṣaṇam . āhavanīyasya prāk pretadehaprāptau
    pretasya svargalāṃkagatiḥ putraviśiṣṭarddhiśca phalam . gārhapa-
    tyasya tathātve pretasyāntarikṣalokaprāptiḥ putrasya vṛddhiśca
    phalam . dakṣiṇāgnestathātve pretasya manuṣyalokaprāptiḥ
    putrasya vṛddhiśca phalam . 5 yugapatprāptau sarvasamṛddhiḥ phalam .
    6 dahanamantraḥ . 7 dahanapraśaṃsā . 8 jānumātre garce'va-
    sthāya dāhottaramātivāhikaśarīramāsthāya dhūmena saha
    svargalokagamanam . 9 dāhakarttṛjapyamantraḥ pṛṣṭhato'nīkṣitvā
    sarveṣāṃ gamanañca . 10 sakṛtsnātvā pretāya jalā-
    ñjaliṃ dattvānyāni vāsāṃsi paridhāya divā ā-
    nakṣatradarśanāt tatrāvasthānam . 11 rātrau ādityamaṇḍalaṃ
    dṛṣṭvā gṛhaṃ praviśet . 12 gṛhapraveśe vṛddhādipūrvvāparanirṇayaḥ
    13 gṛhamāgatya aśmādīnāmupasparśaḥ . 14 tasmin dine
    annaṃ na paceran . 15 krītādyannena vartteran . 16
    sapiṇḍānāṃ trirātramakṣāralavaṇānnāśanam . 17 mahāguru-
    mṛtau dvādaśārātraṃ tathāśanaṃ dānādhyayanavarjanañca
    18 sapiṇḍeṣu daśāhaṃ dānādhyayanavarjjanam . 19
    upanetṛgurau asapiṇḍe'pi daśāhaṃ dvādaśāhaṃ vā'śau-
    cam . 20 adattāsu strīṣu mṛtāsu daśāham . 21
    ekadeśādhyāpakeṣu trirātram . 22 asapiṇḍajñātau
    trirātram . 23 dattāsu strīṣu trirātram . 24 ada
    ntajāte trirātram . 25 asampūrṇagarbhe trirātram . 26
    sahādhyāyiṣu mṛteṣu ekāham . 27 samānagrāmīye
    śrotriye ekāham . 1 asthisañcayanam . 2 strīpu-
    ruṣabhedena kumbhaniyamaḥ . 3 prokṣaṇamantraḥ . 4 sañcayane
    pūrvvāparanirṇṇayaḥ . 5 sañcayanānantaramavadhānanirṇṇaya .
    6 pāṃśuprakṣepaḥ . 7 pāṃśuprakṣepānantaram uttarāmṛcaṃ
    japet . 8 mṛtkapālena kumbhaṃ pidhāya pṛṣṭhato'navekṣaṃ pratyā
    gatyāpa upaspṛśya pretāya śrāddhadānam . 4 a0 5 ka0 . 1 mṛta-
    gurukasyānyatovā'pakṣīghamāṇapaśvādikasyāmāvasyāyāṃ śānti-
    karma . 2 kravyādāgniharaṇam . 3 catuṣpathe tadagniparityāgaḥ .
    4 pṛṣṭhato'nabavekṣaṇādi kṛtvā pratyāgatyāpa upauspṛśya keśā-
    dīn vāpayitvā navaghaṭādikuśapiñjūlāntakalpanam . 5 paca-
    nanāmāgnijananam . 6 agnidīpanam . 7 agnisecanam .
    8 anaḍuccarmmaṇyamātyārohaṇam (kartṛbhinnāḥ sarvve pumāṃ-
    saḥ striyaścāmātyāḥ) . 9 paridhiparidhānam . 10 āhuti
    catuṣṭayamantraḥ . 11 amātyāḥ striyaḥ taruṇatṛṇairnavanītaṃ gṛ-
    hītvā tenāṅguṣṭhopakaniṣṭhābhyāṃ cakṣuṣī āñjīran . 12 ajya-
    mānānāṃ strīṇāṃ karttrāvīkṣaṇam . 13 karttuḥ aśmābhimarśanam
    . 14 parikramaṇajapaḥ . 15 sviṣṭikṛdādisamāpanam . 16
    ahatavāsasācchādyopaveśanam . 17 ā udayādasvapanta
    āsīran . 18 homasamāpanam . 4 a0 6 ka0 . 1 śrādbhādhi-
    kāraḥ . 2 pārvvaṇakāmyavṛddhiśrāddhaikodiṣṭarūpaśrāddhe pātravipra-
    lakṣaṇasaṃkhye . 3 sapiṇḍīkaraṇabhinne yatheṣṭaṃ viprasaṃkhyā tatra
    tu trayāṇāṃ traya eva kāryyā iti bhedaḥ . 4 piṇḍapitṛyajñe
    uktānāṃ piṇḍaniparaṇādīnāṃ śrāddhe'tideśaḥ . 5 brāhmaṇāya
    jaladānam . 6 darbhāsanadānam . 7 punarjaladānam . 8 argha-
    pātre tilāvapanaṃ tanmantraśca . 9 pitryaṃ karmma apradakṣiṇaṃ
    kāryyam . 10 arghadānam . 11 arghadānāt pūrvvaṃ jala-
    dānam . 12 arghasthajalanivedanam . 13 arghānumantraṇaṃ-
    tanmantraśca . 14 arghyā āpo yasmin pātre ekīkṛtāḥ tat
    prathamapātraṃ noddharet . 4 a0 7 ka0 . 1 gandhādidānam .
    2 agnau karaṇānujñā . 3 pratyanujñā . 4 agnau karaṇa-
    homaḥ . 5 pāṇiṣveva bā homaḥ . 6 devapitṝṇāṃ krame-
    ṇāgnimukhapāṇimukhatve . 7 bhojanapātre'nnadānavidhā-
    nam . 8 hutaśeṣānnadānam . 9 bhojanapātre adhikānna-
    dānam . 10 bhojanāt tṛpteṣu pāṭhyamantraḥ . 11 piṇḍārthamannamuddhṛtya
    śeṣanivedanam . 12 anācānteṣu piṇḍaniparaṇam .
    13 ācānteṣu tadityeke . 14 brāhmaṇānujñānavikiradānam .
    15 astu khadheti pratyanujñānam visarjanañca . 4 a0 8 ka0 .
    1 atha śūlagavaḥ . 2 tasya kālādinirṇayaḥ . 3 paśu-
    nirūpaṇam . 4 paśulakṣaṇam . 5 kṛṣṇavinduyuktaḥpaśurityeke .
    6 jambusadṛśaṃ kṛṣṇaṃ kāmaṃ gṛhṇīyāt . 7 paśva-
    bhiṣekaḥ . 8 śira ārabhya pucchadeśaparyyantamabhiṣekaḥ . 9 paśū-
    tsargaḥ . 10 paśorvṛddhiparyyantaṃ pālanam . 11 tatra dig-
    nirṇṇayaḥ . 12 grāmadarśanāyogyadeśe pālanam . 13 arddharā-
    trādūrddhvamudite'rke vā kāle śūlagavaḥ kāryyaḥ . 14 yūpanisvananaṃ
    tatra paśubandhanañca . 15 prokṣaṇādi paśukalpena samānam .
    16 viśeṣastrayaṃ pātryā palāśena vā vapāhomaḥ . 17 harādi
    dvādaśanāmakaḥ homamantraḥ . 18 ugrādiṣaḍnāmako
    vā mantraḥ . 19 rudranāmako vā mantraḥ . 20 baliharaṇam .
    21 caturbhiḥ sūktaiścaturdiśamupasthānam . 22 sarvvarudrayajñetasyā-
    tideyaḥ . 33 sthālīpākavrīhīṇāṃ tuṣaphalīkaraṇānāṃ pucchaca-
    rmmaśiraḥpādānāmagnāvanuharaṇam . (sūkṣmakaṇāḥ phalīka-
    raṇāḥ) 24 śāṃvātyamate viśeṣaḥ . 25 aṅgāvadanasamaye
    śoṇitaninayanam . 26 saṃjñapanadeśebhūmau nipatitaṃ rudhiraṃ
    sarpebhya uddiśet . 27 sarvvaśabdānāṃ rudranāmadheya
    tvotyā tasya sarvātmatvam . 28 asyaiva sarvvā senāḥ .
    29 sarvvāṇyutkṛṣṭānyasyaivāṃśabhūtāni . 30 ityevaṃ vidaṃ
    yajamānaṃ rudraḥ prīṇāti . 31 asya karmmaṇo vaktārañca rudro
    na hinasti . 32 asya hutaśeṣaṃ na prāśnoyādekamatam .
    33 asya dravyāṇi grāmaṃ nāhareyuḥ . 34 nātrāganta-
    vyamiti puttrādīn pratiṣedhayet . 35 niyamena hutaśeṣaṃ
    prāśnīyāti siddhāntaḥ . 36 śūlagavasya phalāni 37 śūlaga-
    veteṣṭā anyaṃ paśumutsṛjet . 38 sarvvathānutsṛṣṭapaśurnaiva
    syāt 39 śūlagavanāmakena paśukarmmaṇā rahito na bhavet
    tena śūlagavasya nityatā . 40 śantātīyaṃ japitvā gṛha-
    praveśaḥ . 41 paśūpatāpe goṣṭhe asyaiva rudrasya yajanam .
    42 sthālīpākaṃ nidhāya sarvahutaṃ kuryyāt . 43 pratidhūmaṃ
    gavānayanam . 44 śantātīyaṃ japan paśūnāṃ madhyamiyāt .
    45 samāptijñāpanārtha ācāryyanamaskāraḥ . 4 a0 45 ka0

    āśvalāyanagṛhyapariśiṣṭapratipādyārthāḥ . 1 āca-
    manādi sāmānyāṅgam . 2 sandhyopāsanāṅgācamanādi .
    3 mārjanam . 4 pāpaśodhanam . 5 gāyatrīsvarūpādi .
    6 tasyā dhyānādi . 7 ācamanamantrādi . 8 mantrāṇā-
    mṛṣidaivatacchandāṃsi . 9 snānavidhiḥ . 10 mādhyandina
    snānavidhānam . 11 mantrasnānam . 12 vaiśvadevaḥ . 13
    svastivācanādi . 14 home sthaṇḍilādi . 15 sruksruvā-
    disammārgaḥ . 16 brahmaṇaḥ pañcakarmmāṇi . 17 pārvvaṇa-
    sthālīpākaḥ . 18 nityamaupāsanam . 19 punarā-
    ghānam . 20 anekabhāryyasya parataūḍhāyā dharmmabhāgitvam .
    21 kanyāvaraṇam . 22 upayamanādi . 23 anyonyā-
    valokanam . 24 ārdrākṣatāropaṇādi . 25 ṛtumatī-
    kṛtyādi . 26 jātakarmmādi . ityete 1 a0 gatāḥ

    2 adhyāye 1 grahayajñādi . 2 grahayajñasambhārādi .
    3 arccanāṅgāni . 4 arccanavidhiḥ . 5 āvāhanamantrāḥ .
    6 grahāṇāmadhidevatādi . 7 gaṇapatyādidevatāvāhanam .
    8 agnyupadhānādi . 9 yajamānābhiṣekaḥ . 10
    homavidhānādi . 11 bhojanavidhiḥ . 12 śayanādi-
    vidhiḥ . 13 śrāddhāni . 14 brāhmaṇaniyamaḥ .
    15 gandhādidānādipiṇḍapitṛyajñāntaṃ karma . 16 agnau
    karaṇādikarma . 17 piṇḍadānādiśrāddhaśeṣasamāpanāntaṃ
    karma . 18 agnidagdhapiṇḍadānādi . 19 ābhyudayike
    viśeṣaḥ . ityete 2 a0 gatāḥ padārthāḥ .

    tṛtīyādhyāye 1 pitṛmedhaḥ . 2 agnidānaniyamaḥ .
    3 agnikāryyasamāpanam . 4 kartturudakāvādhaḥ . 5 piṇḍa-
    kriyā . 6 navaśrāddhāni . 7 sañcayanam . 8 daśāhakṛtyam
    9 ekoddiṣṭam . 10 ekoddiṣṭavidhiḥ . 11 sapiṇḍīkara-
    ṇam . 12 āmaśrāddham . 13 atītasaṃskāraḥ . 14 pālā-
    śavidhiḥ . 15 nārāyaṇavaliḥ . 16 nāgavaliḥ . 17
    purāṇamekoddiṣṭam . 18 vṛṣotsargaḥ . 3 a0 padārthāḥ .
    4 adhyāye 1 pūrttakarmmādīni agnikāryyāntāni karmmāṇi .
    1 pūrttāni . 2 maṇḍalādividhiḥ . 3 pratimādraṣyāṇi . 4
    prāsādapratiṣṭhādi . 5 tadanuṣṭhānādi . 6 agnisthāpanādi .
    7 devābhiṣekādi . 8 śāntipratiṣṭhādi . 9 vāpyādividhiḥ
    10 ārāmādividhiḥ . 11 homaviśeṣaḥ . 12 prācīṃ
    diśamanvāvarttate . 13 dakṣiṇāṃ diśamanvāvarttate . 14
    pratīcīṃ diśamanvābarttate . 15 udīcīṃ diśamanvāvarttate
    16 pṛthivīmanvāvarttate . 17 antarikṣamanvāvarttate
    18 divasamanvāvarttate . 19 rātrimanvāvarttate . 20
    paramanvāvarttate . 21 sarvvā diśo'nvāgharttate . 22
    agnikāryyaphalam . 4 a0 gatāḥ ete padārthāḥ .

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 178.
    Āśvalāyana — a son of Sahiṣṇu avatār of the Lord.

    Vā. 23. 213.

    Aufrecht’s Catalogus Catalogorum

    ☞ vol. 1, p. 56, col. 1.
    āśvalāyana

    1. Śrautasūtra. Mack. 2. IO. 122 A. 986. 1039.
    1660. 1727. 2075. 2140. W. p. 24--27. Oxf.
    384^a. 393^b. Paris (D 137). K. 2. B. 1, 158.
    Ben. 2. 5. NP. I, 22. X, 2. Burnell 13^a.
    Bh. 5. Vienna 16. Oppert 1662. 3760. 4685.
    7854. II, 1678. 2319. 6881. 7173. W. 1419.
    Bühler 537.

    C. Oppert 2770.

    C. by Kalyāṇajī. NW. 10.

    C. Āśvalāyanasūtraprayogavṛtti by Tālavṛnta-
    nivāsin, who followed Devasvāmin. L. 827.

    C. by Dayāśaṅkara. NW. 12.

    C. by Devatrāta. B. 1, 154.

    C. by Nārāyaṇagarga. IO. 1129. 1252. Paris
    (D 194 a). Khn 6. 10. Ben. 2. NP. X, 6.
    Haug 30. Burnell 113^a. H. 3. Oppert 877.
    1764. Proceed. ASB. 1869, 142. W. 1420.
    1421. Peters. 1, 113. 2, 169. Bühler 537.
    He quotes a C. by Devasvāmin.

    C. by Nīlakaṇṭha. NW. 4. 32.

    C. Prayogadīpikā by Mañcanabhaṭṭa. IO. 281.
    L. 1387. K. 4. B. 1, 158. Ben. 5. Oppert
    1761. Rice 44.

    C. by Śukla Mathurānātha. NW. 12.

    C. by Mahādeva. Ben. 5.

    C. by Yallabhaṭṭasuta. Mysore 1.

    C. Abhyudayapradā by Ṣaḍguruśiṣya. Burnell 13^a.

    C. by Siddhāntin. Haug 40. BP. 257.

    2. Gṛhyasūtra. IO. 129. 986. 1039. 1727. 1978.
    2140. W. p. 34. 35. Oxf. 384^a. 387^a. 393^b.
    396^a. Khn. 6. B. 1, 152. Ben. 5. Bik. 120.
    121. NW. 14. NP. II, 10. V, 40. X, 6.
    Haug 13. 23. 45. Brl. 7. Burnell 13^b. Bh.
    5. Bhk. 20. Poona 8. H. 2. Taylor 1, 41.
    Oppert 1763. 7853. II, 6880. Rice 40. 194.
    Peters. 2, 167. Bodl. XV. Bühler 537.

    C. Paris (D 138). K. 174. Rādh 1. Rice 42.

    C. by Ānandarāya Vājapeyayajvan. Burnell 13^b.

    C. by Gadādhara. K. 172. 174.

    C. Vimalodayamālā by Jayantasvāmin. B. 1, 156.
    Bhk. 18. Bühler 539.

    C. by Devatrāta. NP. VII, preface.

    C. by Devasvāmin. Khn. 8. NP. V, 40. Bur-
    nell 13^b.

    C. by Nārāyaṇa. IO. 285. 668. 793 A. 1252. K.
    4. B. 1, 156. NP. II, 10. X, 6. Burnell
    13^b. Poona II, 2. Rice 42. D 2. Bühler 537.

    C. by Viṣṇugūḍhasvāmin. NP. V, 144. VI, 8.

    C. Anāvilā by Haradatta. Bik. 120. Burnell 13^b.
    Oppert II, 5155.

    Agnihotrahoma. Poona II, 29.

    Antyeṣṭi. B. 1, 152.

    Aparaprayoga. Burnell 26^a.

    Āgnīdhraprayoga. B. 1, 216.

    Ādhānasūtra. Bik. 106.

    Aurdhvadehikapaddhati. B. 1, 158.

    Kārikāḥ. K. 1, 152. 154. D 2. Āśvalāyana-
    kārikāsu Punarupanayanavidhāna. Ben. 139.

    Gṛhyasūtramantrasaṃhitā. BA. 16.

    Cāturmāsyasūtra. Oppert II, 7181.

    Darśapūrṇamāsasūtra. Oppert II, 7185. C. by
    Vidyāraṇya. B. 1, 154.

    Dvādaśāhahautraprayoga. Proceed. ASB. 1870, 313.

    Pariśiṣṭa. B. 1, 154. 156. NP. V, 40. C. by
    Viṣṇugūḍha. NP. VI, 16.

    Pārvaṇaśrāddha. B. 1, 156. Pārvaṇaśrāddha-
    pradīpabhāṣya by Nārāyaṇa. B. 1, 156.

    Pūrvaprayoga. Burnell 26^a. Oppert 2130. II,
    572. 2338. 4068. Rice 44.

    Prāyaścitta. Oppert 1395. C. by Ananta, Āśva (?),
    Govinda. B. 1, 156.

    Brahmatva. L. 1363.

    Bhojanavidhi. B. 1, 156.

    Mahārudrapaddhati by Nārāyaṇa. B. 1, 156.

    Mahāsarasvatīstotra. W. p. 363.

    Vināyakastavarāja. Burnell 198^b.

    Śānti. Rice 218.

    Śrāddhapaddhati. B. 1, 158.

    Śrāvaṇī. B. 1, 158.

    Saṃdhyā. B. 1, 160.

    Sarasvatīdvādaśanāmastotra. Burnell 200^a.

    Somaprāyaścitta. B. 1, 160.

    Sthālīpāka. Oppert 6498.

    Sthālīpākaprayoga. Burnell 27^a.

    Homaprayoga. Rice 42.

    ☞ vol. 1, p. 775, col. 1.
    āśvalāyana

    1) Śrautasūtra. add Khn. 6. NP. V, 40. delete
    K. 2 and C. Oppert 2770.

    C. by Tālavṛntanivāsin. add K. 10.

    C. by Devatrāta. add NP. VII Preface. SB. 15.

    C. by Nārāyaṇagarga. add K. 12. B. 1, 158.
    Oppert II, 1729. read Burnell 13^a.

    C. by Viṣṇugūḍhasvāmin. take from below,
    and add SB. 20. 21.

    C. by Siddhāntin. add Bh. 7. SB. 14. 15.

    2) Gṛhyasūtra. read Bhk. 10.

    C. add Oppert 2770.

    C. by Devatrāta. delete this.

    C. by Nārāyaṇa. add K. 174. NW. 4. P. 6.
    Oppert 1470. SB. 16.

    ☞ vol. 2, p. 11, col. 1.
    āśvalāyana

    1) Śrautasūtra. Cs. 217--19. GB. 4 (pūrvārdha).
    Peters. 4, 1. Stein 12.

    C. Prayogavṛtti by Tālavṛntanivāsin. Cs. 231
    (ahīnadvadaśāha inc.). 252 (fr.)--54 (fr.). 342
    (ahīnadvādaśāha).

    C. Saṃgrahaṇadīpikā by Tippū Bhaṭṭa, son of
    Rāma Bhaṭṭa. L. 4174 (adhy. 2).

    C. by Devatrāta. Cs. 225 (inc.).

    C. by Nārāyaṇa Gārgya. BL. 7 (adhy. 1--3).
    Stein 12.

    C. Prayogadīpikā by Mañcanabhaṭṭa. Cs. 220--24.
    Stein 12 (1--6).

    2) Gṛhyasūtra. Cs. 226 (adhy. 1--6). Rgb. 68.
    Stein 12.

    C. Cs. 446 (fr.).

    C. Vimalodayamālā by Jayantasvāmin. L. 4029
    (1--4).

    C. by Nārāyaṇa. Cs. 444. 445. 448 (adhy. 2. 3).
    Fl. 418.

    C. Anāvilā by Haradatta. Cs. 447 (fr.).

    Gṛhapratiṣṭhā. Oudh XX, 162.

    Sarasvatīdvādaśanāmastotra. Oudh XX, 48.

    ☞ vol. 2, p. 190, col. 1.
    āśvalāyana

    1. Śrautasūtra. Hz. 432. Ulwar 42.

    C. Āśvalāyanasūtraprayogavṛtti by Tālavṛntani-
    vāsin. Hz. 176 (Ādhāna to Pauṇḍarīka). 408
    (up to Pauṇḍarīka).

    C. by Nārāyaṇa Gārgya, son of Narasiṃha. Cs. 630
    (7--12). Ulwar 43.

    C. Prayogadīpikā by Mañcana. Hz. 175.

    2. Gṛhyasūtra. Cs. 437. 449 (1, 17, 7 to the end
    of the first adhyāya). 620. Hz. 68. Ulwar 44.

    C. Vṛtti by Nārāyaṇa, son of Divākara. Cs. 621
    (first adhyāya). Hz. 409. Ulwar 45.

    ☞ vol. 3, p. 13, col. 1.
    āśvalāyana

    1) Śrautasūtra. AS p. 27 (2 MSS.). BC 210. Hz. 725.
    Lz. 32. 33. Peters. 5, 2 (5 Adhyāyāḥ).

    C. Saṃgrahadīpikā by Tippū Bhaṭṭa, son of Rāma
    Bhaṭṭa. CS 2, 228 (second Adhyāya only).

    C. by Devatrāta. Bd. 87.

    C. by Nārāyaṇa. AS p. 27.

    C. by Viṣṇugūḍha („Uttaraṣaṭkaprayoga-
    paddhati”). AS p. 27.

    2) Gṛhyasūtra. AS p. 27 (5 MSS.). 57 (and bhā-
    ṣya). Hz. 700. 1191 (inc.). Lz. 34. Tb. 20.
    Whish 78, 5 (breaks off in 4, 8, 18).

    C. by Nārāyaṇa. AS p. 27 (2 MSS. One contains
    only the first Adhyāya).

    Puranic Encyclopedia

    ☞ p. 95, col. 1.
    ĀŚVALĀYANA I . A son of Viśvāmitra. (M.B., Anu-

    śāsana Parva, Chapter 4, Verse 54).
    ☞ p. 95, col. 1.
    ĀŚVALĀYANA II . An Ācārya. He was a disciple of

    Śaunaka. Āśvalāyana composed three famous works:

    Āśvalāyana Gṛhyasūtra, Āśvalāyana Śrautasūtra

    and Āśvalāyana Stuti.