āśāpāla
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 157, col. 2.
āśā—pati, m. (
Naiṣ.) and
āśā—pālá, m. guardian or lord of the regions or quarters,
AV.;
TS.;
VS.;
ŚBr. &c.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 717.
āśāpālá (1.
ā° + pā°) m.
Hüter der Räume, der Weltgegenden:
āśā̂nāmāśāpā̀lāḥ AV. 1, 31, 1.
VS. 22, 19.
ŚAT. BR. 13, 1, 6, 2. 4, 2, 16. 17.
☞
vol. 5,
p. 1126.
āśāpāla AV. 1, 31, 1. fgg.
TS. 7, 1, 12, 1.
KĀṬH. AŚV. 1, 3.
KAUŚ. 38.
BHĀG. P. 12, 6, 71.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 190, col. 3.
āśāpālá m.
Hüter einer Weltgegend MAITR. S. 3,9,4.
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 101, col. 3.
āśāpālá , lies 3, 12, 4.
Vācaspatyam
☞
p. 835, col. 2.
āśāpāla pu0 āśāṃ diśaṃ pālayati pā—ṇic—aṇ
upa0 sa0 . 1 dikpāle indrādau te ca “indrovahniḥ
pitṛpatirnairṛtovaruṇomarut . kuveraīśaḥ patayaḥ
pūrvvādīnāṃ diśāṃ kramāt” ityamaroktā aṣṭau urddhā-
dhodiśośca brahmānantau ceti daśa . 2 aśvamedhīyapaśurakṣake
rājakumārabhede ca . teṣāṃ svarūpādikamuktaṃ śata0 brā0 .
“ādityānevainaṃ gamayati devā āśāpālā etaṃ devebhyo-
'śvaṃ medhāya prokṣitaṃ rakṣateti śataṃ vai talpyā rājaputrā
āśāpālāstebhya evainaṃ paridadātīha rantiriha ramatā-
miha dhṛtiriha svadhṛtiḥ svāheti saṃvatsaramāhutīrjuhoti
ṣoḍaśa navatīretā vā aśvasya bandhanaṃ tābhirevainaṃ badhnāti
tasmādaśvaḥ pramuktobandhanamāgacchati ṣoḍaśa navatīretā vā-
aśvasya bandhanaṃ tābhirevainaṃ badhnāti tasmādaśvaḥ pramuktobandhanaṃ
jahāti . rāṣṭraṃ vā aśvamedhaḥ rāṣṭraete vyāyacchante
ye'śvaṃ rakṣanti teṣāṃ ya udṛcaṃ gacchanti rāṣṭreṇaiva te rāṣṭraṃ
yanti atha ye nodṛcaṃ gacchanti rāṣṭrātte vyavacchidyante tasmā-
drāṣṭriyo'śvamedhena yajeta parā vā eṣa sicyate yo'balo'śva-
medhena yajate yadyamitro aśvaṃ vindeta yajño'sya vicchidyeta
pāpīyān tasmācchataṃ kavacino rakṣanti yajñasya saṃtatyā a-
vyavacchedāya na pāpīyān bhavatyathānyamānīya prokṣeyuḥ, saiva
tatra prāyaścittiḥ” śata0 brā0 . adhikamaśvamedhaśabde dṛśyam-
Indian Epigraphical Glossary
☞
p. 30.
Āśāpāla (HD), ‘the guardian of the quarters’; a chief
ruling over 10,000 villages, according to the Śukranītisāra, I. 192.