• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āśāpāla


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 157, col. 2.
    āśā—pati, m. (Naiṣ.) and āśā—pālá, m. guardian or lord of the regions or quarters, AV.; TS.; VS.; ŚBr. &c.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 717.
    āśāpālá (1. ā° + pā°) m. Hüter der Räume, der Weltgegenden: āśā̂nāmāśāpā̀lāḥ AV. 1, 31, 1. VS. 22, 19. ŚAT. BR. 13, 1, 6, 2. 4, 2, 16. 17.
    ☞ vol. 5, p. 1126.
    āśāpāla AV. 1, 31, 1. fgg. TS. 7, 1, 12, 1. KĀṬH. AŚV. 1, 3. KAUŚ. 38. BHĀG. P. 12, 6, 71.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 190, col. 3.
    āśāpālá m. Hüter einer Weltgegend MAITR. S. 3,9,4.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 101, col. 3.
    āśāpālá , lies 3, 12, 4.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 835, col. 2.
    āśāpāla pu0 āśāṃ diśaṃ pālayati pā—ṇic—aṇ
    upa0 sa0 . 1 dikpāle indrādau te ca “indrovahniḥ
    pitṛpatirnairṛtovaruṇomarut . kuveraīśaḥ patayaḥ
    pūrvvādīnāṃ diśāṃ kramāt” ityamaroktā aṣṭau urddhā-
    dhodiśośca brahmānantau ceti daśa . 2 aśvamedhīyapaśurakṣake
    rājakumārabhede ca . teṣāṃ svarūpādikamuktaṃ śata0 brā0 .
    “ādityānevainaṃ gamayati devā āśāpālā etaṃ devebhyo-
    'śvaṃ medhāya prokṣitaṃ rakṣateti śataṃ vai talpyā rājaputrā
    āśāpālāstebhya evainaṃ paridadātīha rantiriha ramatā-
    miha dhṛtiriha svadhṛtiḥ svāheti saṃvatsaramāhutīrjuhoti
    ṣoḍaśa navatīretā vā aśvasya bandhanaṃ tābhirevainaṃ badhnāti
    tasmādaśvaḥ pramuktobandhanamāgacchati ṣoḍaśa navatīretā vā-
    aśvasya bandhanaṃ tābhirevainaṃ badhnāti tasmādaśvaḥ pramuktobandhanaṃ
    jahāti . rāṣṭraṃ vā aśvamedhaḥ rāṣṭraete vyāyacchante
    ye'śvaṃ rakṣanti teṣāṃ ya udṛcaṃ gacchanti rāṣṭreṇaiva te rāṣṭraṃ
    yanti atha ye nodṛcaṃ gacchanti rāṣṭrātte vyavacchidyante tasmā-
    drāṣṭriyo'śvamedhena yajeta parā vā eṣa sicyate yo'balo'śva-
    medhena yajate yadyamitro aśvaṃ vindeta yajño'sya vicchidyeta
    pāpīyān tasmācchataṃ kavacino rakṣanti yajñasya saṃtatyā a-
    vyavacchedāya na pāpīyān bhavatyathānyamānīya prokṣeyuḥ, saiva
    tatra prāyaścittiḥ” śata0 brā0 . adhikamaśvamedhaśabde dṛśyam-

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 30.
    Āśāpāla (HD), ‘the guardian of the quarters’; a chief

    ruling over 10,000 villages, according to the Śukranītisāra, I. 192.